Động lực lợi nhuận ngân hàng và cú hích từ các đại dự án hạ tầng

"Bức tranh" lợi nhuận của hệ thống ngân hàng trong năm 2026 không chỉ phản ánh nhịp phục hồi của sức cầu tín dụng mà còn cho thấy bước chuyển dịch căn bản trong cơ cấu tài sản sinh lời, nơi các đại dự án hạ tầng bắt đầu đóng vai trò điểm tựa chiến lược dài hạn.

Bệ đỡ thu nhập lãi của nhà băng

Theo báo cáo dự báo từ Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS), lợi nhuận toàn ngành ngân hàng quý III/2026 và cả năm tiếp tục nghiêng về gam màu tích cực với động lực chính đến từ thu nhập lãi.

Xu hướng này được thúc đẩy khi các nhà băng đẩy nhanh giải ngân trong bối cảnh nhu cầu vốn hồi phục, đồng thời biên lãi ròng (NIM) bước vào chu kỳ khởi sắc nhờ hai yếu tố then chốt gồm sự dịch chuyển danh mục sang kỳ hạn dài và việc các gói vay ưu đãi chuyển sang lãi suất thả nổi. Bên cạnh đó, Thông tư 22 sửa đổi được xem là trợ lực thanh khoản quan trọng, hỗ trợ đắc lực cho khả năng cho vay trung và dài hạn của hệ thống.

Lợi nhuận ngành ngân hàng quý III/2026 và cả năm tiếp tục nghiêng về gam màu tích cực với động lực chính đến từ thu nhập lãi.

Nhóm ngân hàng quốc doanh và nhóm tư nhân quy mô lớn tham gia tài trợ hạ tầng đang là những đơn vị hưởng lợi rõ nét nhất. VCBS dự báo VietinBank đạt tăng trưởng tín dụng 15,6% trong năm 2026, NIM kỳ vọng đạt 2,7% nhờ trợ lực chính sách. Lợi nhuận trước thuế quý III của VietinBank dự kiến tăng 18% và cả năm tăng 26%, một phần nhờ tích cực thu hồi nợ cùng thương vụ chuyển nhượng dự án VietinBank Tower ước mang lại khoảng 5.000 tỷ đồng lợi nhuận.

Tại BIDV, mức tăng trưởng tín dụng dự kiến đạt 16,1% tập trung ở mảng bán buôn, NIM ở mức 2,1%, tỷ lệ nợ xấu kỳ vọng giảm về 1,3% vào cuối năm, song song với kế hoạch nâng vốn điều lệ từ 72.800 tỷ đồng lên tối đa 99.558 tỷ đồng giai đoạn 2026 - 2027.

Ở khối tư nhân, Techcombank dẫn đầu về mức độ gắn kết với hạ tầng trọng điểm với mức tăng trưởng tín dụng dự kiến 23,5%, duy trì lợi thế chi phí vốn thấp và khai thác nguồn thu ngoài lãi từ việc thành lập TCLife, góp vốn MDP cùng việc mở rộng sang thị trường tài sản số, vàng.

MB và VPBank cùng thuộc nhóm tăng trưởng tín dụng cao nhất ngành quanh mức 35%, trong đó MB duy trì NIM 3,9% và VPBank ghi nhận lực đẩy từ các công ty con. HDBank cũng đạt mục tiêu tín dụng 35% với lợi nhuận trước thuế quý III dự báo tăng 53% nhờ đóng góp từ HD Saison.

 Riêng MSB dự kiến đưa nợ xấu về 2% và ghi nhận từ 1.000 đến 1.500 tỷ đồng lợi nhuận từ xử lý nợ tồn đọng trong nửa cuối năm. Dù vậy, VCBS cũng lưu ý xu hướng gia tăng của nợ nhóm 2 và tỷ lệ hình thành nợ xấu mới là yếu tố cần kiểm soát chặt chẽ.

