Đột phá mô hình điểm dạy học Toán bằng Tiếng Anh: Kích thích 'nhận thức kép', nâng tầm tư duy học sinh Thủ đô

Đột phá chiến lược

từ Kế hoạch 259 của UBND TP Hà Nội

Đây là chuyên đề mô hình điểm Mức độ 3 (mũi nhọn, dẫn dắt) đầu tiên được triển khai nhằm kiểm chứng và hiện thực hóa Kế hoạch số 259/KH-UBND của UBND TP Hà Nội về Đề án "Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2026-2030.

Đúng 8 giờ 00 phút sáng, không khí tại hội trường Trường TH&THCS Chu Văn An (số 17 Thụy Khuê, phường Tây Hồ) trở nên vô cùng trang trọng nhưng không kém phần sôi nổi.

Các đại biểu tham dự chương trình

Nhà giáo Vũ Hạnh Nguyên - Hiệu trưởng Trường TH&THCS Chu Văn An

Sự kiện diễn ra với sự tham dự của đại diện lãnh đạo Phòng Giáo dục Trung học (Sở GD&ĐT Hà Nội), lãnh đạo Phòng Văn hóa - Xã hội các xã, phường, đại diện Ban Giám hiệu cùng đông đảo giáo viên nòng cốt môn Toán và Tiếng Anh thuộc các trường THCS trên toàn địa bàn Thành phố.

Tiến sĩ Đặng Trần Xuân - Phó Trưởng phòng Giáo dục Trung học, Sở GD&ĐT Hà Nội phát biểu

Phát biểu chỉ đạo khai mạc chuyên đề, Tiến sĩ Đặng Trần Xuân - Phó Trưởng phòng Giáo dục Trung học, Sở GD&ĐT Hà Nội nhấn mạnh: Chuyên đề hôm nay là hoạt động chuyên môn cấp Thành phố đầu tiên trực tiếp cụ thể hóa Công văn số 5595/SGDĐT-GDTrH của Sở GD&ĐT Hà Nội về việc giao nhiệm vụ xây dựng và tổ chức chuyên đề mô hình điểm thực hiện Kế hoạch số 259/KH-UBND và Quyết định số 96/2026/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội.

"Việc triển khai Kế hoạch 259 trong các nhà trường thể hiện bước tiến mới của Giáo dục Thủ đô. Chúng ta không chỉ hướng tới việc giúp học sinh học giỏi tiếng Anh hơn, mà quan trọng hơn là giúp các em biết sử dụng tiếng Anh như một công cụ tư duy, khám phá tri thức và tự tin bước ra thế giới. Toán học là tư duy, còn Tiếng Anh là ngôn ngữ kết nối toàn cầu. Khi kết hợp hai nội dung này trong cùng một giờ học, chúng ta sẽ mở ra cánh cửa mới tiếp cận tri thức hội nhập cho thế hệ trẻ.", Tiến sĩ Đặng Trần Xuân, Phó Trưởng phòng Giáo dục Trung học, Sở GD&ĐT Hà Nội phát biểu.

Lãnh đạo Phòng Giáo dục Trung học cũng đặc biệt lưu ý: Dạy Toán bằng tiếng Anh tuyệt đối không phải là dịch thô một bài toán từ tiếng Việt sang tiếng Anh, cũng không phải biến giờ Toán thành giờ kiểm tra từ vựng tiếng Anh. Điều cốt lõi là học sinh hiểu được bản chất toán học, biết đặt câu hỏi, diễn đạt suy nghĩ, trình bày và bảo vệ được lập luận của mình.

Để mô hình triển khai thực chất và hiệu quả, đại diện Sở GD&ĐT Hà Nội đã đặt ra 5 định hướng lớn cho các cơ sở giáo dục trên địa bàn Thành phố: Lấy chất lượng học môn Toán và sự tiến bộ của học sinh làm trung tâm: Mọi lựa chọn về ngôn ngữ, phương pháp và học liệu đều phải phục vụ mục tiêu hình thành năng lực toán học; không chạy theo hình thức, không tạo áp lực đồng loạt; Phát triển năng lực đội ngũ nhà giáo: Tăng cường dự giờ, cùng thiết kế bài dạy và phân tích sản phẩm học tập; thành lập các cặp đôi chuyên môn hỗ trợ lẫn nhau; Xây dựng hệ thống học liệu có chất lượng: Đẩy mạnh ứng dụng học liệu số và trí tuệ nhân tạo (AI) có kiểm soát theo Kế hoạch 4758/KH-SGDĐT của Sở GD&ĐT Hà Nội; Triển khai theo lộ trình phù hợp: Mỗi đơn vị căn cứ điều kiện thực tế để lựa chọn mô hình triển khai (Mức độ 1: cơ bản; Mức độ 2: nâng cao; Mức độ 3: mũi nhọn, dẫn dắt); Hình thành văn hóa chia sẻ, hợp tác: Lan tỏa các cách làm hay, bài học kinh nghiệm và bộ học liệu dùng chung trên toàn địa bàn Thành phố.

