Đồng Nai đề xuất 6 nhóm giải pháp phát triển hệ sinh thái logistics gắn với sân bay Long Thành

Long Thành mở ra cơ hội phát triển logistics

Trình bày tham luận về “Giải pháp thúc đẩy phát triển hệ sinh thái logistics thành phố Đồng Nai gắn với Cảng hàng không quốc tế Long Thành” trong khuôn khổ Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam lần thứ XII - năm 2026, ông Vũ Ngọc Long, Thành ủy viên, Giám đốc Sở Công Thương thành phố Đồng Nai nhấn mạnh, logistics không chỉ là dịch vụ vận chuyển và lưu kho mà còn là năng lực tổ chức dòng hàng, dòng dữ liệu và dòng thương mại; là yếu tố trực tiếp quyết định thời gian giao hàng, chi phí sản xuất và sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc, yêu cầu đặt ra đối với các địa phương phía Nam là hình thành mạng lưới dịch vụ liên thông, hiệu quả và bền vững.

Đồng Nai có lợi thế về quy mô sản xuất công nghiệp, hoạt động xuất nhập khẩu và vị trí kết nối giữa Thành phố Hồ Chí Minh với các tỉnh Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long.

Ông Vũ Ngọc Long - Thành ủy viên, Giám đốc Sở Công Thương thành phố Đồng Nai trình bày tham luận tại Hội nghị

Trong 9 tháng đầu năm 2026, GRDP thành phố tăng 10,01%; chỉ số sản xuất công nghiệp tăng khoảng 12,5%. Kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 27,5 tỷ USD, nhập khẩu khoảng 19,2 tỷ USD; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước khoảng 46,7 tỷ USD. Thành phố đứng thứ hai về giá trị xuất siêu với 8,3 tỷ USD, sau Thái Nguyên. Tổng doanh thu vận tải, kho bãi, dịch vụ hỗ trợ vận tải và bưu chính, chuyển phát tăng 20,50% so với cùng kỳ.

Cùng với đó, Đồng Nai hiện có 44 khu công nghiệp được đầu tư hạ tầng và thu hút nhà đầu tư trong tổng số 59 khu công nghiệp đã thành lập; 12 cụm công nghiệp đang hoạt động với tỷ lệ lấp đầy trung bình trên 86%. Các ngành điện tử, dệt may, da giày, máy móc, chế biến nông sản và thương mại điện tử là nguồn hàng quan trọng để phát triển chuỗi logistics phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.

Đặc biệt, Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1 được thiết kế với công suất 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Khi đi vào hoạt động, sân bay sẽ mở thêm năng lực kết nối quốc tế cho hàng hóa có giá trị cao, yêu cầu thời gian nghiêm ngặt, nhất là linh kiện điện tử, sản phẩm công nghệ cao, dược phẩm, hàng lạnh và thương mại điện tử xuyên biên giới.

Bên cạnh những lợi thế, ông Vũ Ngọc Long cũng chỉ ra những điểm nghẽn cần tháo gỡ: kết nối giữa khu sản xuất với sân bay, cảng biển và cảng cạn chưa thật đồng bộ; vận tải hàng hóa vẫn phụ thuộc lớn vào đường bộ; kho bãi và dịch vụ giá trị gia tăng còn phân tán; thông tin giữa chủ hàng, doanh nghiệp vận tải và các đầu mối dịch vụ chưa liên thông đầy đủ.

6 nhóm giải pháp phát triển hệ sinh thái logistics

Để phát huy lợi thế của Cảng hàng không quốc tế Long Thành, ông Vũ Ngọc Long đề xuất sáu nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, tổ chức lại không gian logistics gắn với sân bay, khu công nghiệp và cảng biển theo mô hình “một hạt nhân - nhiều vệ tinh - kết nối đa phương thức”. Trong đó, Long Thành là đầu mối logistics hàng không; các trung tâm logistics, cảng cạn và kho vệ tinh thực hiện chức năng gom hàng, chia chọn, bảo quản, phân phối; hệ thống khu công nghiệp là nguồn hàng ổn định; các cảng Phước An và Cái Mép - Thị Vải là cửa ngõ vận tải biển.

Danh mục kêu gọi đầu tư năm 2026 của thành phố đã giới thiệu Trung tâm logistics phía Đông Bắc sân bay tại khu vực quy hoạch Khu công nghiệp Xuân Quế - Sông Nhạn, quy mô khoảng 100 ha; Trung tâm logistics phía Nam sân bay tại khu vực Khu công nghiệp Bàu Cạn - Tân Hiệp, khoảng 100 ha; và Tổng kho trung chuyển miền Đông tại khu vực Trảng Bom - An Viễn, quy mô khoảng 620 ha. Đây là các định hướng, dự án kêu gọi đầu tư cần tiếp tục được rà soát về quy hoạch, đất đai, tính khả thi và phân kỳ thực hiện, lựa chọn nhà đầu tư đủ năng lực, tránh đầu tư dàn trải hoặc hình thành kho bãi nhưng thiếu nguồn hàng.

Thứ hai, hoàn thiện kết nối đa phương thức, chuyển từ tư duy “làm đường” sang “tổ chức hành lang vận tải”. Cùng với đẩy nhanh các công trình đường bộ quan trọng theo thẩm quyền và kế hoạch được duyệt, cần tổ chức đồng bộ các tuyến gom hàng từ khu công nghiệp tới sân bay, cảng cạn và cảng biển; quan tâm năng lực đường dẫn, nút giao và điểm tiếp nhận hàng. Đồng thời, tăng tỷ trọng vận tải thủy đối với các nhóm hàng phù hợp và phối hợp nghiên cứu kết nối đường sắt vận tải hàng hóa theo quy hoạch.

