Động lực chính để đạt mục tiêu tăng trưởng quý II và cả năm 2026

Sản xuất công nghiệp góp phần vào tăng trưởng. (Ảnh: HNV)

Theo số liệu thống kê, khu vực công nghiệp và xây dựng tiếp tục là động lực chính ước tăng 8,92%, trong đó ngành công nghiệp tăng 9,01% và công nghiệp chế biến chế tạo tăng 9,73% đều chưa đạt mục tiêu kế hoạch.

Khu vực dịch vụ cũng tăng khá đạt 8,18% cho thấy tiêu dùng và các hoạt động thương mại, du lịch tiếp tục phục hồi ổn định nhưng vẫn chưa đạt mục tiêu kế hoạch.

Khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản ước tăng 3,58%, là mức tăng trưởng ổn định, sát với mục tiêu tiếp tục đóng vai trò bảo đảm an ninh lương thực và phục vụ xuất khẩu.

Lý giải kết quả tăng trưởng quý I thấp hơn kịch bản đề ra tại Nghị quyết 01 của Chính phủ, Cục Thống kê cho rằng, tăng trưởng không đạt mục tiêu là do cộng hưởng giữa các áp lực bên ngoài và năng lực hấp thu nội tại còn hạn chế.

Cụ thể, các rào cản thương mại mới và biến động tỷ giá, lãi suất toàn cầu đã đẩy chi phí đầu vào lên cao, trực tiếp làm hẹp biên lợi nhuận của doanh nghiệp xuất khẩu; trong khi đó, khu vực tư nhân chưa kịp hấp thụ vốn hiệu quả và các dự án đầu tư công trọng điểm vẫn đang ở giai đoạn khởi động, chưa tạo ra sức lan tỏa mạnh mẽ lên giá trị gia tăng (VA) toàn nền kinh tế. Sự thiếu hụt này phản ánh thực tế rằng mô hình tăng trưởng đang trong giai đoạn chuyển đổi sang hướng xanh và số, đòi hỏi thời gian tích lũy để thích ứng với các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe thay vì bứt phá ngay lập tức.

Đề xuất kịch bản kinh tế cập nhật cho quý II và năm 2026

Cũng theo Cục Thống kê, mục tiêu tăng trưởng hai con số cho cả năm 2026 là một mục tiêu đầy thách thức và mang tính lịch sử, nhưng nếu các động lực tăng trưởng được kích hoạt mạnh mẽ và đồng bộ trong các quý còn lại chúng ta vẫn có cơ sở để bám sát mục tiêu tăng trưởng đã đề ra.

Từ diễn biến thực tiễn, Cục Thống kê đã đề xuất kịch bản kinh tế cập nhật. Trong đó, để bù đắp phần thiếu hụt của quý I và hướng tới mục tiêu tăng trưởng cả năm theo Nghị quyết 01, nền kinh tế phải rất nỗ lực trong các quý sau với các quý có tăng trưởng hơn 10,5%, bao gồm: quý II, GDP ước đạt 10,5%; quý III, GDP ước đạt 10,6%; quý IV, GDP ước đạt 10,74%.

Kịch bản này kỳ vọng dựa trên sự tăng tốc của xuất khẩu, phục hồi mạnh mẽ của sức mua nội địa, cùng với đóng góp ngày càng rõ nét của các lĩnh vực kinh tế mới như công nghệ bán dẫn và kinh tế xanh. Đồng thời cần tháo gỡ triệt để các rào cản pháp lý, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công và khơi thông hiệu quả dòng vốn đầu tư tư nhân. Ngoài ra, xung đột Trung Đông phải sớm chấm dứt và giá dầu bình ổn trở lại cũng là điều kiện cần để bảo đảm tăng trưởng kinh tế có thể tiệm cận mục tiêu đặt ra.

Năm động lực chính phục vụ tăng trưởng tới đây

Qua tổng hợp thống kê, một số động lực chính phục vụ tăng trưởng quý II và cả năm 2026 được nhìn nhận gồm có:

Một là, đầu tư công tiếp tục là vốn mồi dẫn dắt năng lực sản xuất dài hạn. Đầu tư công năm 2026 tập trung vào các siêu dự án hạ tầng (Sân bay Long Thành, đường sắt cao tốc, cụm đường vành đai, cao tốc, Khu đô thị thể thao Olympic…) tạo ra hiệu ứng lan tỏa cực mạnh. Đây không chỉ là chi tiêu Chính phủ đơn thuần mà là quá trình tích lũy sản xuất cho nền kinh tế, giúp giảm chi phí logistics, kích thích dòng vốn FDI và đầu tư tư nhân đổ vào các khu vực vệ tinh chung quanh hạ tầng mới.

Hai là, tiêu dùng nội địa dự báo sẽ cải thiện nhờ chính sách cải cách tiền lương, chính sách kích cầu tiêu dùng nội địa của các tỉnh, thành phố trên cả nước. Sức mua của thị trường hơn 100 triệu dân được kích hoạt mạnh mẽ sẽ tạo động lực cho các ngành dịch vụ, lưu trú, ăn uống và thương mại điện tử phát triển, bảo đảm vòng xoáy kinh tế nội địa không bị đình trệ khi xuất khẩu gặp khó.

Nông nghiệp vẫn là "trụ đỡ" của nền kinh tế.

Ba là, chính sách tài khóa linh hoạt song hành với chính sách tiền tệ sẽ là công cụ quản trị rủi ro hiệu quả. Việc chủ động sử dụng các công cụ thuế xăng dầu và Quỹ bình ổn giá là "van an toàn" ngăn chặn lạm phát chi phí đẩy. Bằng cách kiềm chế đà tăng của giá năng lượng, Chính phủ trực tiếp hỗ trợ biên lợi nhuận cho doanh nghiệp vận tải và sản xuất, ngăn chặn tác động dây chuyền lên mặt bằng giá cả sinh hoạt, từ đó bảo vệ sức mua của người dân và sự ổn định vĩ mô.

Bốn là, động lực về công nghệ số và AI nhằm nâng cao năng lực nội tại. Việc ứng dụng AI và tự động hóa không chỉ là xu hướng mà đã trở thành công cụ bắt buộc. Trong bối cảnh giá nguyên liệu đầu vào biến động, công nghệ giúp doanh nghiệp sản xuất chuyển từ thâm dụng lao động sang thâm dụng tri thức, trực tiếp cải thiện chỉ số Năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) và tạo ra dư địa tăng trưởng mới từ các mô hình kinh doanh số.

Năm là, dư địa trong các ngành công nghiệp xuất khẩu nếu khai thác tối đa lợi thế từ FTA. Dư địa không chỉ nằm ở khối lượng đơn hàng mà còn ở khả năng dịch chuyển lên phân khúc cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu. Tận dụng các FTA và làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng, các ngành mũi nhọn như điện tử, linh kiện và dệt may xanh sẽ đóng vai trò "đầu kéo" ngoại tệ, giúp ổn định cán cân thanh toán và thúc đẩy sản xuất công nghiệp duy trì đà tăng trưởng ổn định.