Đối ngoại nhân dân: Mở rộng cơ hội phát triển, giao lưu quốc tế

Khi người dân trở thành chủ thể giao lưu, làng quê đón bạn bè quốc tế, hiệu quả được đo bằng giá trị thiết thực, đối ngoại nhân dân không chỉ lan tỏa bản sắc Thủ đô mà còn mở thêm cơ hội phát triển du lịch, nâng cao sinh kế, gắn kết cộng đồng.

Du khách đến với làng nghề nón lá Tri Lễ. Ảnh: TRILAF

Biến lợi thế văn hóa thành nguồn lực đối ngoại

Theo Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội Nguyễn Ngọc Kỳ, đối ngoại nhân dân cần được triển khai thường xuyên, thực chất, với sự tham gia của nhiều lực lượng. Đối với Thủ đô, hoạt động này không chỉ dừng ở giao lưu, hữu nghị mà còn cần phát huy vai trò cầu nối, đưa các giá trị văn hóa, sản phẩm truyền thống của địa phương đến gần hơn với bạn bè quốc tế, qua đó mở rộng cơ hội hợp tác và phát triển.

Thực tiễn tại xã Thư Lâm (Hà Nội) cho thấy những giá trị văn hóa, lịch sử và nghề truyền thống có thể trở thành nền tảng quan trọng để triển khai đối ngoại nhân dân từ cơ sở.

Là một trong hai địa phương được lựa chọn xây dựng điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" của Thủ đô, Thư Lâm sở hữu nhiều giá trị đặc sắc, như: Đình Sái, chùa Đức Hậu, nghệ thuật ca trù Lỗ Khê và làng nghề mỹ nghệ Thiết Úng.

Theo Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Thư Lâm Phạm Văn Nam, địa phương vừa đón các đoàn đại biểu Thủ đô Viêng Chăn (Lào) và thành phố Bắc Kinh (Trung Quốc) đến thăm, trao đổi, nghiên cứu thực tế. Đây là dịp để giới thiệu văn hóa, làng nghề và những kết quả phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, đồng thời mở rộng cơ hội giao lưu, tìm hiểu lẫn nhau.

Nếu Thư Lâm có thế mạnh về di tích, nghệ thuật truyền thống và nghề mỹ nghệ, xã Dân Hòa (Hà Nội) lại có những sản phẩm mang đậm dấu ấn văn hóa, như: Nón lá Tri Lễ, giò chả Ước Lễ cùng hệ thống di tích lịch sử, văn hóa. Địa phương đang từng bước kết hợp đối ngoại nhân dân với bảo tồn di sản, phát triển du lịch cộng đồng và nâng cao sinh kế cho người dân.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Dân Hòa Hoàng Thị Kim Thanh, làng nón Tri Lễ đã trở thành điểm đến để du khách quốc tế trải nghiệm làm nghề cùng người dân. Trong khi đó, nghề giò chả Ước Lễ là nét văn hóa ẩm thực đặc sắc, có khả năng quảng bá rộng rãi hình ảnh địa phương.

Một hướng đi đáng chú ý là xã phối hợp với Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Pháp, Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội triển khai dự án TRILAF - phát triển du lịch cộng đồng và bảo tồn làng nghề truyền thống gắn với cộng đồng Pháp ngữ tại Việt Nam, với sự hỗ trợ của các đối tác quốc tế.

Dự án tập trung bảo tồn nghề làm nón Tri Lễ thông qua mô hình du lịch cộng đồng bền vững, khuyến khích người dân, đặc biệt là phụ nữ và thanh niên, tham gia vào quá trình phát triển.

