Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương: Tạo thế và lực phát triển trong kỷ nguyên mới

Đồng Nai hiện là điểm đến hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế. Ảnh: Công nhân trên chuyền sản xuất tại Công ty TNHH Sản phẩm công nghiệp TOSHIBA ASIA, Khu công nghiệp Amata, phường Long Bình, tỉnh Đồng Nai. Ảnh: Phạm Tùng

Tỉnh Đồng Nai với một không gian phát triển rộng lớn hơn, dư địa lớn hơn, tiềm năng mạnh mẽ hơn đang hội tụ đủ thế và lực để trở thành một đô thị mới, cực tăng trưởng quan trọng của vùng Đông Nam Bộ và cả nước.

Vận hội mới trong kỷ nguyên mới của đất nước

Tỉnh Đồng Nai được thành lập trên cơ sở sáp nhập tỉnh Đồng Nai và tỉnh Bình Phước cũ. Là địa phương có quy mô diện tích đứng thứ 9 cả nước, quy mô dân số đứng thứ 5 cả nước và quy mô nền kinh tế đứng thứ 4 cả nước, Đồng Nai đang hội tụ những tiềm năng to lớn để vươn mình trở thành một đô thị mới, cực tăng trưởng quan trọng của vùng Đông Nam Bộ và cả nước.

Sân bay Long Thành là “hạt nhân” quan trọng tạo động lực để Đồng Nai phát triển trong giai đoạn mới. Ảnh: Phạm Tùng

Đầu năm 2021, Cảng hàng không quốc tế (sân bay) Long Thành, dự án hạ tầng giao thông đặc biệt quan trọng của đất nước được chính thức khởi công xây dựng trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.

Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Út đánh giá: Với quy mô và tầm vóc của Sân bay Long Thành, đây sẽ là động lực to lớn để tỉnh Đồng Nai tăng tốc phát triển. Bởi, đây đơn thuần không chỉ là một dự án hạ tầng giao thông mà còn là hạt nhân để thúc đẩy các lĩnh vực kinh tế khác như công nghiệp, thương mại, dịch vụ, logistics, đô thị, du lịch cùng phát triển.

Với Sân bay Long Thành, tỉnh Đồng Nai cũng đang triển khai hoàn thiện quy hoạch để phát triển đô thị sân bay và khu thương mại tự do gắn với sân bay này.

Cùng với Sân bay Long Thành, tỉnh Đồng Nai cũng “sở hữu” lợi thế lớn khi gần như toàn bộ chiều dài phía Tây tiếp giáp với siêu đô thị Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là lợi thế đặc biệt, mở ra cơ hội lớn trong việc kết nối giao thông, giao thương, công nghiệp và dịch vụ, đồng thời lan tỏa mạnh mẽ các dòng vốn đầu tư, nguồn nhân lực và công nghệ từ trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước. Chính vì vậy, thời gian qua, tỉnh Đồng Nai đã phối hợp với Bộ Xây dựng, Thành phố Hồ Chí Minh đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án hạ tầng giao thông kết nối tỉnh Đồng Nai với Thành phố Hồ Chí Minh.

Đồng Nai tập trung ưu tiên đầu tư hạ tầng giao thông để tạo động lực bứt phá phát triển. Trong ảnh: Dự án Thành phần 1, cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu dự kiến đưa vào khai thác vào cuối tháng 4-2026. Ảnh: Phạm Tùng

Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Kim Long cho biết: Năm 2026, tỉnh Đồng Nai tiếp tục đẩy mạnh và hoàn thiện 3 trụ cột cốt lõi để làm cơ sở bứt phá, phát triển, gồm: quy hoạch và phát triển hạ tầng đồng bộ, lấy Sân bay Long Thành làm điểm nhấn chiến lược; bảo đảm an sinh xã hội, trong đó phát triển nhà ở xã hội là trọng tâm gắn chặt với phát triển công nghiệp và đô thị, bảo đảm an sinh xã hội và ổn định nguồn nhân lực cho phát triển lâu dài; cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh với quyết tâm phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng 2 con số là nền tảng xuyên suốt cho giai đoạn phát triển mới để sớm khẳng định Đồng Nai là một cực tăng trưởng quan trọng của vùng và cả nước.

