Đột phá khoa học, công nghệ và chuyển đổi số: 'Chìa khóa' để Ninh Bình tăng tốc

Kế hoạch thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của tỉnh Ninh Bình. (Nguồn: Cổng thông tin điện tử tỉnh Ninh Bình)

Trong bối cảnh chuyển đổi số không còn là xu hướng mà đã trở thành động lực cốt lõi của tăng trưởng, tỉnh Ninh Bình đang lựa chọn một hướng đi mang tính chiến lược: đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm “trục phát triển” xuyên suốt.

Ban Thường vụ Tỉnh ủy Ninh Bình đã ban hành Kế hoạch số 44-KH/TU ngày 1/4/2026 nhằm triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trên địa bàn tỉnh (Kế hoạch).

Kế hoạch cho thấy một cách tiếp cận toàn diện, không chỉ dừng lại ở ứng dụng công nghệ mà hướng tới tái cấu trúc mô hình phát triển kinh tế-xã hội theo hướng hiện đại, bền vững, nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh, hiệu lực quản trị và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp trong giai đoạn mới.

Thành phố Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình. (Ảnh: Minh Đức/TTXVN)

Chuyển đổi số: Từ công cụ hỗ trợ thành động lực phát triển

Điểm nổi bật trong Kế hoạch số 44-KH/TU là sự thay đổi về tư duy: chuyển đổi số không còn được xem là công cụ hỗ trợ quản lý mà trở thành nền tảng để định hình mô hình tăng trưởng mới.

Theo đó, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, phát triển theo định hướng đô thị xanh, gắn với di sản và sáng tạo. Trong mô hình này, khoa học công nghệ và chuyển đổi số được xác định là động lực then chốt thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và Kinh tế số.

Đáng chú ý, chuyển đổi số tại Ninh Bình được triển khai đồng bộ trên ba trụ cột: Chính quyền số, Kinh tế số và Xã hội số. Đây không chỉ là cách tiếp cận toàn diện mà còn phản ánh quyết tâm thay đổi từ gốc cách thức vận hành của bộ máy quản lý, hoạt động sản xuất kinh doanh và đời sống xã hội.

Ở trụ cột Chính quyền số, tỉnh đặt mục tiêu 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện sẽ được cung cấp trực tuyến toàn trình, xử lý hoàn toàn trên môi trường mạng. Điều này đồng nghĩa với việc giảm mạnh các khâu trung gian, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý nhà nước. Quan trọng hơn, hoạt động chỉ đạo, điều hành sẽ dần chuyển sang dựa trên dữ liệu số, thay vì kinh nghiệm hay báo cáo thủ công.

Trong khi đó, Kinh tế số được thúc đẩy thông qua việc xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo lấy doanh nghiệp làm trung tâm, gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học và sản xuất kinh doanh. Mục tiêu không chỉ là nâng cao năng suất mà còn cải thiện năng lực cạnh tranh của các ngành kinh tế chủ lực.

Lãnh đạo UBND tỉnh Ninh Bình làm việc với các Sở, ngành về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày 2/4. (Nguồn: Cổng thông tin điện tử tỉnh Ninh Bình)

Ở trụ cột Xã hội số, kế hoạch hướng tới hình thành đội ngũ công dân số có kỹ năng, có khả năng thích ứng với môi trường số và không bị bỏ lại phía sau. Đây là yếu tố nền tảng để đảm bảo quá trình chuyển đổi số diễn ra bền vững và bao trùm.

Ba đột phá chiến lược mở đường cho chuyển đổi số toàn diện

Một trong những điểm đáng chú ý của Kế hoạch là việc xác định rõ ba đột phá chiến lược, trong đó nổi bật là đột phá về dữ liệu và du lịch số - những yếu tố có thể tạo ra lợi thế riêng cho Ninh Bình.

Ở đột phá về dữ liệu, Ninh Bình hướng tới xây dựng Trung tâm dữ liệu và điều hành thông minh, đóng vai trò “bộ não số” của toàn bộ hệ thống chính trị. Song song với đó là việc hình thành kho dữ liệu dùng chung cấp tỉnh, đảm bảo dữ liệu được chuẩn hóa, đồng bộ và có khả năng chia sẻ. Nguyên tắc “đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung” được nhấn mạnh như nền tảng để vận hành hiệu quả Chính quyền số và Kinh tế số.

