Động vật hoang dã được cứu hộ thế nào trước khi thả về rừng Bạch Mã?

Hành trình từ cứu hộ đến tái thả 

Vườn quốc gia Bạch Mã là một trong những khu vực có giá trị cao về đa dạng sinh học. Công tác cứu hộ, bảo tồn và tái thả động vật hoang dã được triển khai nhằm góp phần bảo vệ các loài, duy trì và phục hồi đa dạng sinh học trong tự nhiên.

Các loài động vật được chăm sóc tại Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển sinh vật. Ảnh: VQGBM cung cấp.

Theo thống kê, từ đầu năm 2026 đến nay, Vườn quốc gia Bạch Mã tiếp nhận và tái thả 60 cá thể động vật hoang dã thuộc 14 loài. Trong đó có nhiều loài quý hiếm như gấu, tê tê Java, kỳ đà vân, diều hoa Miến Điện, rùa hộp trán vàng miền Trung, cầy vòi hương...

Ông Nguyễn Vũ Linh, Giám đốc Vườn quốc gia Bạch Mã cho biết, khi tiếp nhận cứu hộ, cá thể động vật hoang dã phải thuộc danh mục của Vườn và có đầy đủ thủ tục theo quy định của pháp luật. Tùy tình trạng của từng cá thể khi tiếp nhận, quy trình cứu hộ và tái thả được thực hiện phù hợp.

Quy trình nhìn chung gồm các bước tiếp nhận và đánh giá ban đầu, cách ly, kiểm dịch, chăm sóc sức khỏe và phục hồi. Sau đó, các cá thể được đánh giá khả năng phục hồi và thích nghi trước tái thả. Vườn đồng thời đánh giá địa điểm và điều kiện tái thả trước khi quyết định đưa cá thể trở về tự nhiên và tổ chức theo dõi sau tái thả.

Quy trình chăm sóc, cứu hộ động vật được thực hiện theo các bước nghiêm ngặt. Ảnh: VQGBM cung cấp.

Cá thể chỉ được tái thả khi đủ khỏe và có khả năng sống trong tự nhiên. Việc tái thả phải bảo đảm không tạo ra rủi ro bệnh hoặc rủi ro sinh thái không chấp nhận được. Địa điểm, phương thức tái thả và chương trình giám sát sau tái thả đều được chuẩn bị trước.

Thời gian qua, nhiều người dân TP Huế chủ động giao nộp động vật hoang dã, trong đó có những loài quý hiếm, cho lực lượng chức năng để thả về tự nhiên. Theo Chi cục Kiểm lâm TP Huế, từ đầu năm đến nay, người dân tự nguyện giao nộp 38 đợt với 41 cá thể. Đây là tín hiệu tích cực, phản ánh sự chuyển biến trong nhận thức và hành động của cộng đồng đối với công tác bảo vệ động vật hoang dã.

Sau khi tiếp nhận, lực lượng kiểm lâm thực hiện các thủ tục theo quy định và bàn giao những cá thể phù hợp cho Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển sinh vật (thuộc Vườn quốc gia Bạch Mã) để tiếp tục chăm sóc, phục hồi và đánh giá trước khi tái thả về tự nhiên.

Bảo đảm an toàn cho những cuộc trở về rừng

Theo cán bộ Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển sinh vật, để bảo đảm các cá thể có khả năng thích nghi khi trở về môi trường tự nhiên, việc lựa chọn địa điểm tái thả được Vườn quốc gia Bạch Mã thực hiện dựa trên đặc điểm sinh thái của từng loài và điều kiện thực tế tại khu vực.

Thời gian qua, Vườn quốc gia Bạch Mã thực hiện giám sát đa dạng sinh học trên địa bàn toàn Vườn. Qua đó, Vườn có thể đánh giá những vùng sinh thái phù hợp với từng loài. Địa điểm tái thả được lựa chọn trên cơ sở đánh giá mức độ phù hợp của sinh cảnh với đặc điểm sinh thái của loài, khả năng đáp ứng nhu cầu về thức ăn, nước, nơi trú ẩn và các điều kiện sống theo mùa.

Động vật hoang dã được các lực lượng kiểm tra nghiêm ngặt tình trạng sức khỏe trước khi thả về rừng. Ảnh: VQGBM cung cấp.

Bên cạnh đó, Vườn xem xét diện tích và tính liên kết của sinh cảnh, hiện trạng quần thể, các mối đe dọa và nguy cơ dịch bệnh. Điều kiện tổ chức tái thả cũng được đánh giá nhằm bảo đảm công tác quản lý và giám sát sau tái thả.

Sau khi tái thả, các cá thể tiếp tục được theo dõi và đánh giá về khả năng sống sót, thích nghi với môi trường, di chuyển, kiếm ăn, hành vi, sức khỏe và khả năng sinh sản khi phù hợp. Qua đó, Vườn có cơ sở điều chỉnh các biện pháp quản lý và đánh giá hiệu quả tái thả.

Ông Nguyễn Vũ Linh, Giám đốc Vườn quốc gia Bạch Mã cho biết, việc tái thả không chỉ dừng ở đưa cá thể trở lại rừng mà còn phải bảo đảm phù hợp với sinh cảnh, hạn chế nguy cơ dịch bệnh và các tác động bất lợi đến quần thể động vật hoang dã trong tự nhiên.

Tái thả động vật hoang dã về rừng Bạch Mã. Ảnh: VQGBM cung cấp.

Lãnh đạo Vườn quốc gia Bạch Mã khuyến cáo người dân khi phát hiện động vật hoang dã không tự ý bắt hoặc giữ, hạn chế tối đa việc tiếp xúc trực tiếp và không tự ý thả động vật vào rừng. Trường hợp động vật bị mắc bẫy hoặc bị thương, người dân không tự xử lý nếu không có chuyên môn. Người dân cũng không mua bán, nuôi nhốt hoặc sử dụng động vật hoang dã làm thú nuôi.

Đối với động vật hoang dã đang được giữ do đi lạc, người dân nên chủ động giao nộp cho cơ quan chức năng nơi gần nhất để thực hiện các thủ tục tái thả về tự nhiên theo quy định của pháp luật trong thời gian sớm nhất.