Đổi mới tư duy lập pháp, tháo gỡ điểm nghẽn thể chế

Toàn cảnh một phiên thảo luận tại kỳ họp. Ảnh: quochoi.vn

Nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc gia

Tuần qua, nhiều vấn đề liên quan đến quản lý tài chính công, bảo đảm an ninh quốc gia, chuyển đổi số và thực thi pháp luật được Quốc hội tập trung xem xét, thảo luận. Các đại biểu đóng góp ý kiến vào những dự án luật có phạm vi điều chỉnh rộng như Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), Luật An ninh dữ liệu, Luật Định danh và xác thực điện tử, Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) và Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia. Quốc hội cũng xem xét chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035. Những nội dung được thảo luận tại nghị trường hướng tới tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và sử dụng các nguồn lực phục vụ phát triển đất nước.

Theo chương trình kỳ họp, các đại biểu Quốc hội đã dự Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Quốc hội Việt Nam thông qua bản Hiến pháp đầu tiên (9/11/1946-9/11/2026) tại Hội trường Diên Hồng. Sự kiện là dịp nhìn lại chặng đường phát triển của Quốc hội Việt Nam, phát huy những giá trị của Hiến pháp trong xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Trong hoạt động lập pháp, việc đổi mới quản lý, phân bổ và sử dụng ngân sách nhà nước là một nội dung trọng tâm được Quốc hội thảo luận. Ngày 5/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Chủ trương hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công nhận được sự đồng tình của nhiều đại biểu, nhằm đổi mới phương thức quản lý tài chính công, nâng cao hiệu quả phân bổ và sử dụng nguồn lực quốc gia. Các ý kiến tập trung làm rõ nguyên tắc quản lý ngân sách, phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi, quan hệ giữa các cấp ngân sách và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước.

Trọng tâm của phiên thảo luận là đổi mới phương thức quản lý ngân sách theo hướng lấy kết quả đầu ra và hiệu quả sử dụng vốn làm căn cứ phân bổ nguồn lực, thay vì chủ yếu căn cứ vào tiến độ giải ngân. Theo đó, việc lập dự toán, bố trí kinh phí cho các chương trình, nhiệm vụ và dự án đầu tư công cần xác định rõ mục tiêu, sản phẩm đầu ra, chất lượng, thời hạn hoàn thành và những lợi ích thực tế mang lại.

Để khắc phục những bất cập trong phân bổ và sử dụng vốn, các đại biểu đề nghị tăng cường đánh giá kết quả thực hiện từng chương trình, dự án; lấy kết quả và hiệu quả đầu tư làm căn cứ xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn. Đồng thời, cần hoàn thiện hệ thống tiêu chí đánh giá phù hợp với đặc thù từng lĩnh vực, bảo đảm phản ánh đầy đủ hiệu quả kinh tế và lợi ích xã hội.

Giải trình các vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn làm rõ những nội dung liên quan đến dự án luật, trong đó có yêu cầu nâng cao chất lượng lập dự toán, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và tăng cường kỷ cương, kỷ luật ngân sách nhà nước. Việc tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu ý kiến tại nghị trường sẽ góp phần bảo đảm tính thống nhất giữa các quy định về ngân sách nhà nước và đầu tư công, đồng thời nâng cao trách nhiệm giải trình trong quản lý, phân bổ và sử dụng nguồn lực tài chính công.

Qua thảo luận, yêu cầu đổi mới quản lý ngân sách nhà nước không chỉ đặt ra đối với việc phân bổ vốn mà còn gắn với chất lượng, hiệu quả sử dụng nguồn lực và trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong tổ chức thực hiện. Những nội dung này có ý nghĩa quan trọng đối với việc bảo đảm nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, đáp ứng yêu cầu quản lý, điều hành trong giai đoạn mới.

Tăng cường bảo đảm an ninh dữ liệu trước những thách thức mới

Trong chương trình làm việc ngày 4/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật An ninh dữ liệu. Việc xây dựng luật nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý về bảo đảm an ninh dữ liệu, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, đồng thời tạo điều kiện phát triển kinh tế số, xã hội số. Các ý kiến tại nghị trường cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành luật, tập trung làm rõ những quy định về phân loại rủi ro, trách nhiệm bảo vệ dữ liệu, cơ chế phòng ngừa, xử lý sự cố và phân định thẩm quyền quản lý nhà nước.

