Việt Nam - Ba Lan: Từ nền tảng hữu nghị đến những cơ hội hợp tác mới

Ba Lan là một trong những quốc gia châu Âu sớm thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam, vào ngày 4-2-1950. Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao, hai nước luôn duy trì và thúc đẩy hợp tác trên nhiều lĩnh vực.

Dư địa hợp tác đầu tư - thương mại rộng mở

Là một trong những nền kinh tế lớn và có sức ảnh hưởng đáng kể tại khu vực Trung và Đông Âu, Ba Lan đồng thời là thành viên quan trọng của EU. Với quy mô dân số lớn trong EU, nền kinh tế đa dạng và vị trí địa kinh tế thuận lợi, Ba Lan giữ vai trò đáng kể trong các mạng lưới sản xuất, thương mại và logistics của châu Âu.

Đại sứ quán Ba Lan tại Việt Nam giới thiệu chiến dịch truyền thông và xúc tiến “Taste Europe - Khám phá hương vị châu Âu!” vào tháng 8-2026. Ảnh: TTXVN

Trong khi đó, Việt Nam có vị trí chiến lược tại Đông Nam Á, thị trường tiêu dùng đang phát triển, lực lượng lao động dồi dào và mạng lưới các hiệp định thương mại tự do ngày càng mở rộng. Sự khác biệt về vị trí địa lý, cơ cấu kinh tế và lợi thế phát triển tạo điều kiện để hai nước bổ sung thế mạnh cho nhau trên nhiều lĩnh vực.

Theo đó, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - Ba Lan tăng đều qua các năm, đặc biệt kể từ khi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) có hiệu lực.

Cơ cấu thương mại giữa hai nước có tính bổ sung rõ nét. Việt Nam xuất khẩu sang Ba Lan chủ yếu các mặt hàng dệt may, giày dép, điện tử, đồ gỗ, nông sản, thủy sản và thực phẩm chế biến. Ở chiều ngược lại, Ba Lan cung cấp cho Việt Nam máy móc, thiết bị, dược phẩm, hóa chất, sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao và thực phẩm chế biến.

Kim ngạch thương mại hai chiều năm 2025 đạt 3,94 tỷ USD, tăng 14,8% so với năm 2024. Trong 7 tháng đầu năm 2026, con số này vượt 2,6 tỷ USD, tăng 17% so với cùng kỳ năm trước.

Các mặt hàng Việt Nam xuất khẩu sang Ba Lan trong năm 2025 chủ yếu gồm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; máy ảnh, máy quay phim và linh kiện; phương tiện vận tải và phụ tùng; hàng dệt may, giày dép, sản phẩm từ sắt thép, cà phê, thủy hải sản. Trong khi đó, Việt Nam nhập khẩu từ Ba Lan chủ yếu máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng; dược phẩm; sữa và các sản phẩm từ sữa; mỹ phẩm, chế phẩm vệ sinh và thủy sản.

Một lĩnh vực nổi bật trong triển vọng hợp tác Việt Nam - Ba Lan là công nghiệp chế biến, chế tạo. Ba Lan có kinh nghiệm và năng lực trong sản xuất linh kiện cơ khí, phụ tùng ô tô, thiết bị gia dụng và máy móc công nghiệp.

Việt Nam đang thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đặc biệt, hợp tác công nghiệp trong thời gian tới có thể chuyển từ mô hình giao dịch thương mại đơn thuần sang xây dựng các chuỗi giá trị chung.

Đầu tư trực tiếp của Ba Lan vào Việt Nam hiện vẫn còn nhiều dư địa để mở rộng. Các dự án của doanh nghiệp Ba Lan chủ yếu tập trung vào chế biến thực phẩm, dược phẩm, logistics và công nghiệp nhẹ.

Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) và Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam - EU (EVIPA), được Ba Lan hoàn tất phê chuẩn ngày 27-11-2025, tiếp tục là những động lực quan trọng giúp cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy chuẩn hóa thể chế và củng cố niềm tin của doanh nghiệp hai nước.

Giáo dục, du lịch và giao lưu nhân dân tiếp tục phát triển

Hơn bảy thập kỷ trôi qua, nhiều thế hệ, các chuyên gia và sinh viên Việt Nam từng học tập tại Ba Lan đã góp phần tạo dựng cầu nối tri thức, văn hóa cũng như giao lưu nhân dân giữa hai nước.

Hợp tác giáo dục Việt Nam - Ba Lan có bề dày lịch sử, đặc biệt trong đào tạo đại học, sau đại học và trao đổi cán bộ, qua đó đóng góp đáng kể vào phát triển nguồn nhân lực của Việt Nam, nhất là trong các lĩnh vực kỹ thuật, khoa học tự nhiên, y dược.

Đại sứ quán Ba Lan tại Việt Nam tổ chức Lễ kỷ niệm 235 năm ngày Hiến pháp Ba Lan vào tháng 5-2026. Ảnh: TTXVN

Đến những năm 1990, Ba Lan đã đào tạo cho Việt Nam khoảng 4.000 sinh viên và cán bộ khoa học, cùng hơn 3.500 công nhân lành nghề, chủ yếu trong các ngành khai thác than và đóng tàu. Trường THPT Việt Nam - Ba Lan tại Hà Nội là một trong những công trình biểu tượng cho tình hữu nghị giữa hai nước.

Số lượng sinh viên Việt Nam sang Ba Lan du học có xu hướng tăng. Theo số liệu thống kê của phía Ba Lan, tính đến tháng 1-2026, có hơn 500 sinh viên Việt Nam đang học tập tại nước này.

Trong 7 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đón hơn 61.000 lượt khách Ba Lan, tăng gần 50% so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này đưa Ba Lan trở thành thị trường khách du lịch lớn thứ ba của Việt Nam trong EU, sau Đức và Pháp.

Đáng chú ý, Hãng hàng không quốc gia Ba Lan đã chính thức công bố nối lại đường bay thẳng Warsaw - Hà Nội, với chuyến bay khai trương dự kiến vào ngày 31-3-2027. Việc khôi phục đường bay được kỳ vọng tạo thuận lợi hơn cho đi lại, du lịch và giao lưu giữa nhân dân hai nước.

Cộng đồng người Việt Nam tại Ba Lan hiện có khoảng 30.000 người, tập trung chủ yếu tại Thủ đô Warsaw và khu vực phụ cận, trong đó có cụm thương mại Wólka Kosowska ở ngoại vi Warsaw.