Tiết học sinh động: "Nhúng mình" vào không gian Toán học song ngữ

Ngay sau phần khai mạc chỉ đạo, các đại biểu và thầy cô giáo đã cùng tham dự tiết dạy minh họa môn Toán lớp 8 (Bài 16: Đường trung bình của tam giác - Tiết 1 / Mid-segment of a Triangle) do thầy giáo trẻ Trịnh Thanh Hải cùng các em học sinh lớp 8A1 Trường TH&THCS Chu Văn An thực hiện trong thời lượng 45 phút.

Mở đầu tiết học, thầy giáo Trịnh Thanh Hải đã cuốn hút toàn bộ học sinh bằng một đoạn video tình huống thực tế bằng song ngữ: Hai bạn trẻ muốn đo khoảng cách giữa hai điểm B và C trên mặt đất nhưng bị cản trở bởi một hồ nước ở chính giữa ("The lake is in the way"). Đặt ra câu hỏi: "Làm thế nào để đo khoảng cách BC khi không thể đo trực tiếp?", thầy giáo đã dẫn dắt học sinh vào bài học mới một cách hết sức tự nhiên.

Dưới sự hướng dẫn tinh tế của thầy giáo, học sinh lớp 8A1 đã từng bước khám phá định nghĩa đường trung bình của tam giác bằng tiếng Anh: "The mid-segment of a triangle is a segment joining the midpoints of two sides of the triangle".

Điểm sáng nổi bật của tiết học là hoạt động nhóm nghiên cứu tính chất đường trung bình sử dụng phương pháp "Khăn trải bàn" (Placemat method).

Mỗi nhóm gồm 6 học sinh, mỗi em độc lập đưa ra dự đoán và đo đạc trên góc giấy của mình trước khi tổng hợp kết quả vào ô trung tâm.

Qua thảo luận sôi nổi hoàn toàn bằng tiếng Anh, các nhóm học sinh đã tự tin chứng minh và rút ra hai tính chất cốt lõi: Đường trung bình song song với cạnh thứ ba (DE // BC) và có độ dài bằng một nửa cạnh thứ ba (DE = 1/2 BC).

Vận dụng ngay kiến thức vừa học để giải quyết bài toán đo hồ nước ban đầu, đại diện Nhóm 2 đã lên bảng tự tin thuyết trình giải pháp: Chọn một điểm A trên đất liền, xác định trung điểm M của AB và N của AC, đo đoạn thẳng MN được 240 mét, từ đó suy ra khoảng cách BC giữa hai bờ hồ chính xác là 2 × 240 = 480 mét.

Không khí tiết học càng thêm hào hứng khi các nhóm đua sức tích điểm thông qua các câu hỏi phản biện, bài tập tính toán và phần thưởng là những bông hoa điểm tốt.

Tiết học khép lại rộn ràng trong giai điệu bài hát về đường trung bình (Mid-segment song) và lời chúc mừng trân trọng từ thầy trò lớp 8A1 gửi tới các thầy cô giáo nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11.

Giải mã công thức "Nhận thức kép" và Quy trình phối hợp liên môn 5 bước

Sau tiết dạy minh họa đầy ấn tượng, chương trình chuyên đề tiếp tục với phần báo cáo chuyên sâu từ phía Ban Giám hiệu và Tổ chuyên môn Trường TH&THCS Chu Văn An - đơn vị được Sở GD&ĐT Hà Nội tin tưởng giao nhiệm vụ chủ trì mô hình điểm Mức độ 3.

Trình bày báo cáo chuyên đề của Ban Giám hiệu, Nhà giáo Vũ Hạnh Nguyên - Hiệu trưởng Trường TH&THCS Chu Văn An đã giải mã bản chất sư phạm của việc đưa tiếng Anh vào giảng dạy môn Toán.

Cô khẳng định: Dạy học Toán bằng tiếng Anh không đơn thuần là việc "chuyển ngữ" các con số và phép tính, mà là một quá trình kích thích "Nhận thức kép" (Dual-cognitive process), buộc não bộ học sinh phải vận hành đồng bộ cả tư duy logic toán học và tư duy ngôn ngữ.