Kỳ vọng Đồng Nai trở thành cực tăng trưởng quan trọng của cả nước

Ngày 24-3, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Kim Long đã ký Văn bản số 4534/UBND-KGVX yêu cầu các sở, ngành và địa phương tổ chức lấy ý kiến người dân đối với đề án thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương. Đây được xem là bước đi quan trọng trong lộ trình xây dựng Đồng Nai trở thành đô thị trực thuộc Trung ương.

Một góc đô thị phường Trấn Biên, đô thị trung tâm của tỉnh Đồng Nai. Ảnh: Phạm Tùng

Theo chỉ đạo, UBND các xã, phường phải tổ chức lấy ý kiến rộng rãi, đảm bảo công khai, minh bạch. Kết quả lấy ý kiến phải được tổng hợp, báo cáo về UBND tỉnh (qua Sở Nội vụ) trước 17 giờ ngày 26-3. Trường hợp tỷ lệ đồng thuận đạt trên 50% tổng số người dân trên địa bàn, địa phương sẽ tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, trình HĐND cùng cấp xem xét, ban hành nghị quyết theo quy định. Cùng với đó, tỉnh Đồng Nai cũng thực hiện việc lấy ý kiến đối với đề án thành lập 10 phường gồm: Long Thành, Nhơn Trạch, Trảng Bom, Dầu Giây, Xuân Lộc, Tân Phú, Trị An, Đồng Phú, Tân Khai, Lộc Ninh.

Ông Lê Tấn Thảo (ngụ phường Trấn Biên, tỉnh Đồng Nai) chia sẻ: Với vị trí chiến lược, cùng hàng loạt dự án hạ tầng giao thông quan trọng đang được triển khai thực hiện, việc Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương sẽ là cơ sở quan trọng để tỉnh phát huy hết tiềm năng, lợi thế, tăng tốc phát triển trong giai đoạn tới.

Cầu Thống Nhất - hạng mục quan trọng của Dự án Đường trục trung tâm Biên Hòa đã được thông xe kỹ thuật vào đầu năm 2026. Ảnh: Phạm Tùng

Anh Nguyễn Văn Thuận (ngụ xã Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai) cho rằng: Khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Đồng Nai sẽ có nhiều cơ hội và lợi thế để phát huy hết các tiềm năng, thế mạnh sẵn có. Đặc biệt, với Sân bay Long Thành, Đồng Nai sẽ có được một “điểm nhấn” để kích hoạt các lĩnh vực kinh tế cùng tăng tốc phát triển.

Đồng Nai hội tụ đủ các tiêu chí của thành phố trực thuộc Trung ương

Trước đó, trong ngày 23-3-2026, Văn phòng Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Văn bản số 1184-CV/VPTW về ý kiến của Bộ Chính trị đối với Đề án xây dựng và phát triển Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065. Trong đó, giao Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ chủ trì, phối hợp với Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội chỉ đạo các cơ quan khẩn trương rà soát hồ sơ đề xuất của tỉnh Đồng Nai, sớm trình Ban Chấp hành Trung ương Đảng cho chủ trương để trình Quốc hội ban hành Nghị quyết về thành lập thành phố Đồng Nai ngay trong năm 2026 theo quy định để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, tạo động lực liên kết phát triển với các trung tâm kinh tế lớn của quốc gia. Có kế hoạch rà soát, đánh giá tổng thể các địa phương sau 1 năm hợp nhất, sáp nhập; trường hợp có đủ điều kiện theo quy định thì báo cáo cấp có thẩm quyền nâng cấp lên chính quyền đô thị (thành phố/phường).

Đồng Nai phát triển hệ thống đô thị ven sông để khai thác tiềm năng phát triển khu vực hành lang sông Đồng Nai. Ảnh: Phạm Tùng

Đồng Nai có vị trí địa lý đặc biệt quan trọng trong cấu trúc phát triển của khu vực phía Nam và cả nước, được xác định là một trong những cực tăng trưởng năng động của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Nằm ở vị trí trung tâm của vùng Đông Nam Bộ và trong không gian phát triển của siêu đô thị Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai là điểm giao thoa của nhiều hành lang kinh tế và trục kết nối chiến lược, liên kết trực tiếp với Thành phố Hồ Chí Minh và giữ vai trò cầu nối giữa Đông Nam Bộ với Tây Nguyên, duyên hải Nam Trung Bộ và lan tỏa mạnh mẽ đến khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Với vị trí đó, Đồng Nai không chỉ là cửa ngõ giao thương quan trọng mà còn là đầu mối điều phối các dòng lưu chuyển hàng hóa, dịch vụ, đầu tư trong toàn vùng phía Nam.

