Động mạch chủ phình như quả bóng trong ngực người đàn ông

Các bác sĩ tiến hành ca can thiệp đầy thách thức. Ảnh: Đỗ Hằng

Viện Tim mạch Việt Nam (Bệnh viện Bạch Mai) vừa thực hiện thành công ca can thiệp đặt stent graft nội mạch (TEVAR) cho bệnh nhân nam 63 tuổi bị phình động mạch chủ ngực.

Khối phình có đường kính tới 89 mm, kèm tình trạng vôi hóa, xoắn vặn và gập góc phức tạp. Đây là tình trạng đặc biệt nguy hiểm bởi động mạch chủ là mạch máu lớn nhất của cơ thể, chịu áp lực dòng máu rất cao. Khi thành mạch bị suy yếu và phình lớn, nguy cơ nứt hoặc vỡ có thể đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh.

Trực tiếp thực hiện ca can thiệp, TS.BS. Phạm Minh Tuấn, Phó trưởng Khoa Rối loạn nhịp và Điện sinh lý, Viện Tim mạch, ví khối phình 89 mm giống như “một quả bóng phình to” trong lồng ngực, phải chịu áp lực dòng máu rất lớn. Vì thế, thách thức của ca bệnh còn ở hình thái giải phẫu đặc biệt phức tạp.

“Đoạn mạch chủ bị vôi hóa, xoắn vặn và gập góc. Để đưa được hệ thống ống thông cỡ lớn di chuyển qua các đoạn gấp khúc mà không làm rách thành mạch, không làm bong các mảng xơ vữa, cũng như thả stent graft chính xác từng milimét tại vị trí đích đòi hỏi thao tác của ê-kíp phải đạt độ chuẩn xác tuyệt đối” - TS.BS. Phạm Minh Tuấn chia sẻ với VietTimes.

Không chỉ đưa dụng cụ vào đúng vị trí, các bác sĩ còn phải tính toán chính xác kích thước stent graft và vị trí neo của thiết bị. Theo bác sĩ Tuấn, việc lựa chọn stent graft có thể được ví như “đo may áo” cho từng đoạn mạch.

Ê-kíp phải tính toán đường kính stent graft phù hợp với đoạn mạch lành, thường lớn hơn khoảng 10–20% để tạo lực áp sát cần thiết, hạn chế dòng máu tiếp tục đi vào túi phình. Đồng thời, vùng neo của stent phải được xác định chính xác để thiết bị bám chắc vào thành mạch mà không che lấp hoặc gây tổn thương các nhánh động mạch quan trọng.

Chỉ một sai lệch nhỏ trong tính toán hoặc thao tác cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả điều trị.

Heart Team quyết định phương án giữa “ngàn cân treo sợi tóc”

Với một khối phình lớn và giải phẫu mạch phức tạp như vậy, theo BS Trần Ngọc Cầm, quyết định điều trị không thể dựa trên đánh giá của một chuyên khoa đơn lẻ, mà cần sự phối hợp của Heart Team.

Nếu lựa chọn mổ mở, người bệnh phải trải qua đường mổ lớn, có thể phải sử dụng máy tuần hoàn ngoài cơ thể và cần thời gian hồi sức kéo dài. Trong khi đó, với phương pháp TEVAR, các bác sĩ chỉ cần tiếp cận qua đường bộc lộ mạch ở vùng bẹn để đưa hệ thống stent graft đến vị trí tổn thương. Phương pháp này xâm lấn tối thiểu, giúp giảm đau, hạn chế mất máu và nhiễm trùng, cho phép người bệnh hồi phục thể trạng nhanh chóng.

Tuy nhiên, lựa chọn TEVAR không đồng nghĩa ca can thiệp đơn giản hơn. Ngược lại, giải phẫu vôi hóa, xoắn vặn và gập góc khiến việc đưa hệ thống dụng cụ vào đúng vị trí trở thành thách thức lớn.

Với kinh nghiệm dày dặn, e-kíp can thiệp gồm TS.BS Phạm Minh Tuấn, BS Trần Ngọc Cầm và BS Lê Ngọc Thiện đã phối hợp thực hiện thành công thủ thuật. Stent graft được đặt chính xác, loại dòng máu khỏi khối phình, giúp xử lý tổn thương mà không cần đại phẫu.

Ekip bác sĩ chạy đua với thời gian để cứu bệnh nhân

Phình động mạch chủ: “kẻ sát nhân thầm lặng”

“Phình động mạch chủ được coi là ‘kẻ sát nhân thầm lặng’ vì bệnh tiến triển âm thầm, hầu như không có triệu chứng rõ ràng cho đến khi nứt hoặc vỡ” - TS Phạm Minh Tuấn bác sĩ Tuấn cảnh báo.

Khi động mạch chủ nứt hoặc vỡ, tình trạng có thể diễn biến cực kỳ nhanh và nguy cơ tử vong rất cao. Đây là lý do người dân không nên chờ đến khi xuất hiện những cơn đau dữ dội mới đi khám.

Đặc biệt, người trên 50 tuổi, người có tiền sử tăng huyết áp, hút thuốc lá hoặc thường xuyên xuất hiện tình trạng đau tức ngực, đau lưng dai dẳng cần chú ý hơn đến nguy cơ bệnh lý động mạch chủ.

Việc phát hiện sớm giúp bác sĩ có thời gian đánh giá kích thước, vị trí, hình thái khối phình và nguy cơ tiến triển để lựa chọn chiến lược điều trị phù hợp, thay vì phải xử trí trong tình trạng cấp cứu khi khối phình đã nứt hoặc vỡ.

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Hoài, Viện trưởng Viện Tim mạch Việt Nam, đánh giá thành công của ca can thiệp không chỉ nằm ở việc xử lý một khối phình kích thước rất lớn mà còn cho thấy hiệu quả của mô hình Heart Team trong những ca bệnh có giải phẫu phức tạp.

Việc lựa chọn can thiệp nội mạch thay vì mổ mở đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hình ảnh học, xây dựng chiến lược can thiệp và khả năng phối hợp xử trí các tình huống phát sinh.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân, đặc biệt những người có yếu tố nguy cơ, cần chủ động kiểm tra sức khỏe. Phình động mạch chủ có thể không gây triệu chứng rõ ràng, nhưng khi đã nứt hoặc vỡ, cơ hội cứu sống người bệnh giảm đi rất nhanh.