Qua các chương trình trải nghiệm, học sinh, sinh viên và du khách nước ngoài được tìm hiểu từng công đoạn làm nón, giao lưu với nghệ nhân, lắng nghe những câu chuyện về nghề. Người dân cũng từng bước được nâng cao kỹ năng giao tiếp bằng tiếng Anh hoặc tiếng Pháp, tạo thuận lợi cho việc đón tiếp và giới thiệu sản phẩm…

Định hướng kết hợp du lịch văn hóa tâm linh với du lịch trải nghiệm sẽ giúp kết nối di tích, không gian làng quê và làng nghề thành những điểm đến có bản sắc. Mỗi điểm đến cần có câu chuyện riêng, mỗi hoạt động trải nghiệm cần có sự tham gia của cộng đồng. Qua đó, việc bảo tồn di sản không tách rời đời sống mà trở thành nguồn lực phục vụ giáo dục, giao lưu văn hóa và phát triển kinh tế địa phương.

Đổi mới cách làm, tăng cường kết nối

Từ thực tiễn tại các địa phương, yêu cầu đặt ra là phải chuyển đổi công tác đối ngoại nhân dân từ những hoạt động đơn lẻ sang cách làm có kế hoạch, có sự phối hợp và có khả năng duy trì lâu dài.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Dân Hòa Hoàng Thị Kim Thanh, muốn nâng cao hiệu quả cần xuất phát từ thế mạnh của địa phương, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức và tạo điều kiện để người dân trực tiếp tham gia, học hỏi, quảng bá và thụ hưởng lợi ích.

Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội và xã Dân Hòa thực hiện ký kết chương trình phối hợp nhằm nâng cao công tác đối ngoại nhân dân giai đoạn 2026-2030. Ảnh: Lê Dung

Tại Dân Hòa, UBND xã đã phối hợp với Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội ký kết chương trình phối hợp công tác giai đoạn 2026-2030. Địa phương cũng tổ chức các chương trình giới thiệu nghề nón Tri Lễ, nghề giò chả Ước Lễ, kết hợp quảng bá văn hóa với hoạt động sẻ chia, hỗ trợ những người có hoàn cảnh đặc biệt, người yếu thế…

Thời gian tới, xã hướng tới cụ thể hóa chương trình phối hợp thành kế hoạch hằng năm, xác định rõ nội dung, đơn vị chủ trì, đối tượng tham gia và kết quả dự kiến. Việc bồi dưỡng ngoại ngữ, kỹ năng hướng dẫn trải nghiệm, xây dựng tài liệu, hình ảnh, video và mã QR giới thiệu di sản cũng được đặt ra nhằm nâng cao chất lượng đón tiếp, quảng bá điểm đến. Cùng với đó là các yêu cầu về vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm và văn hóa ứng xử.

Theo PGS.TS Nguyễn Lân Trung, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài, thành phố Hà Nội cần phát huy thế mạnh đào tạo, nghiên cứu và trách nhiệm xã hội; quan tâm kết nối nguồn lực của người Việt Nam ở nước ngoài, biến sự gắn kết thành những hành động cụ thể phục vụ phát triển đất nước và địa phương.

Theo PGS.TS Nguyễn Lân Trung, ngoại ngữ chính là một điều kiện để mở rộng cơ hội giao lưu. Khi người dân địa phương tự tin dùng ngoại ngữ trong giao tiếp, giới thiệu di sản, quảng bá sản phẩm, bán hàng, sẽ thu hút được du khách nước ngoài.

Từ thực tiễn tại các địa phương, cho thấy đối ngoại nhân dân có thể tạo ra giá trị bền vững khi được xây dựng trên nền tảng văn hóa, sự chủ động của cộng đồng và mạng lưới hợp tác rộng mở.

Khi người dân trở thành chủ thể, di sản được chuyển hóa thành nguồn lực và hiệu quả được đo bằng những kết quả cụ thể, đối ngoại nhân dân sẽ góp phần củng cố tình hữu nghị, phát triển du lịch, nâng cao đời sống, xây dựng nông thôn mới. Qua đó từng bước thực hiện tiêu chí của mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa", đóng góp vào vị thế và sức hấp dẫn của Thủ đô trong hội nhập quốc tế.