Để phát huy lợi thế của Cảng hàng không quốc tế Long Thành, ông Vũ Ngọc Long đề xuất sáu nhóm giải pháp trọng tâm

Thứ ba, phát triển đồng bộ dịch vụ logistics hàng không và dịch vụ tạo giá trị gia tăng. Ông Vũ Ngọc Long đề xuất, ngay từ khâu chuẩn bị vận hành sân bay, cần khảo sát nhu cầu của doanh nghiệp chủ hàng, hãng hàng không, đơn vị chuyển phát nhanh và doanh nghiệp xuất nhập khẩu để hình thành các gói dịch vụ phù hợp, gồm kho lạnh và chuỗi lạnh; kho ngoại quan và dịch vụ kiểm định theo quy định; đóng gói, phân loại, dán nhãn, hoàn thiện đơn hàng; logistics thương mại điện tử xuyên biên giới; dịch vụ giao nhận nhanh kết nối đường hàng không với đường biển và đường bộ.

Thứ tư, thúc đẩy logistics số và logistics xanh ngay từ khâu thiết kế hệ sinh thái. Thành phố đề xuất nghiên cứu cơ chế, nền tảng chia sẻ dữ liệu theo thẩm quyền giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp khai thác sân bay, cảng biển, cảng cạn, hãng vận tải và chủ hàng; ưu tiên các dữ liệu về lịch phương tiện, trạng thái lô hàng, năng lực kho bãi và thời gian xử lý. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp ứng dụng hệ thống quản trị kho, quản trị vận tải, theo dõi hàng hóa theo thời gian thực, chứng từ điện tử và công nghệ tối ưu tuyến vận chuyển.

Thứ năm, phát triển nhân lực, thể chế hỗ trợ và môi trường đầu tư kinh doanh. Trọng tâm là tăng cường phối hợp giữa cơ sở đào tạo, hiệp hội và doanh nghiệp trong đào tạo quản trị chuỗi cung ứng, logistics hàng không, vận hành kho thông minh, thương mại điện tử, ngoại ngữ và tiêu chuẩn quốc tế; đẩy mạnh đối thoại với doanh nghiệp để tháo gỡ vướng mắc về đất đai, đầu tư, hạ tầng tiện ích và tiếp cận dịch vụ.

Thứ sáu, xây dựng cơ chế điều phối liên vùng và bộ chỉ tiêu đo lường hiệu quả logistics. Sở Công Thương Đồng Nai đề xuất tăng cường phối hợp với sở Công Thương các địa phương phía Nam, cơ quan quản lý chuyên ngành và cộng đồng doanh nghiệp để kết nối nguồn hàng từ khu công nghiệp, vùng nguyên liệu, trung tâm phân phối với mạng lưới sân bay, cảng biển và cảng cạn. Hiệu quả cần được đo bằng các chỉ tiêu như thời gian vận chuyển từ khu công nghiệp đến cửa khẩu xuất hàng, chi phí logistics theo tuyến và nhóm hàng, tỷ lệ sử dụng vận tải đa phương thức, năng lực đáp ứng kho lạnh, thời gian xử lý lô hàng và tỷ lệ ứng dụng chứng từ số.

Tăng cường liên kết vùng, chuẩn bị điều kiện khai thác

Để các giải pháp sớm đi vào thực tiễn, ông Vũ Ngọc Long cho biết, Sở Công Thương Đồng Nai đề nghị Bộ Công Thương quan tâm hướng dẫn, hỗ trợ địa phương triển khai Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2050; hỗ trợ kết nối doanh nghiệp logistics lớn, các hiệp hội ngành hàng, đẩy mạnh chuyển đổi số và nghiên cứu bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả logistics cấp địa phương, liên vùng.

Đồng thời, Đồng Nai đề nghị các bộ, ngành, cơ quan chuyên môn và đơn vị quản lý, khai thác có liên quan tăng cường phối hợp trong quy hoạch, kết nối hạ tầng giao thông, thủ tục chuyên ngành và chuẩn bị hệ thống dịch vụ hàng hóa tại Cảng hàng không quốc tế Long Thành; chia sẻ thông tin về nhu cầu vận chuyển và điều kiện khai thác để các địa phương, doanh nghiệp có phương án đầu tư phù hợp.

Các đại biểu tham dự Hội nghị ngành Công Thương khu vực phía Nam lần thứ XII - năm 2026, thảo luận nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong 3 tháng cuối năm 2026 và định hướng thực hiện nhiệm vụ năm 2027

Đối với các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam, Đồng Nai mong muốn cùng xây dựng cơ chế kết nối thường xuyên giữa cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp; phối hợp xúc tiến nguồn hàng từ Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long; từng bước hình thành các hành lang logistics có dịch vụ trọn gói, minh bạch và cạnh tranh.

Về phía địa phương, Sở Công Thương Đồng Nai sẽ chủ động tham mưu UBND thành phố rà soát nhu cầu thị trường, kết nối dự án kêu gọi đầu tư với doanh nghiệp có năng lực, phối hợp tổ chức các hoạt động xúc tiến và theo dõi những chỉ tiêu hiệu quả dịch vụ logistics. Trong giai đoạn trước mắt, thành phố ưu tiên chuẩn bị nguồn hàng, quỹ đất và điều kiện khai thác; từ đó từng bước mở rộng mạng lưới dịch vụ theo tiến độ vận hành sân bay và các công trình kết nối.

Kết thúc tham luận, ông Vũ Ngọc Long bày tỏ mong muốn cùng các địa phương hình thành một không gian logistics chung, trong đó mỗi địa phương phát huy thế mạnh và mọi doanh nghiệp đều được hưởng lợi từ sự kết nối.

Phó Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Sinh Nhật Tân; Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng cùng các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội nghị