Đồng thời, tỉnh Đồng Nai được xác định là một trong những không gian phát triển động lực quan trọng, đóng vai trò chia sẻ, bổ trợ các chức năng phát triển với trung tâm siêu đô thị Thành phố Hồ Chí Minh. Sự phát triển của Đồng Nai tạo ra các cực tăng trưởng mới, thúc đẩy quá trình phát triển cân bằng và bền vững của toàn vùng và cả nước.

Đặc biệt, với việc hình thành Sân bay Long Thành, một trong những công trình hạ tầng chiến lược quan trọng của quốc gia, tỉnh Đồng Nai có điều kiện trở thành trung tâm logistics và trung chuyển hàng không quốc tế của khu vực phía Nam. Khi kết hợp với hệ thống cảng biển nước sâu của Thành phố Hồ Chí Minh, mạng lưới đường cao tốc, đường vành đai và các tuyến đường sắt liên vùng, Đồng Nai sẽ hình thành mạng lưới kết nối đa phương thức hiện đại, tạo lợi thế nổi bật để trở thành cửa ngõ giao thương quốc tế, trung tâm kết nối các chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Sau sáp nhập, căn cứ các tiêu chuẩn của thành phố trực thuộc Trung ương được quy định tại Điều 4 Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 (ngày 24-12-2025) của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính, qua rà soát, đối chiếu với các tiêu chí theo quy định, tỉnh Đồng Nai cơ bản đáp ứng đầy đủ 7/7 tiêu chuẩn của thành phố trực thuộc Trung ương.

Theo đó, tỉnh Đồng Nai có quy mô phát triển lớn, khả năng tự cân đối ngân sách, cơ cấu kinh tế hiện đại, vị trí chiến lược, vai trò trung tâm liên kết vùng, hệ thống hạ tầng động lực đang được hình thành rõ nét và dư địa phát triển đô thị rất lớn trong giai đoạn tới.

Các nội dung còn tiếp tục hoàn thiện trong tiêu chuẩn đô thị loại I chủ yếu là 3 tiêu chuẩn thành phần mang tính kỹ thuật và phản ánh mức độ hoàn thiện của giai đoạn phát triển chuyển tiếp, gồm: khả năng tổ chức bình quân 2 sự kiện quốc tế cấp khu vực trở lên trong 3 năm gần nhất; tỷ lệ số phường đạt trình độ phát triển đô thị loại II; và tiêu chí phát triển đô thị bền vững theo hướng đô thị thông minh, nâng cao năng lực chống chịu, thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây không phải là các tiêu chuẩn nền tảng về dân số, diện tích, vị trí, chức năng, cơ cấu kinh tế, khả năng tự cân đối ngân sách hay vai trò liên kết vùng; do đó, không làm thay đổi bản chất Đồng Nai đã hội đủ các điều kiện cốt lõi của một đô thị trực thuộc Trung ương.

Đặc biệt, khoản 6 Điều 12 Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 quy định trường hợp để đáp ứng yêu cầu đặc biệt về quản lý lãnh thổ, bảo vệ chủ quyền quốc gia hoặc phát triển kinh tế - xã hội, tạo động lực liên kết phát triển với các trung tâm kinh tế lớn của quốc gia theo định hướng của cấp có thẩm quyền, thì đơn vị hành chính có thể được thành lập mà không áp dụng các tiêu chuẩn quy định tại Chương I của Nghị quyết. Với đặc điểm Đồng Nai có đường biên giới trên đất liền, là địa bàn trọng yếu về quốc phòng - an ninh, đồng thời là đầu mối liên kết của hành lang phát triển phía Nam gắn với Sân bay Long Thành và các trục giao thông chiến lược, việc xem xét thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Mặt khác, khi được Ban Chấp hành Trung ương chấp thuận thành lập thành phố Đồng Nai, tỉnh Đồng Nai sẽ có cơ sở chính trị, pháp lý mạnh mẽ để tập trung nguồn lực, đẩy nhanh điều chỉnh quy hoạch, nâng cấp đô thị, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, hạ tầng xã hội và tổ chức lại hệ thống đơn vị hành chính đô thị theo một lộ trình chặt chẽ, khả thi, có mốc thời gian, có sản phẩm, có cơ chế giám sát rõ ràng.

Phạm Tùng