Đối tác kinh tế Singapore-Việt Nam: Hướng tới những lĩnh vực tiềm năng mới

Sản xuất đồ điện gia dụng tại nhà máy của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Panasonic Life Solutions Việt Nam, Khu công nghiệp Việt Nam-Singapore (VSIP) ở Bình Dương. (Ảnh: Vũ Sinh/TTXVN)

Cùng với quan hệ chính trị tốt đẹp, hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa hai nước Việt Nam-Singapore trong những năm qua không ngừng phát triển cả về chiều rộng lẫn chiều sâu.

Hợp tác kinh tế-thương mại Việt Nam-Singapore luôn là một trong những điểm sáng tiêu biểu trong khu vực Đông Nam Á.

Quan hệ kinh tế giữa hai nước phát triển mạnh mẽ và ngày càng bền chặt

Hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư là lĩnh vực mà hai nước đạt được nhiều thành tựu. Từ năm 1996 đến nay, Singapore luôn là một trong những đối tác lớn nhất của Việt Nam. Kim ngạch thương mại hai nước tăng theo từng năm, năm 2021 đạt 8,3 tỷ USD; năm 2022 đạt trên 9,16 tỷ USD; năm 2023 đạt 9 tỷ USD; năm 2024 đạt 10,3 tỷ USD (tăng 14,7% so với năm 2023, là mức tăng trưởng tốt so với các đối tác khác trong khu vực); năm 2025 đạt 31 tỷ USD; 4 tháng đầu năm 2026 đạt gần 14,7 tỷ USD.

Trong 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam tiếp tục duy trì vị trí đối tác thương mại thứ 10 của Singapore. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Singapore với Việt Nam đạt 18,8 tỷ SGD, tăng 43,7% so với cùng kỳ 2025, trong đó xuất khẩu của Singapore tới Việt Nam đạt 10,2 tỷ SGD, tăng 8,9%; nhập khẩu của Singapore từ Việt Nam đạt 8,5 tỷ SGD, tăng 133%.

Các tàu chở hàng tại cảng Singapore. (Ảnh: THX/TTXVN)

Trong xuất khẩu hàng hóa của Singapore, giá trị xuất khẩu sản phẩm sản xuất nội địa đến Việt Nam đạt 3,2 tỷ SGD, tăng 13,8%, giá trị tạm nhập tái xuất (trung chuyển) sang Việt Nam đạt 7,1 tỷ SGD, tăng 6,8%. Nếu chỉ tính riêng hàng hóa có xuất xứ Việt Nam và Singapore, Việt Nam đang xuất siêu sang Singapore 5,36 tỷ SGD (tương đương hơn 4,18 tỷ USD).

Đáng chú ý, ba nhóm máy móc và thiết bị điện và bộ phận (HS 85); nhiên liệu, dầu mỏ và sản phẩm chưng cất; các chất chứa bi-tum; các loại sáp khoáng chất (HS 27); và Lò phản ứng hạt nhân, nồi hơi, máy và thiết bị cơ khí và bộ phận (HS 84) đang tiếp tục là các nhóm có tăng trưởng dương ở mức cao ở cả hai chiều xuất khẩu và nhập khẩu.

Là hai nền kinh tế mang tính bổ trợ lẫn nhau, Việt Nam và Singapore thúc đẩy thực thi các hiệp định thương mại mà hai bên cùng tham gia nhằm tăng cường hợp tác kinh tế song phương. Cùng là thành viên của Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP), Việt Nam và Singapore khai thác hiệu quả những lợi ích mà các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mang lại, đóng góp vào quá trình phục hồi kinh tế mỗi nước, cũng như của khu vực hậu đại dịch.

Về đầu tư, trong tháng 1/2026, Singapore dẫn đầu về vốn đầu tư vào Việt Nam với 1,07 tỷ USD, chiếm 41,54% tổng vốn đầu tư.

Một số dự án tiêu biểu là: Dự án Nhà máy điện khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) Bạc Liêu, vốn đăng ký 4 tỷ USD. Đây là Dự án lớn nhất của Singapore tại Việt Nam; Dự án công ty Trách nhiệm hữu hạn phát triển Nam Hội An, vốn đăng ký 4 tỷ USD; Dự án Nhà máy điện LNG Long An I và II, tổng đầu tư 3,1 tỷ USD.

Các khu công nghiệp Việt Nam-Singapore (VSIP) là biểu tượng hợp tác kinh tế giữa hai nước. Từ khu công nghiệp Việt Nam-Singapore (VSIP) đầu tiên được khởi động năm 1996 tại Bình Dương, đến nay, Việt Nam là quốc gia Singapore xây dựng nhiều khu công nghiệp nhất trên thế giới với 18 khu, thu hút hơn 18,7 tỷ USD vốn đầu tư, tạo việc làm cho hơn 300.000 lao động. Các khu VSIP thực sự là những ngọn hải đăng trong hợp tác kinh tế giữa hai nước, không chỉ góp phần thúc đẩy công nghiệp, hiện đại hóa ở Việt Nam, mà còn đóng góp vào chuỗi cung ứng và kết nối kinh tế trong khu vực.

Ở chiều ngược lại, tính đến tháng 3/2025, Việt Nam có 153 dự án đầu tư tại Singapore với tổng vốn đăng ký hơn 690 triệu USD. Vốn đầu tư của Việt Nam tại Singapore chủ yếu tập trung vào lĩnh vực khoa học và công nghệ, thông tin và truyền thông, các lĩnh vực khác.

