Đồng lòng từ cơ sở để đổi thay môi trường sống ở từng khu dân cư

Những đổi thay tích cực

Giữ gìn môi trường sống chưa bao giờ là câu chuyện của riêng một cá nhân hay một tổ chức, mà là thước đo của ý thức cộng đồng và trách nhiệm với nơi mình sinh sống. Trong hành trình xây dựng khu dân cư văn minh, sáng - xanh - sạch - đẹp, nhiều địa phương đã có những cách làm bài bản, huy động sức dân cùng chung tay tạo nên những đổi thay rõ nét từ cơ sở.

Tại xã Hoài Đức, giữ gìn môi trường sống chưa bao giờ là câu chuyện của riêng một cá nhân hay một tổ chức, mà là thước đo của ý thức cộng đồng và trách nhiệm với nơi mình đang sống. (Ảnh: Hương Đỗ)

Tại thôn Phú Đa và thôn Nhuệ (xã Hoài Đức), phong trào vệ sinh môi trường đã trở thành hoạt động thường xuyên của người dân địa phương. Mỗi dịp cuối tuần, Chi hội Phụ nữ các thôn lại tổ chức ra quân tổng vệ sinh, dọn dẹp các tuyến đường giao thông, thu gom rác thải, chăm sóc cây xanh, đường hoa, vệ sinh khu vực nhà văn hóa và chỉnh trang cảnh quan môi trường. Những con đường sạch sẽ, những tuyến hoa rực rỡ sắc màu không chỉ góp phần làm đẹp diện mạo nông thôn mà còn lan tỏa tinh thần trách nhiệm cộng đồng trong từng hộ dân.

Tương tự, tại Tổ dân phố 21 (phường Nghĩa Đô), do mật độ dân cư đông, địa bàn từng phát sinh nhiều vấn đề liên quan đến vệ sinh môi trường và trật tự đô thị. Tuy nhiên, nhờ sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền cùng sự đồng lòng của nhân dân, diện mạo khu dân cư đã có nhiều chuyển biến tích cực. Đến nay, hoạt động tổng vệ sinh môi trường vào sáng thứ Bảy hằng tuần đã trở thành nếp sinh hoạt quen thuộc, thu hút đông đảo cán bộ, hội viên và người dân tham gia. Các tuyến ngõ, khu vực công cộng được dọn dẹp thường xuyên. Ý thức giữ gìn môi trường của người dân từng bước được nâng lên.

Chia sẻ về cách làm tại cơ sở, bà Nguyễn Thị Sáng (Chi ủy viên, Trưởng ban Công tác Mặt trận Tổ dân phố 21, phường Nghĩa Đô) cho biết, Tổ dân phố kiên trì thực hiện phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, tuyên truyền, nhắc nhở người dân đổ rác đúng giờ, đúng nơi quy định. Đối với các khu nhà trọ, chủ nhà được yêu cầu phối hợp quản lý, nhắc nhở người thuê chấp hành quy định về vệ sinh môi trường. Nhờ triển khai đồng bộ, quyết liệt, ý thức của người dân đã có chuyển biến rõ rệt.

Không chỉ chú trọng vệ sinh môi trường, nhiều địa phương còn gắn phong trào xây dựng khu dân cư văn minh với nâng cao chất lượng đời sống văn hóa. Tại xã Tam Hưng, năm 2026, địa phương đặt mục tiêu trên 88,2% hộ gia đình đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa” và trên 70% thôn đạt danh hiệu “Thôn văn hóa”. Đây được xem là những chỉ tiêu quan trọng phản ánh hiệu quả thực chất của phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở.

UBND xã Tam Hưng xác định việc triển khai phong trào phải bảo đảm đồng bộ, thiết thực, tránh hình thức, chạy theo thành tích, lấy chất lượng làm thước đo đánh giá. Trong đó, trọng tâm là xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh gắn với thực hiện quy tắc ứng xử nơi công cộng và trong cơ quan hành chính; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện nếp sống văn minh, giữ gìn an ninh trật tự, phòng chống tệ nạn xã hội và bạo lực gia đình.

