Dòng vốn thụ động vào Việt Nam có thể lên tới 4,45 tỷ USD trong thời gian tới?

Áp lực bán ròng của khối ngoại đã thu hẹp đáng kể, chỉ còn 1,4 nghìn tỷ đồng trong tháng 8, giảm 88,6% so với mức 11,9 nghìn tỷ đồng của tháng 7 và là mức thấp nhất trong vòng 5 tháng.

Sự cải thiện này gần như hoàn toàn đến từ việc lực bán giảm bớt: tổng giá trị bán giảm 22% so với tháng trước, xuống còn 41,7 nghìn tỷ đồng, trong khi tổng giá trị mua vẫn được giữ ổn định quanh mức 40,4 nghìn tỷ đồng. Mặc dù vậy, giá trị bán ròng lũy kế 8 tháng đầu năm 2026 vẫn ở mức cao, lên tới 93,6 nghìn tỷ đồng.

Dù vậy, thanh khoản vẫn chỉ duy trì ở mức vừa phải, với giá trị giao dịch bình quân mỗi phiên đạt 18,7 nghìn tỷ đồng, thấp hơn khá nhiều so với mức bình quân 26,9 nghìn tỷ đồng của 8 tháng đầu năm 2026 và 28,9 nghìn tỷ đồng của năm 2025.

Điều này một lần nữa cho thấy nhịp hồi phục chủ yếu được dẫn dắt bởi áp lực bán hạ nhiệt, chứ không phải nhờ lực cầu mua đủ mạnh để lấn át đà bán và đây chính là điểm mấu chốt cần lưu ý cho tháng 9.

Trong cập nhật triển vọng dòng vốn ngoại mới đây, SSI Research cho rằng nâng hạng là sự kiện được quan tâm nhất trong tháng 9, nhưng luận điểm đầu tư bền vững hơn là liệu Việt Nam có thể đại diện một phần lớn hơn giá trị kinh tế của mình thông qua các chứng khoán có thanh khoản, dễ tiếp cận và đầu tư được ở cấp định chế hay không.

Tỷ trọng của Việt Nam trong chỉ số FTSE Emerging All Cap tăng từ khoảng 0,34–0,35% hồi tháng 3 lên khoảng 0,49–0,50% vào tháng 8. Đợt triển khai ban đầu khởi động quá trình chuyển đổi chính thức vào rổ chỉ số thị trường mới nổi, trong khi các kỳ đánh giá tiếp theo sẽ kiểm chứng liệu cải cách thị trường và các chứng khoán mới có tiếp tục mở rộng quy mô đầu tư được của Việt Nam hay không.

Việc mở khóa quy mô thị trường đòi hỏi free-float lớn hơn, thêm dư địa sở hữu nước ngoài, các niêm yết vốn hóa lớn mới, cải thiện thanh toán và thực thi, quản trị và công bố thông tin mạnh hơn, cùng nền tảng nhà đầu tư định chế trong nước sâu hơn.

Tăng trưởng kinh tế đơn thuần không mở rộng dung lượng chỉ số trừ khi giá trị đó được đại diện thông qua các chứng khoán niêm yết đủ lớn và dễ tiếp cận.

Việt Nam sẽ không tự động vượt trội sau khi được nâng hạng. Nhà đầu tư chủ động sẽ tiếp tục đánh giá Việt Nam như một phân bổ theo quốc gia dựa trên chất lượng tăng trưởng, độ tin cậy cải cách, định giá, thanh khoản và khả năng đầu tư. Nâng hạng FTSE thiết lập sự ghi nhận trong rổ chỉ số; sự thể hiện ở cấp doanh nghiệp mới quyết định liệu Việt Nam có trở thành một vị thế tăng tỷ trọng chủ động hay không.

