Đổi mới tư duy làm luật

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh: Luật có chất lượng hay không xuất phát từ Bộ chủ trì soạn thảo

Thực tế cho thấy, dù đã có quy định, dù đã được phản ánh nhưng tình trạng gửi hồ sơ dự án luật đến các cơ quan của Quốc hội và đại biểu Quốc hội chậm vẫn xảy ra. Tình trạng này, một lần nữa lại được phản ánh tại Phiên họp thứ Hai, của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga đề nghị “Chính phủ và các bộ, ngành liên quan rút kinh nghiệm về việc gửi tài liệu đến ĐBQH còn gấp gáp”.

Một chính sách được ban hành sớm đi vào cuộc sống và mang tính thực tiễn hay không rất cần được tham vấn ý kiến của các chuyên gia, các nhà khoa học, của các đối tượng chịu sự tác động. Để làm được điều này, đòi hỏi cơ quan trình cần chuyển hồ sơ cho cơ quan thẩm tra theo đúng quy định, để cơ quan thẩm tra có thời gian tổ chức khảo sát thực tế, tổ chức hội nghị, hội thảo để có thông tin đầy đủ nhất, chính xác nhất trong quá trình thẩm tra, góp phần hoàn chỉnh dự thảo bảo đảm chất lượng.

Việc cơ quan trình gửi hồ sơ dự án luật chậm ảnh hưởng đến chất lượng thẩm tra, cũng như cho ý kiến. Một bộ hồ sơ dự án luật gồm nhiều giấy tờ có liên quan: tờ trình; dự thảo văn bản; báo cáo tổng kết thi hành luật; báo cáo đánh giá tác động chính sách, cùng nhiều tài liệu liên quan khác… Dự thảo gửi đúng hạn sẽ giúp Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội thẩm tra, cũng như các đại biểu có đủ thời gian để nghiên cứu kỹ lưỡng, thấu đáo trước khi cho ý kiến và bấm nút thông qua.

Để dự án luật bảo đảm chất lượng, phải chặt chẽ từ khâu xây dựng dự thảo, cơ quan được giao chủ trì soạn thảo phải tập trung huy động nguồn lực với sự tham gia của đội ngũ cán bộ, chuyên gia am hiểu sâu về pháp luật, chính sách. Bộ chủ trì soạn thảo luật, các bộ trưởng, thứ trưởng phải chỉ đạo quyết liệt, xem xét từng điều khoản. Bởi như Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, “Luật có chất lượng hay không xuất phát từ Bộ chủ trì soạn thảo”.

Ngoài trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ Tư pháp phải phát huy triệt để vai trò là cơ quan “gác cổng” trong quá trình thẩm định các dự thảo Luật.

Trong cuộc làm việc với Bộ Tư pháp mới đây, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu, Bộ Tư pháp có trách nhiệm khẳng định rõ hồ sơ trình có đủ điều kiện trình hay chưa; kiên quyết không trình Chính phủ các hồ sơ chưa đủ điều kiện, không có các dự thảo văn bản quy định chi tiết kèm theo. Cùng với kiểm soát tiến độ, phải bảo đảm chất lượng các văn bản quy phạm pháp luật; thời gian ngắn nên cần áp dụng khoa học công nghệ, dữ liệu lớn, có cơ chế mời chuyên gia thẩm định, đánh giá độc lập, đặc biệt là các đối tượng chịu tác động, cầu thị lắng nghe các ý kiến, phản biện, xem quy định có đúng, có trúng, có khả thi trên thực tế, có áp dụng được không, trong việc này trách nhiệm của Bộ Tư pháp rất lớn, Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật ban hành văn bản quy phạm: đối với dự án trình Quốc hội thì chậm nhất là 45 ngày trước ngày khai mạc kỳ họp Quốc hội, cơ quan trình phải gửi hồ sơ đến cơ quan chủ trì thẩm tra để tiến hành thẩm tra và gửi hồ sơ bằng bản điện tử đến Tổng Thư ký Quốc hội - Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội để gửi đến các Đoàn đại biểu Quốc hội và đăng tải trên cổng thông tin điện tử của Quốc hội. Đối với dự án trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội thì chậm nhất là 20 ngày trước ngày bắt đầu phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan trình phải gửi hồ sơ đến cơ quan chủ trì thẩm tra để tiến hành thẩm tra. Cơ quan trình phải đăng tải hồ sơ dự án trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cổng Pháp luật quốc gia. Như vậy, thời gian trình hồ sơ dự án được luật quy định rất rõ, do đó cơ quan trình cần tuân thủ nghiêm quy định để bảo đảm chất lượng các dự thảo luật.

Mỗi đạo luật được Quốc hội thông qua đều có tác động sâu rộng đến đời sống kinh tế, xã hội. Việc khắc phục triệt để tình trạng gửi hồ sơ dự án luật chậm, “gấp gáp” không chỉ là yêu cầu về kỷ luật, kỷ cương hành chính, mà còn là giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng lập pháp, đưa các quyết sách của Quốc hội sớm đi vào cuộc sống.