Đợt 1 Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI Tháo gỡ từ thực tiễn

Nhiều nội dung thiết thực, sát yêu cầu thực tiễn

Một trong những điểm được cử tri đánh giá cao tại kỳ họp là dù khối lượng nội dung lớn, nhiều vấn đề Quốc hội xem xét đều xuất phát từ những điểm nghẽn trong thực tiễn, nhất là quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đáng chú ý, Quốc hội xem xét nhiều dự án luật liên quan trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp và quản lý nhà nước như: Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, Luật Đầu tư, Luật Hòa giải ở cơ sở, Luật Phát triển đô thị cùng các luật trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Việc đồng thời rà soát, sửa đổi nhiều quy định cho thấy yêu cầu hoàn thiện thể chế được đặt từ chính những vấn đề phát sinh trong thực tiễn, hướng tới giảm tầng nấc, thủ tục, tháo gỡ chồng chéo, bất cập và tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.

ĐBQH Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) phát biểu thảo luận về dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) tại hội trường chiều 9/8. Ảnh: Hồ Long

Đối với cử tri, yêu cầu này càng rõ khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành: trao quyền phải đi cùng bảo đảm điều kiện thực hiện quyền; thủ tục, trách nhiệm và cách thức thực hiện phải rõ, thống nhất. Cử tri Trần Văn Cử - phường Trường Vinh (Nghệ An) cho rằng, Quốc hội đã lắng nghe, tiếp thu và thể chế hóa nhiều vấn đề phát sinh từ thực tiễn, nhất là những vướng mắc người dân gặp trong thủ tục hành chính, sản xuất, kinh doanh và tiếp cận chính sách. Ông mong các luật, nghị quyết sau khi ban hành phải thật sự tháo gỡ điểm nghẽn, giảm tầng nấc, phân định rõ trách nhiệm nhưng vẫn chặt chẽ để ngăn ngừa “lách luật”, nhất là trong các thủ tục liên quan lĩnh vực nông nghiệp, cấp phép sản phẩm, dịch vụ nông nghiệp; đồng thời phải được hướng dẫn thống nhất, tránh cách hiểu, cách làm khác nhau.

Theo ông Cử, việc xem xét Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) cũng rất thiết thực. Muốn pháp luật đi vào cuộc sống thì trước hết người dân phải hiểu luật; muốn người dân hiểu luật, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật phải được đổi mới. Vì vậy, công tác này cần hướng mạnh về cơ sở, sát từng nhóm đối tượng, vấn đề người dân quan tâm, đồng thời tận dụng nền tảng số để thuận tiện tra cứu, tiếp cận pháp luật.

Từ thực tiễn, hòa giải ở cơ sở cũng là nơi pháp luật gặp gỡ trực tiếp với đời sống. Khi người dân hiểu quyền, nghĩa vụ và được giải thích, hướng dẫn pháp luật từ sớm, nhiều mâu thuẫn, tranh chấp có thể được giải quyết ngay từ cơ sở, hạn chế khiếu kiện. Do đó, đổi mới phổ biến, giáo dục pháp luật cần đi cùng nâng cao chất lượng hòa giải ở cơ sở, để pháp luật không chỉ đầy đủ trên giấy mà thực sự trở thành công cụ giúp người dân giải quyết những vấn đề cụ thể trong cuộc sống.

Kỳ vọng từ những quyết sách lớn

Một nội dung khác thu hút sự quan tâm của cử tri là các quyết định về tổ chức không gian phát triển, phát triển kết cấu hạ tầng và hình thành các cực tăng trưởng mới. Chương trình kỳ họp dành thời gian xem xét chủ trương đầu tư Dự án đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội, điều chỉnh chủ trương đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; đồng thời xem xét việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh. Đây không chỉ là những quyết định về tổ chức đơn vị hành chính, mà còn đặt ra yêu cầu hình thành không gian đô thị có bản sắc, có vai trò trung tâm và tạo động lực phát triển mới.

Theo cử tri Trần Thị Lan - phường Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh, điều người dân kỳ vọng từ việc thành lập thành phố Quảng Ninh là một không gian phát triển mới, trong đó đô thị trung tâm phải thực sự có sự khác biệt về chất lượng hạ tầng, dịch vụ, quản trị và sức lan tỏa phát triển. “Người dân kỳ vọng khi thành phố được thành lập sẽ tạo ra một diện mạo đô thị mới, không chỉ khác về tên gọi hay địa giới hành chính mà phải khác về chất lượng phát triển, về hạ tầng, dịch vụ đô thị và cơ hội việc làm, kinh doanh. Thành phố phải thực sự trở thành trung tâm phát triển, có khả năng dẫn dắt và lan tỏa tới các khu vực xung quanh”, bà Lan chia sẻ.

Không chỉ ở những nội dung được quyết định, dấu ấn của kỳ họp còn thể hiện ở cách thức tổ chức và điều hành ngày càng linh hoạt, thực chất. Chương trình được bố trí đan xen giữa thảo luận ở Tổ và thảo luận tại hội trường, tạo điều kiện để đại biểu có thêm không gian trao đổi, phân tích sâu từng vấn đề trước khi đi đến thống nhất. Nhiều nội dung sau khi được thảo luận ở Tổ tiếp tục được đưa ra hội trường, cùng với đó là việc các thành viên Chính phủ trực tiếp giải trình, làm rõ những vấn đề đại biểu Quốc hội đặt ra.

Cách tổ chức này cho thấy chất lượng thảo luận ngày càng được coi trọng, đi thẳng vào những vấn đề cần tháo gỡ, những tác động cụ thể của chính sách và yêu cầu từ thực tiễn. Đặc biệt, với những quyết sách lớn về hạ tầng, tổ chức không gian phát triển hay hoàn thiện thể chế, việc kết hợp thảo luận Tổ với thảo luận hội trường giúp ý kiến của đại biểu được trao đổi nhiều chiều, đồng thời tạo cơ sở để cơ quan trình tiếp thu, giải trình, chỉnh lý trước khi Quốc hội biểu quyết.

Từ góc nhìn cử tri, điểm đáng ghi nhận của đợt 1 kỳ họp là ý kiến từ thực tiễn được đặt vào đúng vị trí trong quá trình xây dựng chính sách. Với phương thức tổ chức linh hoạt, kết hợp thảo luận Tổ với thảo luận tại hội trường, cùng tinh thần trách nhiệm, cầu thị của các đại biểu và sự chủ động giải trình, tiếp thu của cơ quan trình, đợt 1 Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI tiếp tục cho thấy một Quốc hội đổi mới, ngày càng đề cao tính thực chất của thảo luận và tôn trọng tiếng nói của cử tri, nhân dân. Qua đó, những quyết sách được ban hành không chỉ bảo đảm đúng thẩm quyền, quy định mà quan trọng hơn là gần thực tiễn, sát cuộc sống, đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển và kỳ vọng của cử tri, nhân dân.