Trong kịch bản cơ sở, tỷ trọng Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index được duy trì ở mức 0,49% qua cả 4 đợt. Với quy mô tài sản ròng hiện tại của các quỹ được thống kê khoảng 1.459,72 tỷ USD, dòng vốn thụ động dự kiến chảy vào thị trường Việt Nam khoảng 228 triệu USD trong đợt 1, 456 triệu USD trong đợt 2, 799 triệu USD trong đợt 3 và 799 triệu USD trong đợt 4. Tổng cộng, dòng vốn có thể đạt khoảng 2,282 tỷ USD.

Trong số các quỹ được thống kê, Vanguard FTSE Emerging Markets ETF là một trong những quỹ có mức phân bổ đáng kể vào Việt Nam. Theo kịch bản cơ sở, quỹ này được dự báo mang lại khoảng 82 triệu USD trong đợt 1, 164 triệu USD trong đợt 2, 288 triệu USD trong đợt 3 và 288 triệu USD trong đợt 4, tương đương tổng cộng khoảng 822 triệu USD trong toàn bộ quá trình.

Vanguard Total International Stock ETF được dự báo mang lại tổng dòng vốn khoảng 861 triệu USD, trong khi Vanguard Institutional Total International Stock Market Index Trust II có thể đóng góp khoảng 440 triệu USD. Các quỹ như Vanguard FTSE All-World ex-US Index Fund, Vanguard Total World Stock ETF và Vanguard FTSE All-World UCITS ETF lần lượt có thể mang lại khoảng 83 triệu USD, 50 triệu USD và 27 triệu USD.

Đáng chú ý, nếu tỷ trọng của Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap Index được nâng lên theo kịch bản tích cực, dòng vốn thụ động có thể cao hơn đáng kể.

Theo kịch bản này, tỷ trọng Việt Nam lần lượt đạt 0,50% trong đợt 1, 0,65% trong đợt 2, 0,80% trong đợt 3 và 0,95% trong đợt 4. Với cùng lộ trình giải ngân 10% - 20% - 35% - 35%, tổng dòng vốn thụ động dự kiến đạt khoảng 4,455 tỷ USD, gần gấp đôi so với kịch bản cơ sở.

Cụ thể, dòng vốn dự kiến đạt khoảng 234 triệu USD trong đợt 1, tăng lên 680 triệu USD trong đợt 2, 1,524 tỷ USD trong đợt 3 và 2,016 tỷ USD trong đợt 4. 

Trong kịch bản tích cực, Vanguard Total International Stock ETF có thể mang lại tổng dòng vốn khoảng 1,679 tỷ USD, cao nhất trong nhóm được thống kê. Tiếp theo là Vanguard Institutional Total International Stock Market Index Trust II với khoảng 857 triệu USD và Vanguard FTSE Emerging Markets ETF với khoảng 1,601 tỷ USD.

Riêng Vanguard FTSE Emerging Markets ETF, dòng vốn dự kiến lần lượt đạt 84 triệu USD, 244 triệu USD, 548 triệu USD và 725 triệu USD qua 4 đợt, tương ứng tổng cộng khoảng 1,601 tỷ USD.

Ở các quỹ còn lại, Vanguard FTSE All-World ex-US Index Fund có thể thu hút khoảng 165 triệu USD, Vanguard Total World Stock ETF khoảng 98 triệu USD và Vanguard FTSE All-World UCITS ETF khoảng 55 triệu USD trong toàn bộ quá trình.

Điểm đáng chú ý trong cơ cấu dòng vốn là phần lớn dòng tiền thụ động dự kiến sẽ được giải ngân trong đợt 3 và đợt 4, khi tốc độ giải ngân lần lượt được nâng lên 35%.

Ở kịch bản cơ sở, mỗi đợt 3 và 4 dự kiến mang lại khoảng 799 triệu USD, trong khi ở kịch bản tích cực, dòng vốn lần lượt đạt 1,524 tỷ USD và 2,016 tỷ USD. 

Điều này cho thấy tác động của quá trình nâng hạng không chỉ đến từ việc Việt Nam được đưa vào nhóm thị trường mới nổi, mà còn phụ thuộc đáng kể vào tỷ trọng của Việt Nam trong các bộ chỉ số mà các quỹ thụ động sử dụng để phân bổ tài sản.