Không chỉ dừng lại ở quản lý, dữ liệu còn được xem là tài nguyên mới, có thể khai thác để tạo ra giá trị gia tăng trong các lĩnh vực kinh tế, đặc biệt là du lịch - thế mạnh của địa phương.

Ở đột phá thứ hai, tỉnh lựa chọn hướng đi khác biệt khi tập trung phát triển du lịch số và di sản số. Toàn bộ dữ liệu về di sản văn hóa, danh thắng, khu du lịch sẽ được số hóa, hình thành bản đồ số du lịch và di sản tỉnh Ninh Bình, tích hợp với siêu ứng dụng “Ninh Bình số".

Điểm du lịch Hang Múa nổi tiếng của Ninh Bình. (Ảnh: Minh Đức/TTXVN)

Việc xây dựng bản đồ số du lịch và các ứng dụng số không chỉ nâng cao trải nghiệm của du khách mà còn giúp quản lý, bảo tồn và khai thác tài nguyên di sản hiệu quả hơn.

Cách tiếp cận này cho thấy Ninh Bình không chạy theo mô hình công nghiệp hóa thuần túy, mà tìm kiếm con đường phát triển dựa trên sự kết hợp giữa giá trị truyền thống và công nghệ hiện đại. Đây cũng là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển kinh tế di sản đang ngày càng được quan tâm trên thế giới.

Đột phá thứ ba là hoàn thiện mô hình Chính quyền số toàn diện: cấp tỉnh và cấp xã, bảo đảm 100% hoạt động chỉ đạo, điều hành của cấp ủy, chính quyền được thực hiện trên môi trường số. Đây là bước chuyển mạnh mẽ từ mô hình quản lý truyền thống sang quản trị hiện đại, dựa trên dữ liệu và công nghệ.

Hệ thống nhiệm vụ, giải pháp toàn diện, trọng tâm

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Kế hoạch đề ra 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, bao trùm từ thể chế, hạ tầng, nhân lực đến công nghệ và hợp tác quốc tế.

1. Tăng cường vai trò lãnh đạo, phát huy trách nhiệm người đứng đầu

Một trong những yêu cầu xuyên suốt là nâng cao vai trò lãnh đạo của các cấp ủy đảng và trách nhiệm trực tiếp của người đứng đầu. Chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ chiến lược, phải được đưa vào kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội hằng năm và cả nhiệm kỳ.

Lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ Ninh Bình phát biểu thảo luận tại hội nghị. (Ảnh: Cổng thông tin điện tử tỉnh Ninh Bình)

Người đứng đầu các cấp sẽ trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả triển khai trong phạm vi quản lý. Đồng thời, tỉnh đẩy mạnh truyền thông, phát động phong trào “Bình dân học vụ số” nhằm phổ cập kỹ năng số cho toàn dân, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số.

2. Hoàn thiện thể chế, tạo môi trường đột phá

Ninh Bình đặc biệt chú trọng hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách theo hướng đồng bộ, có tính cạnh tranh cao. Các chính sách ưu đãi vượt trội sẽ được nghiên cứu để thu hút đầu tư vào công nghệ cao, đổi mới sáng tạo.

Đáng chú ý, tỉnh chủ trương triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các mô hình công nghệ mới, sẵn sàng chấp nhận rủi ro có kiểm soát để tạo đột phá. Song song đó là đẩy mạnh cải cách hành chính, cắt giảm thủ tục, tạo môi trường thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp.

3. Phát triển hạ tầng số và dữ liệu làm nền tảng

Hạ tầng số được xác định là yếu tố then chốt. Tỉnh sẽ tập trung xây dựng hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại; mở rộng phủ sóng băng thông rộng, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa; nâng cấp hạ tầng cho các cơ quan nhà nước, trường học, bệnh viện.

