Đòn bẩy thúc đẩy chuyển đổi số

Lan tỏa thanh toán không dùng tiền mặt trong an sinh xã hội

Một trong những điểm sáng rõ nét là việc đẩy mạnh chi trả các chế độ an sinh xã hội qua phương thức không dùng tiền mặt. Toàn tỉnh hiện có 15.217/26.637 người hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội (BHXH), trợ cấp thất nghiệp nhận tiền qua tài khoản, đạt 57,13%. Đây là con số có ý nghĩa quan trọng, phản ánh sự thay đổi trong thói quen của người dân, đồng thời cho thấy nỗ lực lớn của ngành BHXH và các địa phương.

Trong đó, chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH hằng tháng đạt 55,19% với 14.030 người nhận qua tài khoản. Đặc biệt, chi trả BHXH một lần đạt tới 96,53% và trợ cấp thất nghiệp đạt 100% qua tài khoản. Những con số này cho thấy các nhóm đối tượng có tính linh hoạt cao đã nhanh chóng thích ứng với phương thức thanh toán hiện đại. Tổng số tiền chi trả qua hình thức không dùng tiền mặt trong kỳ lên tới hơn 13,1 tỷ đồng, bao gồm các khoản như: lương hưu, trợ cấp một lần, thất nghiệp, ốm đau, thai sản… Không chỉ giúp giảm tải cho hệ thống chi trả trực tiếp, phương thức này còn bảo đảm tính công khai, minh bạch, hạn chế rủi ro và tiết kiệm chi phí xã hội.

Theo ngành BHXH tỉnh, việc chi trả qua tài khoản giúp bảo đảm nhanh chóng, chính xác, minh bạch, hạn chế rủi ro so với chi trả tiền mặt. Ngành đang tiếp tục phối hợp với các ngân hàng và chính quyền cơ sở để mở rộng diện bao phủ, nhất là tại vùng sâu, vùng xa. Thực tế cho thấy, phương thức thanh toán này đang dần thay đổi thói quen của người dân. Bà Hoàng Thị Lan, một người hưởng lương hưu tại phường Thục Phán, chia sẻ: Từ khi nhận lương qua tài khoản, tôi không phải đi lại nhiều, tiền được chuyển đúng ngày, rất thuận tiện.

Tuy nhiên, ở nhóm đối tượng bảo trợ xã hội, tỷ lệ thanh toán qua tài khoản còn thấp. Trong tổng số 32.316 đối tượng, mới có 9.825 người mở tài khoản (30,4%) và chỉ 1.523 người thực hiện nhận trợ cấp qua tài khoản (4,7%). Điều này đặt ra yêu cầu cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ mở tài khoản và hướng dẫn sử dụng dịch vụ cho người dân, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa.

Đối với người có công, tỷ lệ chi trả qua tài khoản hằng tháng đạt 33,67% với tổng số tiền trên 3,9 tỷ đồng. Dù đã có chuyển biến, song vẫn cần thêm các giải pháp đồng bộ để nâng cao tỷ lệ này, hướng tới mục tiêu thanh toán không dùng tiền mặt trở thành phổ biến trong toàn bộ hệ thống an sinh.

Nhiều người dân sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt trong các giao dịch hàng ngày như điện, nước, viện phí, mua sắm…

Mở rộng thanh toán số trong y tế, giáo dục và dịch vụ công

Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực an sinh xã hội, thanh toán không dùng tiền mặt đang được mở rộng sang các lĩnh vực thiết yếu như y tế, giáo dục và dịch vụ công.

Trong lĩnh vực y tế, chỉ tính trong tháng 4/2025, có 1.374/3.501 lượt người bệnh thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt, đạt 39,24%. Đây là bước tiến đáng ghi nhận, nhất là trong bối cảnh thói quen sử dụng tiền mặt vẫn còn phổ biến. Cùng với đó, toàn bộ 76/76 cơ sở khám, chữa bệnh BHYT trên địa bàn tỉnh đã thực hiện liên thông dữ liệu theo quy định, tạo nền tảng cho việc số hóa quy trình khám chữa bệnh và thanh toán chi phí y tế.

Việc liên thông dữ liệu khám sức khỏe lái xe, giấy chứng sinh, giấy báo tử… cũng được triển khai đồng bộ với hàng nghìn lượt dữ liệu được cập nhật. Những kết quả này không chỉ phục vụ quản lý mà còn góp phần rút ngắn thời gian, giảm thủ tục hành chính cho người dân.

