'Dọn về ở chung', trào lưu kinh tế của thế kỷ 21

Ảnh minh họa.

Từ những điền trang cổ kính ở châu Âu, những khu biệt thự ven biển ở Mexico, các vùng ngoại ô đắt đỏ tại Mỹ và Australia, cho đến các thành phố công nghiệp bình dân hơn, xu hướng "gom" cả đại gia đình về chung một mối đang trở thành một trào lưu kinh tế và là một chiến lược đầu tư bất động sản đầy thú vị của thế kỷ 21.

Thay vì sống tách biệt như mô hình gia đình hạt nhân truyền thống, giới thượng lưu và cả những gia đình trung lưu đang có xu hướng "dọn về ở chung."

Thoạt nghe, xu hướng này dễ bị nhầm tưởng là một lối sống hoài cổ hay dấu hiệu suy giảm về tài sản.

Ở phân khúc thượng lưu, các quyết định mua bán bất động sản lớn hiếm khi chỉ dựa trên cảm xúc. Những gia đình giàu có đang có xu hướng mua lại các bất động sản liền kề để tạo thành các khu nhà chung khép kín.

Đôi khi họ làm vậy vì việc quản lý một “đại bản doanh” sẽ dễ dàng hơn nhiều so với việc phải điều phối ba căn biệt thự nghỉ dưỡng riêng lẻ mỗi dịp lễ tết.

Ông James Harris, chuyên gia từ công ty môi giới bất động sản Carolwood Estates nhận định: "Thực chất, đây là một quyết định có tính toán về bất động sản. Nếu bạn có thể tích lũy quỹ đất với các khu nhà liền kề nhau, giá trị của khối tài sản đó sẽ tăng lên rất nhiều trong tương lai."

Chiến lược này đặc biệt thể hiện rõ nét ở châu Âu, nơi quỹ đất vốn dĩ khan hiếm hơn rất nhiều so với châu Mỹ.

Các gia tộc lớn đang âm thầm thâu tóm các điền trang nằm cạnh nhau với tham vọng kiến tạo nên những siêu dinh thự được thiết kế để nhiều thế hệ cùng chung sống.

Suy cho cùng, trong một thế giới mà mọi thứ đều có thể sản xuất thêm, đất đai mới là món hàng xa xỉ đích thực vì tính hữu hạn của nó.

Không chỉ giới siêu giàu, tầng lớp trung lưu cũng đang bị cuốn vào xu hướng này bởi những tác động thực tế từ nền kinh tế.Theo dữ liệu của Hiệp hội Môi giới Bất động sản Quốc gia Mỹ (NAR), có tới 17% người mua nhà trong năm 2024 quyết định chọn bất động sản đa thế hệ (có từ 3 thế hệ trở lên cùng chung sống). Con số này tăng vọt so với mức trung bình 11% của những năm trước và là một kỷ lục.

Nền tảng mối giới Realtor.com cũng ghi nhận tỷ lệ hộ gia đình Mỹ sở hữu nhà đa thế hệ đã tăng từ 4,3% hồi năm 2019 lên 4,5% vào năm 2024. Nhìn rộng ra trong giai đoạn 2014-2024, số lượng gia đình chọn lối sống này đã tăng dần từ 3,2 triệu lên 3,9 triệu hộ.

Chân dung tiêu biểu của nhóm này thường bao gồm 5 thành viên chia sẻ một ngôi nhà 4 phòng ngủ, với mức thu nhập trung bình hàng năm của mỗi hộ khoảng 131.000 USD.

Bà Jiayi Xu, nhà kinh tế học tại Realtor.com, giải thích rằng chi phí nhà ở đắt đỏ cùng gánh nặng chăm sóc trẻ em ngày càng tăng chính là những động lực kinh tế thúc đẩy các gia đình lựa chọn dọn về sống chung.

Sức nóng của trào lưu này đang tạo ra một hiện tượng thú vị trên thị trường: Mức giá chênh lệch (premium) cao ngất ngưởng.

Vào năm 2025, mức giá niêm yết trung bình cho một ngôi nhà đa thế hệ trên Realtor.com chạm mức 709.000 USD – cao hơn tới 65% so với mức 429.900 USD của một ngôi nhà tiêu chuẩn.

Mức chênh lệch này đến từ các thiết kế chuyên biệt như nhà bếp thứ hai, lối đi riêng hay hệ thống tiện ích tách biệt giữa các gia đình ở chung.

Bất chấp mức giá cao, những ngôi nhà đa thế hệ vẫn thu hút khách hàng. Bà Hannah Jones, chuyên gia phân tích của Realtor.com, chia sẻ rằng điều bất ngờ nhất là người mua không hề nao núng trước những mức giá “khủng.”

Ở những nơi nguồn cung khan hiếm như các thành phố công nghiệp Detroit hay Cleveland, khi một căn nhà đa thế hệ xuất hiện trên Realtor.com, người mua sẵn sàng trả mức giá chênh lệch lên tới hơn 100% so với nhà thường.

Tuy nhiên, nhu cầu này cũng đang đặt ra một bài toán hóc búa cho các kiến trúc sư toàn cầu: Làm sao để gắn kết gia đình nhưng không tước đi sự độc lập cá nhân?

Giải pháp đang được ưa chuộng là những không gian "cùng nhau, nhưng không quá dính chặt."

Các thế hệ có thể chung một khu vườn rợp bóng mát, nhưng phải có lối đi riêng, hoặc các khu nhà sinh hoạt được đặt cách nhau một khoảng vừa đủ để giữ gìn hòa khí.

Rào cản lớn nhất lại đến từ các quy định quy hoạch đô thị lỗi thời. Như tại Sydney (Australia), công ty kiến trúc Ben Callery Architects vừa hoàn thành một dự án có khu vực nhà phụ dành riêng cho ông bà lớn tuổi.

Dù vậy, một tình huống dở khóc dở cười đã xảy ra: Theo luật địa phương, nhà bếp phụ ở khu vực này không được phép lắp đặt bồn rửa mặt hay bếp nấu thực thụ.

Kiến trúc sư Ben Callery chia sẻ: "Năng lực thiết kế và khả năng thi công hiện nay hoàn toàn đáp ứng được nhu cầu này. Điều thực sự cần thay đổi lúc này là sự linh hoạt và cởi mở hơn trong các quy định quy hoạch của thành phố."

Rõ ràng, từ quyết định tích sản của giới siêu giàu cho đến nhu cầu chia sẻ gánh nặng kinh tế của những gia đình bình dân, trào lưu nhà đa thế hệ đang mở ra một kỷ nguyên mới cho thị trường bất động sản.

Những ngôi nhà giờ đây không chỉ được thiết kế cho một chủ sở hữu duy nhất, mà là cho cả một hệ sinh thái gia đình không ngừng phát triển và biến đổi trong bối cảnh kinh tế toàn cầu dễ biến động hiện thời./.