Đời người sau một bi kịch không thể cứu vãn

6h, Corby Ledbetter là người đầu tiên thức dậy trong nhà. Anh bật một bài hát yêu thích, uống thuốc an thần rồi pha thêm vài ngụm rượu rum vào ly cà phê. Chai rượu sau đó được giấu vào chiếc nồi hấp tôm hùm ít khi sử dụng, đặt trên chiếc tủ cao mà vợ anh khó với tới. Một lát sau, người cha bắt đầu chuẩn bị nước cho cặp song sinh và làm bánh mì nướng cho cả nhà.

Mọi thứ diễn ra giữa căn bếp quen thuộc trong một nhịp sinh hoạt tưởng như bình thường. Ít ai biết rằng bí mật người đàn ông cố che giấu đang đưa gia đình mình đến một biến cố không thể đảo ngược.

Trong Nơi dòng sông mãi chờ, tiểu thuyết mới của Wally Lamb được dịch giả Minh Khôi chuyển ngữ sang tiếng Việt - Rubik Books liên kết Nhà xuất bản Văn học phát hành, một bi kịch gia đình mở ra hành trình kéo dài nhiều năm của Corby Ledbetter trong nhà tù. Qua số phận người cha trẻ và những con người anh gặp sau song sắt, tác phẩm đặt ra câu hỏi về khả năng đứng dậy sau biến cố và hành trình học cách sống tiếp khi quá khứ không thể thay đổi.

Bi kịch bắt đầu từ một buổi sáng

Ngay từ những trang đầu của Nơi dòng sông mãi chờ, Wally Lamb đã đặt một bí mật vào giữa khung cảnh tưởng như yên ổn. Corby đang giấu vợ con rằng bản thân là một người nghiện rượu và thuốc an thần.

Trước đó, anh mất việc tại bộ phận nghệ thuật của một công ty quảng cáo. Từng làm nghề họa sĩ thương mại, Corby ngày càng chìm vào cảm giác thất bại khi không còn là trụ cột tài chính của gia đình. Anh ở nhà chăm hai con song sinh trong khi vợ anh, Emily, trở thành người gánh vác kinh tế.

Những bất an về vai trò của một người chồng, người cha và một người đàn ông ngày một lớn hơn. Thuốc và rượu trở thành cách người cha trẻ đi qua những ngày tháng đó. Anh giấu chúng khỏi Emily, đồng thời cố che đậy sự rạn vỡ bên trong mình.

Dưới sự ảnh hưởng của thuốc và rượu, một tai nạn sau đó đẩy gia đình Corby vào bi kịch không thể đảo ngược. Bí mật được che giấu bấy lâu bị phơi bày, kéo theo sự đổ vỡ của gia đình và án tù.

Nhà văn Wally Lamb, tác giả The River Is Waiting, dành nhiều năm để hoàn thành cuốn tiểu thuyết. Ảnh: Cloe Poisson/Hartford Courant.

Phần lớn những câu chuyện trong Nơi dòng sông mãi chờ diễn ra sau cánh cổng nhà tù. Với Corby, sự giam giữ không đơn thuần là quãng thời gian chờ ngày mãn hạn tù. Đó là lúc anh bước vào một trật tự hoàn toàn khác, đời sống bị thay đổi với những quy tắc khắc nghiệt, những quan hệ quyền lực và cảm giác đơn điệu kéo dài từ ngày này sang ngày khác. Sự buồn tẻ ấy tiềm ẩn khả năng bùng phát bạo lực, từ xung đột giữa các phạm nhân đến những vụ bắt nạt, lạm quyền.

Chính trong môi trường đó, người đàn ông từng sống một cuộc đời tương đối bình thường bắt đầu quan sát những số phận khác. Có những người phải chịu án tù dài, có những tù nhân mang theo những câu chuyện về tội phạm, giai cấp và bất công. Corby cũng tìm được những kết nối hiếm hoi với người thủ thư trong thư viện nhà tù, bạn cùng phòng Manny và một thiếu niên. Với anh, nhà tù vừa là nơi nghiền nát cá tính của con người, vừa là không gian để những người bị tước đi tự do tìm kiếm tình bạn và một lý do để tồn tại.