Người dân tham quan, trải nghiệm học tập số tại Trung tâm học tập cộng đồng xã Gia Trấn, tỉnh Ninh Bình. (Ảnh: Thùy Dung/TTXVN)

Cùng với đó là triển khai chiến dịch làm sạch, chuẩn hóa dữ liệu quy mô toàn tỉnh, ưu tiên các cơ sở dữ liệu cốt lõi như dân cư, đất đai, doanh nghiệp. 100% dữ liệu mở sẽ được công bố theo lộ trình để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

4. Phát triển nguồn nhân lực số chất lượng cao

Nguồn nhân lực được coi là yếu tố quyết định thành công của chuyển đổi số. Tỉnh sẽ xây dựng chương trình phát triển nhân lực tổng thể, tăng cường đào tạo kỹ năng số cho cán bộ, công chức, đồng thời đổi mới giáo dục theo hướng gắn với nhu cầu thị trường lao động số.

Các chương trình hợp tác với doanh nghiệp, tổ chức quốc tế sẽ được đẩy mạnh nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây.

Lớp học thông minh tại Trường THCS Giao Phong, xã Giao Ninh (Ninh Bình). (Ảnh: Nguyễn Lành/TTXVN)

5. Thúc đẩy phát triển kinh tế số và ứng dụng công nghệ

Ninh Bình sẽ tập trung phát triển các nền tảng số trong những lĩnh vực có lợi thế như du lịch, nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến, logistics và thương mại điện tử.

Việc số hóa toàn bộ quy trình xử lý công việc, cung cấp dịch vụ công trực tuyến, áp dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý, điều hành sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản trị và năng suất lao động.

6. Bảo đảm an ninh mạng và chủ quyền số

An ninh mạng được xác định là yêu cầu bắt buộc. Tỉnh sẽ triển khai mô hình bảo đảm an toàn thông tin 4 lớp, thiết lập hệ thống giám sát 24/7, đồng thời xây dựng lực lượng chuyên trách đủ năng lực ứng phó với các sự cố an ninh mạng.

Việc bảo vệ dữ liệu cá nhân, dữ liệu của hệ thống chính trị được đặt lên hàng đầu, gắn với nâng cao nhận thức của người dân về an toàn thông tin.

7. Đẩy mạnh liên kết vùng và hội nhập quốc tế

Ninh Bình chủ động tăng cường hợp tác với các địa phương và đối tác quốc tế, tham gia các diễn đàn công nghệ, thu hút nguồn lực, công nghệ cao và kinh nghiệm quản lý tiên tiến.

Đồng thời, tỉnh hướng tới xây dựng thương hiệu riêng về đổi mới sáng tạo, nâng cao vị thế trên bản đồ số quốc gia và quốc tế.

Sản xuất gốm tại Công ty TNHH Bảo tồn Bồ Bát (Làng nghề gốm Bồ Bát) tại xã Yên Mô, Ninh Bình (Ảnh: Vũ Sinh/TTXVN)

8. Tăng cường kiểm tra, giám sát, bảo đảm thực chất

Công tác kiểm tra, giám sát được thực hiện thường xuyên, gắn với chế độ báo cáo định kỳ. Các kết quả triển khai sẽ được công khai, minh bạch, gắn với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể, cá nhân.

Tạo nền tảng cho bước phát triển bền vững, hiện đại

Có thể thấy, Kế hoạch triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Ninh Bình không chỉ là một chương trình hành động về công nghệ mà là một chiến lược phát triển toàn diện. Việc lựa chọn chuyển đổi số làm trục phát triển, kết hợp với khai thác lợi thế di sản và định hướng kinh tế xanh cho thấy một tầm nhìn dài hạn, hướng tới phát triển bền vững và có bản sắc.

Tuy nhiên, thách thức đặt ra cũng không nhỏ, đặc biệt là trong việc đảm bảo tính đồng bộ giữa các cấp, các ngành; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thay đổi thói quen, tư duy của cả hệ thống và người dân. Chính vì vậy, việc tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá thực chất kết quả thực hiện được coi là giải pháp quan trọng nhằm đảm bảo kế hoạch không dừng lại ở mục tiêu mà đi vào cuộc sống.

Nếu triển khai hiệu quả, Ninh Bình không chỉ tạo ra bước chuyển mạnh mẽ trong phát triển kinh tế-xã hội mà còn có thể trở thành một mô hình tiêu biểu về kết hợp giữa chuyển đổi số và kinh tế di sản, đóng góp vào tiến trình chuyển đổi số quốc gia trong giai đoạn mới./.