Cuộc đua rót vốn hạ tầng

Động lực thúc đẩy dòng vốn ngân hàng dịch chuyển mạnh sang trung và dài hạn bắt nguồn từ cơn khát vốn của các công trình trọng điểm. Nghiên cứu của VIS Rating và Quỹ bảo lãnh tín dụng CGIF chỉ ra trong giai đoạn 2025 - 2030, Việt Nam cần khoảng 245 tỷ USD cho hạ tầng quan trọng, trong đó vốn đầu tư công dự kiến đáp ứng 176 tỷ USD. Với việc đầu tư tư nhân chiếm hơn 50% tổng vốn đăng ký tài sản cố định những năm gần đây, hệ thống ngân hàng đang phải đổi mới phương thức cấp vốn để chia sẻ gánh nặng tài chính.

Nhằm tháo gỡ sự lệch pha giữa nguồn vốn huy động ngắn hạn và nhu cầu vay dài hạn của hạ tầng, Ngân hàng Nhà nước đã nâng tỷ lệ tối đa vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40%, đồng thời ban hành quy định cho vay hợp vốn, trình cơ chế cho vay vượt giới hạn đối với dự án đặc biệt quan trọng và loại trừ một số chỉ tiêu tín dụng cho các dự án lan tỏa vùng.

Ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) nhấn mạnh cốt lõi thu hút vốn nằm ở tính khả thi của dự án và cơ chế chia sẻ hài hòa rủi ro lẫn lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Thực tế tại VietinBank cho thấy tính đến ngày 31/8/2026, tổng dư nợ quy đổi của các dự án PPP đạt 36.215 tỷ đồng tại 26 dự án, chiếm 1,72% tổng dư nợ ngân hàng. Đại diện VietinBank, ông Trần Văn Tần, Thành viên HĐQT cho biết ngân hàng đã tài trợ nhiều công trình lớn như Hầm Hải Vân, Đèo Cả với 8.700 tỷ đồng, BOT Bắc Giang - Lạng Sơn với 7.990 tỷ đồng, BOT Pháp Vân - Cầu Giẽ với 1.100 tỷ đồng. Ngày 30/6, VietinBank cùng 5 ngân hàng khác đã cấp giới hạn tín dụng 5.400 tỷ đồng trong gói vay 27.092 tỷ đồng cho dự án cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận.

Ông Tần nhận định hình thức đồng tài trợ là chìa khóa then chốt giúp tránh rủi ro tập trung, đồng thời kiến nghị sớm giải quyết triệt để các trạm BOT thua lỗ khách quan và hoàn thiện cơ chế chia sẻ doanh thu giảm.

Ở khối tư nhân, Techcombank lựa chọn chiến lược tham gia sâu vào chuỗi giá trị hạ tầng lớn. Bà Nguyễn Thu Lan, Phó Chủ tịch HĐQT ngân hàng cho biết đơn vị đang hoàn thiện năng lực thu xếp vốn theo từng giai đoạn, khởi đầu bằng vốn ngắn và trung hạn, sau đó kết nối thị trường vốn quốc tế và thúc đẩy phát hành trái phiếu chính phủ hoặc trái phiếu địa phương.

Theo đánh giá của SHS Research, Techcombank đang hướng tầm nhìn dài hạn vào hệ sinh thái sân bay. Tại Cảng hàng không quốc tế Gia Bình quy mô 196.000 tỷ đồng do Masterise Group sở hữu 80% và Gelex Infrastructure sở hữu 20%, Techcombank có khả năng tài trợ phần lớn khoản vốn vay khoảng 167.000 tỷ đồng cho hai giai đoạn.

Nhằm đáp ứng quy định trần cấp tín dụng một khách hàng không vượt quá 21% vốn tự có năm 2026 và hạ dần xuống 15% từ năm 2029, khoản tài trợ này có thể được triển khai qua hợp vốn hoặc trái phiếu dự án, đi kèm mô hình tổ hợp dịch vụ ba tầng hiện đại.

Sự kết hợp giữa nhu cầu hạ tầng bùng nổ và năng lực cấu trúc tài chính linh hoạt đang mở ra chu kỳ tăng trưởng mới cho các ngân hàng. Khả năng chọn lọc dự án khả thi, kiểm soát nợ xấu và đa dạng hóa kênh dẫn vốn sẽ là yếu tố quyết định vị thế sinh lời bền vững của từng nhà băng trong giai đoạn tới.