Đột phá cao tốc Lâm Đồng: Bỏ tư duy đầu tư phân kỳ, chọn an toàn bền vững

Bài 1: “Tim đập chân run” trên những cao tốc thiếu làn dừng khẩn cấp liên tục

Đang có một nghịch lý diễn ra đối với các cung đường cao tốc khi nhiều tài xế thừa nhận họ rất căng thẳng mỗi lần đi trên một số tuyến cao tốc. Nỗi sợ ấy không đến từ tốc độ, mà bắt nguồn từ những dải đường dài hun hút nhưng thiếu làn dừng khẩn cấp liên tục.

Cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết

Nỗi ám ảnh mang tên cao tốc bị “bóp hẹp”

“Nói thật với nhà báo, mỗi lần ôm vô lăng chạy vào mấy đoạn cao tốc như La Sơn - Túy Loan, Vĩnh Hảo - Phan Thiết hay Cam Lâm - Vĩnh Hảo, tôi luôn trong tình trạng căng như dây đàn”, anh Trần Ngọc Sơn Anh (50 tuổi, ngụ TP Hồ Chí Minh) - một tài xế xe du lịch đường dài trầm ngâm chia sẻ.

Bằng kinh nghiệm thực tế, anh Sơn Anh chỉ rõ sự bất an: “Lái xe với tốc độ 80 - 90 km/h trên tuyến đường chỉ có 2 làn xe và không có làn khẩn cấp liên tục dọc tuyến là một nỗi ám ảnh. Cứ chạy 4 - 5 km mới có một dải dừng lánh nạn ngắn. Cánh xe tải, xe container lại thường chạy đêm. Giữa đêm hôm khuya khoắt, nếu xe nổ lốp, gãy trục hay hỏng hóc đột ngột, tài xế chỉ có nước đứng khựng ngay giữa làn xe chạy và nếu xe sau lao đến thì làm sao né kịp? Những vụ tai nạn giao thông xảy ra trong thời gian qua là một bằng chứng. Cao tốc thiếu làn khẩn cấp liên tục không còn là cao tốc nữa, mà là một cái “bẫy tử thần” khi xe gặp sự cố”.

Nhìn từ thực tế đầy bất ổn đó để soi chiếu vào địa hình cao nguyên của Lâm Đồng, rõ ràng đây là mối lo ngại rất lớn và hoàn toàn có cơ sở của người tham gia giao thông. Với độ cao hàng ngàn mét so với mực nước biển, đồi núi chập chùng, giao thông nơi đây vô cùng phức tạp. Bản báo cáo mới nhất ngày 24/6/2026 của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 1 (Ban 1) tỉnh Lâm Đồng đã chỉ rõ một sự thật đáng lo ngại: Nếu tiếp tục giữ quy hoạch phân kỳ cũ, 2 dự án cao tốc trọng điểm, được xem là tuyến giao thông quan trọng mang tính xương sống là Tân Phú - Bảo Lộc và Bảo Lộc - Liên Khương sẽ chỉ có bề rộng nền đường 17 m. Trong đó, dải an toàn hai bên chỉ rộng từ 0,25 m đến 0,5 m. Khoảng cách này thậm chí không đủ để mở một cánh cửa xe, chưa nói đến việc đỗ xe an toàn khi gặp sự cố.

Cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết

Làn khẩn cấp ngắt quãng - mối nguy lớn khi áp lên đường đèo dốc

Lâm Đồng không phải là vùng đồng bằng bằng phẳng, tầm nhìn bao la. Giao thông kết nối từ Tân Phú lên vùng Nam Tây Nguyên là chuỗi thử thách liên hoàn của những khúc cua, những đoạn đèo dốc quanh co, và đặc biệt là từ Đạ Huoai lên đến Liên Khương, điểm cuối cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương với đặc thù khí hậu nhiều sương mù, mưa nhiều và kéo dài suốt nhiều tháng trong năm.

Ông Nguyễn Duy Lạng, một cán bộ ngành giao thông đã nghỉ hưu nhận định: “Tư duy phân kỳ bóp hẹp quy mô đường cao tốc thời gian qua rõ ràng đã và đang bộc lộ nhiều bất cập. Nếu vẫn đem nguyên xi tư duy đó áp lên địa hình vùng cao nguyên như Lâm Đồng thì nguy cơ tai nạn sẽ rất lớn. Hãy tưởng tượng một chiếc xe tải đang đi cao tốc có những đoạn quanh co trong một đêm sương mù dày đặc, tầm nhìn xa giảm. Nếu xe bị mất thắng hoặc hỏng máy mà không có làn dừng khẩn cấp liên tục để lánh nạn ngay lập tức, bắt buộc phải nằm trên làn xe chạy, thì những dòng xe phía sau đang lao đến sẽ hoàn toàn bị che mắt. Hậu quả của những vụ tông dây chuyền sẽ rất thảm khốc”.

Rõ ràng, quy mô phân kỳ cũ được phê duyệt cho tuyến Bảo Lộc - Liên Khương và Tân Phú - Bảo Lộc (với các điểm dừng khẩn cấp cách nhau 4 - 5 km) đang bộc lộ những lỗ hổng. Người dân Lâm Đồng và du khách cần một con đường cao tốc để rút ngắn thời gian, nhưng trên hết, con đường ấy phải an toàn, chứ không phải một lộ trình khiến họ phải tim đập chân run suốt hành trình.

Sơ đồ tổng thể tuyến cao tốc nối Liên Khương đến Tân Phú

Quyết sách đột phá

Nhận thấy bất cập trên, UBND tỉnh đã đưa ra quyết định đột phá là dừng phương án xây dựng phân kỳ để nâng thẳng lên quy mô cao tốc hoàn chỉnh. Trong hồ sơ đề xuất điều chỉnh chủ trương đầu tư vừa được trình lên, đối với tuyến cao tốc Bảo Lộc – Liên Khương (giai đoạn 1), quy mô bề rộng nền đường đã được đề xuất nâng từ 17 m lên quy mô hoàn chỉnh 24,75 m. Điểm cốt lõi nhất trong sự thay đổi này chính là quy mô 4 làn xe cao tốc, vận tốc thiết kế 100 km/h, có làn dừng khẩn cấp liên tục.

Tương tự, tại tuyến cao tốc Tân Phú - Bảo Lộc, nhà đầu tư là Công ty TNHH Tập đoàn Sơn Hải và Công ty TNHH Đầu tư đường cao tốc Tân Phú – Bảo Lộc cũng đã đồng thuận đề xuất điều chỉnh từ quy mô phân kỳ 17 m sang quy mô hoàn chỉnh 22 m. Thay vì những điểm dừng khẩn cấp ngắt quãng, tuyến đường sẽ có 2 làn dừng khẩn cấp liên tục rộng 2,5 m mỗi bên.

Đây được đánh giá là bước chuyển lớn về tư duy: đặt an toàn tính mạng lên trên hết. Làn dừng khẩn cấp liên tục chính là phao cứu sinh, giúp cách ly hoàn toàn các xe gặp sự cố khỏi dòng phương tiện đang lao đi với tốc độ cao. Dù áp lực kinh phí rất lớn, quyết sách này cho thấy Lâm Đồng đã nhận diện rõ bài học từ những tuyến cao tốc bất cập đi trước ở nhiều tỉnh, thành. Tỉnh chấp nhận bước đi thận trọng hơn, đầu tư dài hạn ngay từ đầu, để đổi lấy một hạ tầng giao thông an toàn và bền vững dài lâu.

(Còn nữa)