Phát triển những lĩnh vực tiềm năng mới

Với mục tiêu phát triển những lĩnh vực tiềm năng mới, Chính phủ hai nước đã thống nhất nâng cấp Hiệp định khung (ký năm 2005) nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long (tháng 8/2023), với 5 trụ cột gồm: kết nối năng lượng; phát triển bền vững; cơ sở hạ tầng; kỹ thuật số và đổi mới sáng tạo; kết nối các lĩnh vực khác.

Một điều đặc biệt, Singapore là quốc gia đầu tiên Việt Nam thiết lập quan hệ Đối tác Kinh tế số-Kinh tế xanh trong chuyến thăm chính thức Singapore của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vào tháng 2/2023.

Trước đó, vào tháng 10/2022, hai nước đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác về tín chỉ carbon, phù hợp với Điều 6 của Thỏa thuận Paris về chống biến đổi khí hậu. Khuôn khổ hợp tác Đối tác Kinh tế số-Kinh tế xanh đã khẳng định quyết tâm và cam kết mạnh mẽ của hai nước về đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, cắt giảm khí thải và phát triển bền vững. Đồng thời, đây cũng là cơ sở mở ra nhiều cơ hội lớn cho hai nước tăng cường kết nối kinh tế trong các lĩnh vực đầy tiềm năng như kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, đổi mới sáng tạo, năng lượng sạch, chống biến đổi khí hậu… không chỉ có lợi cho Việt Nam và Singapore mà cho cả khu vực.

Hai nước hiện đang nghiên cứu mở rộng hợp tác trong nhiều lĩnh vực mới như thực phẩm, đổi mới sáng tạo, năng lượng... Ví dụ điển hình là Dự án Năng lượng Việt Nam-Singapore (VSEP), tương tự như dự án Khu công nghiệp Singapore-Việt Nam (VSIP) mà Singapore đã khởi xướng từ cách đây gần 30 năm (năm 1996). Đây là dự án mà cả hai nước triển khai để phát triển các nguồn năng lượng tái tạo dồi dào của Việt Nam - đặc biệt là điện gió ngoài khơi, để Việt Nam có thể tham gia vào Lưới điện ASEAN. Mạng lưới điện ASEAN sẽ kết nối tất cả các nước ASEAN để đạt được mục tiêu đảm bảo an ninh năng lượng; đồng thời cũng giúp hai nước đạt được mục tiêu chung về mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Công ty Trách nhiệm hữu hạn Jakob Sài Gòn hoạt động tại Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore là đơn vị chuyển đổi xanh tiêu biểu tại Bình Dương. (Ảnh: Dương Chí Tưởng/TTXVN)

Với việc nâng cấp quan hệ song phương lên Đối tác Chiến lược toàn diện vào tháng 3/2025, cùng định hướng mới được xác lập sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV của Việt Nam, Singapore và Việt Nam đang vạch ra con đường hướng tới hợp tác kinh tế trong những lĩnh vực mới nổi như khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đây cũng là trọng tâm trong hướng phát triển đột phá của Việt Nam trong thời gian tới.

Đại sứ Việt Nam tại Singapore Trần Phước Anh nhận định Singapore là một trung tâm rất mạnh về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhất là hệ sinh thái về khởi nghiệp. Trong năm qua, sự tương tác giữa các cấu phần trong hệ sinh thái của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo tiếp tục được tăng cường, các quỹ đầu tư, văn phòng gia đình của Singapore thường xuyên sang thăm tìm hiểu cơ hội đầu tư tại Việt Nam, cũng như tìm những đối tác để đầu tư vào hoặc cùng phát triển những công nghệ mới mà hai bên đều có nhu cầu.

Lĩnh vực nữa là về công nghệ mới như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), hoặc vật liệu mới và công nghệ về không gian. Việt Nam rất quan tâm, và Singapore cũng có định hướng trở thành trung tâm của khu vực về những lĩnh vực này, nhất là trong xác định những tiêu chuẩn, chuẩn mực trong các lĩnh vực công nghệ đó. Để phát triển nhanh, Việt Nam cần có sự hợp tác với Singapore trong lĩnh vực như vậy.

Trong buổi chia sẻ với báo chí một số điểm nổi bật của chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên đến Singapore của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trên cương vị người đứng đầu Đảng, Nhà nước, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường cho biết một trọng tâm quan trọng của chuyến thăm là thúc đẩy hợp tác khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đi vào chiều sâu và thực chất hơn. Hai bên được kỳ vọng mở rộng hợp tác trong trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ bán dẫn, đô thị thông minh, kinh tế số, chính phủ số và chuyển đổi xanh. Đây đều là những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển dài hạn của Việt Nam.

Các sáng kiến kết nối công nghệ và đổi mới sáng tạo như “Tech Connect” cũng được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng mới cho kết nối hợp tác giữa 3 “Nhà” của hai nước (Nhà nước, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp), gồm các cơ quan quản lý, các viện nghiên cứu, trường đại học, các doanh nghiệp công nghệ và các trung tâm đổi mới sáng tạo. Đây là hướng hợp tác có ý nghĩa chiến lược lâu dài, góp phần hình thành không gian hợp tác công nghệ có chiều sâu hơn trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, dữ liệu lớn, công nghệ xanh và đào tạo nhân lực chất lượng cao, phù hợp với xu thế phát triển của kinh tế số và chuyển đổi xanh hiện nay.

Chuyến thăm cũng được kỳ vọng tạo động lực mới cho các VSIP thế hệ mới theo hướng xanh, thông minh và bền vững hơn, phù hợp với xu hướng phát triển toàn cầu và mục tiêu phát triển bền vững của hai nước./.