Loài nấm khổng lồ cao 8 mét từng thống trị Trái Đất

Nếu ngày nay một cây nấm cao tới 8 mét xuất hiện giữa rừng, đó sẽ là một cảnh tượng khó tin. Nhưng khoảng 420–370 triệu năm trước, trong kỷ Silur và Devon, những cấu trúc hình thân cây mang tên Prototaxites có thể đã vươn cao tới hơn 8 mét và rộng khoảng 1 mét. Chúng được xem là một trong những sinh vật trên cạn lớn nhất thời bấy giờ, vượt xa phần lớn thực vật đang tồn tại.

Ảnh: cursus

Điều đặc biệt là Prototaxites không giống bất cứ thứ gì chúng ta quen thuộc ngày nay. Hóa thạch của chúng có hình dạng như những thân cây khổng lồ, nhưng bên trong lại được cấu tạo từ vô số ống nhỏ đan xen. Chính hình thái kỳ lạ ấy đã khiến các nhà khoa học tranh luận suốt hơn 165 năm về việc chúng thực sự là gì.

Ảnh: sci

Khi những hóa thạch đầu tiên được nghiên cứu vào thế kỷ XIX, Prototaxites từng được cho là một loại gỗ của cây cổ đại. Về sau, các giả thuyết khác lần lượt xuất hiện: tảo khổng lồ, địa y hay một dạng thực vật nguyên thủy. Đến đầu thế kỷ XXI, bằng chứng hóa học và giải phẫu khiến giả thuyết “nấm khổng lồ” trở thành cách giải thích được nhiều nhà nghiên cứu ủng hộ.

Nếu thực sự là nấm, Prototaxites sẽ là một ví dụ kỳ dị đến mức gần như không có hậu duệ tương tự trong thế giới hiện đại. Nó có thể đã không quang hợp mà lấy chất dinh dưỡng từ vật chất hữu cơ trong môi trường, trong bối cảnh hệ sinh thái trên cạn khi ấy còn rất đơn giản. Một số hóa thạch thậm chí cho thấy Prototaxites đã trở thành nguồn thức ăn cho động vật chân khớp cổ đại.

Ảnh: iflscience

Nhưng câu chuyện chưa kết thúc. Nghiên cứu công bố năm 2026 đã đảo ngược đáng kể cách nhìn trước đây. Phân tích cấu trúc và thành phần hóa học của Prototaxites taiti khoảng 407 triệu năm tuổi cho thấy nó khác biệt với cả nấm cổ đại lẫn nấm hiện đại. Các tác giả cho rằng Prototaxites có thể thuộc về một dòng sinh vật nhân thực hoàn toàn đã tuyệt chủng, chứ không phải nấm.

Điều này khiến Prototaxites thậm chí còn kỳ bí hơn. Chúng ta không chỉ đang nhìn vào một “cây nấm khổng lồ” đã biến mất, mà có thể đang nhìn thấy dấu tích của một nhánh sự sống không còn tồn tại trên Trái Đất.

Có lẽ điều đáng kinh ngạc nhất là thế giới của Prototaxites hoàn toàn khác với Trái Đất ngày nay. Khi những “cột khổng lồ” này vươn lên bầu trời, rừng cây đúng nghĩa vẫn chưa xuất hiện. Những sinh vật cao tới 8 mét vì thế có thể đã tạo nên một cảnh quan nguyên thủy mà con người khó tưởng tượng: những cột sinh vật khổng lồ đứng giữa thảm thực vật thấp bé, rất lâu trước khi những khu rừng đầu tiên thực sự thống trị hành tinh.

Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước