Đổi mới tư duy quy hoạch trong bối cảnh phát triển mới

Các chuyên gia, nhà khoa học tham gia phiên hội thảo 1 về "Những vấn đề lớn trong xây dựng, triển khai và điều chỉnh quy hoạch nhằm tạo không gian phát triển bền vững". Ảnh: VINH ANH

Điều phối phiên hội thảo 1, TS. Nguyễn Thị Thu Trà, Phó Giám đốc Ban Điều hành nghiên cứu (Viện Đại học Cnam, Pháp) cho biết, chúng ta thường đánh giá một đồ án quy hoạch qua độ hoàn chỉnh của bản vẽ.

Nhưng trong quản trị chiến lược phát triển, ba câu hỏi then chốt đặt ra là: Địa phương bắt đầu từ mô hình kinh tế nào để tạo lập bản sắc, không gian riêng ? Làm sao giữ cho quy hoạch luôn “sống”, phát triển trước các biến động nhờ dữ liệu và khả năng thích ứng ?

Đặc biệt, trong khung thể chế hiện nay với các quy định thứ bậc chặt chẽ, làm sao tìm kiếm “độ mở phù hợp” để điều chỉnh quy hoạch kịp thời trước cơ hội đầu tư cấp bách mà vẫn bảo đảm tuân thủ các luật, chính sách và cơ chế hiện hành ?

Các chuyên gia cho rằng, việc sắp xếp bộ máy và chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp tạo ra sự thay đổi lớn về cấu trúc hành chính, đồng thời đặt ra những thách thức về tái định hình đô thị và quản lý không gian phát triển.

Các chuyên gia chia sẻ tham luận tại phiên hội thảo 1. Ảnh: VINH ANH

Theo PGS.TS Hoàng Vĩnh Hưng, Viện trưởng Viện Quy hoạch Đô thị và Nông thôn Quốc gia (Bộ Xây dựng), để phát triển hiệu quả đô thị và nông thôn, các địa phương cần quan tâm giải quyết ba nội dung trọng tâm: lập quy hoạch đồng bộ; quản lý đầu tư phát triển (thực hiện quy hoạch); huy động và sử dụng hiệu quả tài chính địa phương.

Trong đó, công tác quy hoạch cần đạt được các mục tiêu cốt lõi: Đáp ứng nhu cầu của người dân về hạ tầng, nhà ở, việc làm, dịch vụ; cân bằng lợi ích giữa các nhóm xã hội để xác định lợi ích chung; làm tốt công cụ quản lý đất đai (bảo đảm quỹ đất cho các chức năng); gìn giữ, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, môi trường sinh thái; đồng thời tạo động lực thuận lợi cho phát triển các hoạt động kinh tế.

Đặc biệt, PGS.TS Hoàng Vĩnh Hưng nhấn mạnh tầm quan trọng của yếu tố hợp tác đa ngành trong quy hoạch. Thực tế cho thấy các địa phương lâu nay vẫn quen với cách tiếp cận đơn ngành, dẫn đến hiệu quả kinh tế chưa cao.

Do đó, các cơ quan quản lý liên quan (như quy hoạch - kiến trúc, xây dựng, tài chính, kế hoạch và đầu tư, tài nguyên và môi trường...) phải tham gia đồng bộ ngay từ giai đoạn lập quy hoạch, thiết kế, triển khai cho đến xây dựng và quản lý vận hành.

KTS. Ngô Viết Nam Sơn, Chủ tịch NgoViet Architects & Planners chia sẻ tham luận tại phiên hội thảo 1. Ảnh: VINH ANH

Từ những trao đổi, các chuyên gia đã đưa ra những nhận định, giải pháp nhằm hiện thực hóa các đồ án quy hoạch địa phương trong 6 đến 12 tháng tới.

Theo KTS. Ngô Viết Nam Sơn, Chủ tịch NgoViet Architects & Planners, trong bối cảnh mới, các địa phương cần bắt tay ngay vào hành động với tư duy hợp tác liên ngành và lấy hiệu quả kinh tế - xã hội làm thước đo.

Cần thay đổi toàn diện phương thức quản lý cũ, xác định rõ cột mốc công việc cụ thể cho từng giai đoạn (6 tháng, 12 tháng) trên tinh thần phối hợp bình đẳng, trách nhiệm thay vì áp đặt hành chính. Khi đã hợp tác đa ngành, các bên tham gia bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt tiến độ đã đề ra.

Từ thực tiễn triển khai tại địa phương, ông Lê Văn Tuấn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng cho biết, trong 12 tháng tới, nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu của Đà Nẵng là đẩy nhanh triển khai các cấp độ quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết sau khi Quy hoạch chung thành phố được phê duyệt, đồng thời hoàn thiện các quy hoạch chuyên ngành.

Quy hoạch đô thị Đà Nẵng với hệ sinh thái biển, hiện đại, thông minh, giàu bản sắc. Ảnh: XUÂN SƠN

Để giải quyết bài toán ưu tiên đầu tư, tránh tình trạng phân bổ nguồn lực dàn trải, Đà Nẵng định hướng lựa chọn các dự án dựa trên tiêu chí phải có tính lan tỏa, kết nối trong chuỗi giá trị vùng; bám sát hành lang kinh tế, rút ngắn khoảng cách sản xuất; mang lại giá trị gia tăng gắn với các cực phát triển; đồng thời đánh giá kỹ lưỡng điều kiện mặt bằng, công tác giải phóng mặt bằng và khả năng thu hút nguồn vốn đầu tư ngoài ngân sách.

Bên cạnh đó, thành phố sẽ ưu tiên số hóa và công khai toàn bộ dữ liệu quy hoạch trên nền tảng dùng chung, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tra cứu, tiếp cận thông tin và chủ động đề xuất các dự án đầu tư trong giai đoạn mới.