Wally Lamb dành phần lớn dung lượng cuốn sách để đặt nhân vật vào giữa thế giới của cuộc tự trừng phạt. Corby dần nhìn thấy bản thân qua những người xung quanh và buộc phải trả lời câu hỏi mình sẽ trở thành ai sau khi cánh cổng nhà tù mở ra.

3 năm tìm tiếng nói cho nhân vật, 6 năm hoàn thiện tác phẩm

Chia sẻ với Tri Thức - Znews, dịch giả Minh Khôi, người chuyển ngữ tác phẩm sang tiếng Việt với nhan đề Nơi dòng sông mãi chờ, cho biết quá trình đi cùng câu chuyện của Corby để lại cảm giác khá nặng nề.

“Có những câu chuyện khiến quá trình dịch trở nên khá nặng nề. Tuy nhiên, tôi nghĩ cuốn sách muốn nhấn mạnh quá trình tự tha thứ cho bản thân đôi khi còn quan trọng hơn việc được người khác tha thứ. Khi một người không thể đối diện và tha thứ cho chính mình, sự tha thứ từ bên ngoài có lẽ cũng không đủ để họ thực sự bước tiếp”, anh nói.

Theo dịch giả Minh Khôi, hình ảnh dòng sông trong tác phẩm còn gắn với ký ức của Corby về cha mình. Hai cha con từng có những chuyến đi câu cá cùng nhau, một trải nghiệm bình dị trở thành điểm tựa trong ký ức của nhân vật. Sau khi mất con và đang chờ đối diện với những cáo buộc, Corby tìm ra bờ sông, bắt gặp một con diệc và tưởng tượng nó đang nhìn mình.

Bản tiếng Việt Nơi dòng sông mãi chờ do dịch giả Minh Khôi chuyển ngữ, xuất bản vào năm 2026. Ảnh: Rubikbooks.

Trong khoảnh khắc ấy, dòng sông trở thành ranh giới giữa quá khứ và tương lai. Phía sau anh là những lần đi câu cùng cha, phía trước anh là khoảng trống của một người biết rõ mình không thể đưa con trai ra sông, cùng ngồi bên cần câu như cách cha từng làm với anh. Nước vẫn trôi, còn Corby bị giữ lại trong một bi kịch không thể vãn hồi.

Trong cuộc trò chuyện với New York Times, Wally Lamb cho biết ông đã dành thời gian 3 năm để vật lộn với hoài nghi và những bản thảo dang dở. Phải đến khi nhân vật chính thực sự “cất tiếng nói”, Lamb mới tìm được đường đi cho câu chuyện. 6 năm tiếp theo được ông dành để hoàn thành cuốn tiểu thuyết.

Sự quan tâm của Lamb với thế giới nhà tù không hoàn toàn xuất phát từ tưởng tượng. Trong khoảng 20 năm, nhà văn duy trì một chương trình dạy viết tại York Correctional Institution, một cơ sở cải huấn dành cho nữ phạm nhân ở Connecticut (Mỹ). Những năm tháng làm việc ở đây giúp ông tiếp xúc với những câu chuyện đời nằm phía sau một bản án và có cái nhìn sâu hơn về mối quan hệ giữa tội phạm, hình phạt và giai cấp.

Những trải nghiệm đó được đưa vào Nơi dòng sông mãi chờ qua đời sống của Corby trong tù. Nhân vật chính gặp những phạm nhân phải chịu mức án rất dài, chứng kiến sự chênh lệch giữa các số phận và dần nhận ra một hệ thống phức tạp hơn nhiều so với cách anh từng nhìn thế giới bên ngoài.

Dù vậy, Nơi dòng sông mãi chờ không khép lại trong sự u ám. Qua hành trình của Corby và những người anh gặp trong tù, tiểu thuyết gợi ra một câu hỏi khó trả lời hơn việc một người có đáng được tha thứ hay không: Sau khi đã phải trả giá cho những gì mình gây ra, con người sẽ tìm cách sống với chính mình như thế nào?