Trong lĩnh vực giáo dục, mặc dù từ tháng 9/2025 không còn thu học phí đối với các cấp học từ mầm non đến phổ thông theo chính sách mới, song việc chi trả chế độ cho cán bộ, giáo viên, nhân viên tại 41/41 trường học đều được thực hiện qua tài khoản, đạt 100%. Điều này cho thấy hệ thống giáo dục đã đi đầu trong việc ứng dụng thanh toán không dùng tiền mặt trong quản lý tài chính.

Các sở, ngành, địa phương đã đồng loạt thực hiện chi trả lương, phụ cấp và các chế độ qua tài khoản hoặc dịch vụ thanh toán điện tử. Đây là bước chuyển quan trọng, góp phần hình thành nền hành chính số, giảm thiểu giao dịch tiền mặt trong khu vực công.

Hóa đơn điện tử: Công cụ chống thất thu và minh bạch hóa thị trường

Song song với thanh toán không dùng tiền mặt, việc triển khai hóa đơn điện tử, đặc biệt là hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, đang mang lại hiệu quả rõ rệt trong công tác quản lý thuế và chống thất thu ngân sách.

Tính đến nay, toàn tỉnh có 538 cơ sở kinh doanh đăng ký sử dụng thành công hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, trong đó phần lớn là hộ kinh doanh. Việc áp dụng hóa đơn điện tử giúp các cơ sở kinh doanh phát hành hóa đơn nhanh chóng, thuận tiện, tiết kiệm chi phí, đồng thời nâng cao tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Không những vậy, theo ngành thuế, hóa đơn điện tử giúp cơ quan thuế quản lý chặt chẽ doanh thu, hạn chế thất thu, đồng thời tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng. 100% cửa hàng bán lẻ xăng dầu trên địa bàn đã thực hiện kết nối và phát hành hóa đơn điện tử theo từng lần bán hàng. Đây là lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh thất thu thuế, nên việc kiểm soát chặt chẽ bằng công nghệ đã mang lại hiệu quả tích cực.

Trong lĩnh vực thương mại điện tử, công tác quản lý thuế cũng có nhiều chuyển biến. Năm 2026, có 3 doanh nghiệp và 45 cá nhân kê khai thuế từ hoạt động kinh doanh trên nền tảng số với tổng doanh thu hàng chục tỷ đồng và số thuế nộp ngân sách tăng mạnh so với kỳ trước. Điều này cho thấy việc tăng cường quản lý đã bước đầu bao quát được hoạt động kinh doanh trên không gian mạng.

Nhiều cơ sở kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.

Chị Lý Thị Hoa, chủ một cửa hàng kinh doanh tại xã Hòa An, cho biết: Ban đầu còn bỡ ngỡ, nhưng khi sử dụng hóa đơn điện tử thấy rất tiện lợi, xuất hóa đơn nhanh, rõ ràng, khách hàng cũng tin tưởng hơn.

Hệ thống thuế điện tử cũng ghi nhận hơn 83.000 lượt truy cập bằng tài khoản định danh điện tử, cho thấy người dân và doanh nghiệp ngày càng quen thuộc với các dịch vụ số. Việc nộp thuế điện tử đạt tỷ lệ gần như tuyệt đối đối với doanh nghiệp, với hàng trăm tỷ đồng được nộp qua phương thức này.

Ứng dụng eTax Mobile tiếp tục phát huy hiệu quả với hàng nghìn tài khoản đăng ký mới và số tiền nộp thuế qua ứng dụng đạt gần 7 tỷ đồng chỉ trong một tháng. Đây là minh chứng rõ nét cho xu hướng “di động hóa” các dịch vụ công, giúp người dân thực hiện nghĩa vụ tài chính mọi lúc, mọi nơi.

Hạ tầng ngân hàng số: Nền tảng cho thanh toán hiện đại

Đóng vai trò nền tảng cho toàn bộ hệ sinh thái thanh toán không dùng tiền mặt là hệ thống ngân hàng. Trên địa bàn tỉnh, các tổ chức tín dụng đã tích cực đầu tư hạ tầng số, triển khai các dịch vụ thanh toán 24/7, Internet Banking, Mobile Banking, thanh toán qua mã QR, ví điện tử…

Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư giúp xác thực thông tin khách hàng nhanh chóng, chính xác, tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở tài khoản và sử dụng dịch vụ. Đồng thời, các ngân hàng cũng triển khai nhiều chính sách ưu đãi nhằm khuyến khích người dân sử dụng phương thức thanh toán điện tử.

Công tác tuyên truyền, hướng dẫn sử dụng dịch vụ được đẩy mạnh, góp phần nâng cao nhận thức và thay đổi thói quen của người dân. Từ chỗ e ngại, nhiều người dân đã bắt đầu sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt trong các giao dịch hàng ngày như điện, nước, viện phí, mua sắm…