Đại biểu Đoàn Thị Lê An, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cao Bằng phát biểu tại phiên thảo luận tại hội trường về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Ảnh: quochoi.vn

Yêu cầu bảo vệ an ninh dữ liệu theo mức độ rủi ro được các đại biểu tập trung phân tích. Theo dự án luật, cơ chế quản lý được thiết kế theo 5 cấp độ rủi ro, tương thích với 5 cấp độ hệ thống thông tin theo Luật An ninh mạng. Các đại biểu đề nghị quy định rõ tiêu chí phân loại, phương pháp đánh giá mức độ rủi ro và trách nhiệm của các chủ thể liên quan, bảo đảm tính minh bạch, khả năng kiểm chứng và áp dụng thống nhất. Việc áp dụng các biện pháp bảo vệ phải tương xứng với mức độ rủi ro, tránh tình trạng bảo vệ dàn trải ở những nơi có nguy cơ thấp nhưng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu tại những hệ thống, dữ liệu có mức độ rủi ro cao.

Trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, các đại biểu đề nghị làm rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý, khai thác và sử dụng dữ liệu. Phạm vi bảo vệ an ninh dữ liệu cần được xem xét đối với hoạt động chuyển đổi số, vận hành hạ tầng số, ứng dụng công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo và cung cấp sản phẩm, dịch vụ dữ liệu. Đặc biệt, hoạt động chuyển, xử lý dữ liệu xuyên biên giới cần được quy định chặt chẽ, phù hợp với tính chất và mức độ rủi ro, vừa bảo đảm an ninh, chủ quyền dữ liệu quốc gia, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác quốc tế và phát triển kinh tế số.

Về trách nhiệm quản lý nhà nước, việc phân định chức năng, nhiệm vụ giữa Bộ Công an và Bộ Quốc phòng là nội dung được Quốc hội quan tâm. Các ý kiến đề nghị xác định rõ phạm vi quản lý, trách nhiệm phối hợp và thẩm quyền xử lý các vấn đề liên quan đến an ninh dữ liệu, bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện, tránh chồng chéo giữa các cơ quan. Những quy định của dự thảo luật cũng cần bảo đảm sự đồng bộ với pháp luật về an ninh mạng, dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân và các quy định pháp luật có liên quan.

Giải trình tại phiên họp, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, cơ chế phân cấp độ rủi ro an ninh dữ liệu là nội dung trọng tâm của dự án luật. Việc xác định đúng mức độ nguy hại khi dữ liệu bị xâm phạm là căn cứ để đặt ra nghĩa vụ bảo vệ tương xứng, tránh bảo vệ dàn trải ở nơi rủi ro thấp nhưng bỏ ngỏ những khu vực có nguy cơ cao. Dự án luật được xây dựng theo hướng mức độ rủi ro càng thấp thì yêu cầu, thủ tục bảo vệ dữ liệu càng đơn giản, không đặt ra nghĩa vụ không cần thiết đối với doanh nghiệp. Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan của Quốc hội nghiên cứu, tiếp thu ý kiến để chỉnh lý dự án luật.

Các ý kiến thảo luận tại nghị trường cho thấy, bảo đảm an ninh dữ liệu đang trở thành yêu cầu cấp thiết trong quá trình chuyển đổi số, nhất là trước những nguy cơ ngày càng phức tạp đối với an ninh quốc gia trên không gian mạng. Việc tiếp thu, hoàn thiện dự án Luật An ninh dữ liệu không chỉ nhằm tăng cường khả năng phòng ngừa, phát hiện, ứng phó với các hành vi xâm phạm dữ liệu mà còn tạo hành lang pháp lý cho hoạt động khai thác, sử dụng dữ liệu an toàn, hiệu quả, phục vụ phát triển kinh tế, xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh và bảo vệ lợi ích quốc gia.