Phong trào “sáng - xanh - sạch - đẹp” tiếp tục được triển khai sâu rộng, gắn với xây dựng nông thôn mới nâng cao. Nhiều mô hình tự quản như “đường hoa”, “ngõ văn minh”, “khu dân cư xanh - sạch - đẹp” đang được nhân rộng, góp phần tạo diện mạo nông thôn ngày càng khang trang, văn minh.

Cùng với đó, địa phương tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội; hạn chế hủ tục, lãng phí; tăng cường quản lý lễ hội theo hướng trang nghiêm, tiết kiệm, phù hợp với thuần phong mỹ tục.

Đưa phong trào đi vào chiều sâu

Việc khơi dậy và phát huy vai trò chủ thể của người dân không chỉ góp phần cải thiện môi trường sống trước mắt mà còn tạo nền tảng bền vững để hình thành nếp sống văn minh đô thị. Đây cũng là hướng đi có ý nghĩa quan trọng trong quá trình hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô Hà Nội ngày càng xanh - sạch - đẹp - văn minh và phát triển bền vững.

Hoài Đức tập trung giải quyết "điểm nghẽn" ô nhiễm môi trường. (Ảnh: Hương Đỗ)

Nhiều địa phương đã chú trọng đưa các hoạt động đi vào chiều sâu, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng tổ chức, cá nhân và sự tham gia tự giác của người dân.

Tại xã Tam Hưng, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” tiếp tục được lồng ghép hiệu quả với chương trình xây dựng nông thôn mới nâng cao.

Theo lãnh đạo địa phương, việc phát huy vai trò chủ thể của nhân dân được xác định là yếu tố then chốt nhằm tạo sự đồng thuận và sức lan tỏa trong cộng đồng. Để phong trào triển khai đồng bộ, xã đã ban hành kế hoạch cụ thể, phân công rõ trách nhiệm cho từng cơ quan, đơn vị.

Không chỉ dừng ở công tác vận động, nhiều địa phương còn chú trọng duy trì nền nếp, biến ý thức tự giác thành thói quen trong cộng đồng dân cư.

Tại phường Nghĩa Đô, ông Lê Mạnh Tiến (Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Nghĩa Đô) cho biết, nhờ công tác tuyên truyền được thực hiện thường xuyên, ý thức của người dân đã có chuyển biến rõ rệt. Người dân ngày càng chủ động tham gia giữ gìn vệ sinh môi trường, không còn tâm lý trông chờ hoàn toàn vào lực lượng chức năng như trước.

Trong khi đó, tại xã Hoài Đức, địa phương đã cụ thể hóa chỉ đạo của thành phố về giải quyết dứt điểm 5 “điểm nghẽn” trong công tác quản lý trật tự đô thị bằng nhiều giải pháp đồng bộ. Xã tổ chức các hội nghị chuyên đề để giao nhiệm vụ cụ thể cho từng phòng, ban, đơn vị; đồng thời xác định nâng cao nhận thức, trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên và người dân là yếu tố then chốt để thay đổi diện mạo địa phương theo hướng xanh, sạch, văn minh hơn.

Để tăng hiệu quả triển khai, xã Hoài Đức đã thành lập 8 tổ công tác đặc trách nhằm kiểm tra, xử lý các tồn tại về trật tự đô thị tại từng khu vực cụ thể. Cùng với đó, Ban Chỉ đạo cuộc thi “Giữ gìn thôn, tổ dân phố sáng - xanh - sạch - đẹp” năm 2026 cũng được kiện toàn, chính thức đi vào hoạt động, tạo khí thế thi đua sôi nổi trong cộng đồng dân cư.

Từ những mô hình cụ thể ở cơ sở có thể thấy, khi người dân thực sự trở thành chủ thể của phong trào, mỗi con đường, ngõ phố không chỉ sạch đẹp hơn mà còn hình thành ý thức giữ gìn không gian sống chung bằng tinh thần tự giác và trách nhiệm cộng đồng. Đó cũng chính là nền tảng để các phong trào xây dựng đô thị văn minh, nông thôn mới nâng cao phát huy hiệu quả bền vững trong thực tiễn.