Nhà giáo Vũ Hạnh Nguyên - Hiệu trưởng Trường TH&THCS Chu Văn An

"Khi học Toán bằng ngôn ngữ thứ hai, não bộ học sinh phải xử lý thông tin qua hai kênh song song. Sự kích thích liên tục này giúp mở rộng dung lượng trí nhớ làm việc (working memory), tăng cường sức bền tâm lý và khả năng tập trung sâu. Đặc biệt, tính kỷ luật khắt khe của tiếng Anh học thuật với các cấu trúc lập luận nhân quả như 'If... then', 'Therefore', 'Consequently'... bắt buộc học sinh phải đưa suy nghĩ của mình vào một bộ khung logic chặt chẽ, loại bỏ hoàn toàn thói quen học vẹt hay áp dụng công thức máy móc.", Nhà giáo Vũ Hạnh Nguyên, Hiệu trưởng Trường TH&THCS Chu Văn An nói.

Hiệu trưởng nhà trường cũng chia sẻ giải pháp phát triển đội ngũ nhà giáo theo lộ trình 4 bậc tự tin (từ việc sử dụng khẩu lệnh lớp học cơ bản, thuật ngữ cốt lõi, dành 3-5 phút giới thiệu sơ đồ song ngữ, đến giảng dạy chủ đề tích hợp chuyên sâu) kết hợp mô hình "cặp đôi nòng cốt" (mỗi giáo viên Toán đồng hành cùng một giáo viên Tiếng Anh).

Cô Vương Thị Thu Thủy - Tổ trưởng Tổ Toán - Tin, Trường Tiểu học & THCS Chu Văn An

Tiếp lời Hiệu trưởng, cô Vương Thị Thu Thủy - Tổ trưởng Tổ Toán - Tin đã công bố Quy trình phối hợp 5 bước giữa Tổ Toán - Tin và Tổ Ngoại ngữ cùng Bộ tiêu chí đánh giá năng lực học sinh.

Toàn bộ Bộ tài liệu chuyển giao gồm 5 sản phẩm trọng tâm đã được Trường TH&THCS Chu Văn An mã hóa qua mã QR để chia sẻ rộng rãi tới tất cả các trường THCS trên toàn địa bàn Thành phố Hà Nội.

Lan tỏa ngọn lửa đổi mới giáo dục Thủ đô

Trong phần thảo luận chuyên môn dưới sự điều phối của Tiến sĩ Quang Thị Hoàn (Chuyên viên Phòng Giáo dục Trung học, Thư ký Đề án của Sở GD&ĐT Hà Nội), các chuyên gia và đại biểu tham dự đã đưa ra nhiều đánh giá tích cực và vô cùng hào hứng.

Tiến sĩ Quang Thị Hoàn (Chuyên viên Phòng Giáo dục Trung học, Thư ký Đề án của Sở GD&ĐT Hà Nội)

Tiến sĩ Quang Thị Hoàn bày tỏ sự ấn tượng đặc biệt trước phong thái đĩnh đạc, mô phạm và năng lực ngôn ngữ xuất sắc của thầy giáo Trịnh Thanh Hải: "Nếu thang điểm là 10, tôi sẵn sàng chấm thầy Hải điểm 10 tuyệt đối về năng lực ngôn ngữ toán học. Thầy không chỉ phát âm chuẩn xác, khẩu lệnh rõ ràng mà còn vận dụng rất thành công phương pháp dựng dàn giáo (scaffolding) và kỹ thuật khăn trải bàn, giúp 100% học sinh trong lớp đều được làm việc và phát triển tư duy". Thư ký Đề án cũng khẳng định, Trường TH&THCS Chu Văn An là 1 trong 27 cơ sở giáo dục tiên phong của Thủ đô đạt Mức độ 3 - xứng đáng là hạt nhân dẫn dắt và lan tỏa mô hình.

Đại diện cho các đơn vị tham dự, thầy Nguyễn Đăng Trường và cô Nguyễn Ngọc Anh đều bày tỏ sự thán phục trước năng lực dạy và học Toán bằng tiếng Anh của thầy trò Chu Văn An, đồng thời mong muốn Sở GD&ĐT tiếp tục làm cầu nối để các trường ngoại thành và các đơn vị bạn được kết nối, học hỏi và tiếp nhận học liệu chuyển giao.

Các em học sinh lớp 8A1 chụp ảnh cùng cô Vương Thị Thu Thủy - Tổ trưởng Tổ Toán - Tin

Nhưng có lẽ, những phản hồi chân thật nhất lại đến từ chính các "nhân vật chính" của tiết học - các em học sinh lớp 8A1:

Em Vũ Trâm Anh (Học sinh lớp 8A1): cho biết: "Em cảm thấy mình được học thêm nhiều kiến thức, mở rộng vốn từ tiếng Anh và tiếp cận nhiều thuật ngữ mới. So với việc học Toán bằng tiếng Việt, em thấy học Toán bằng tiếng Anh thú vị hơn rất nhiều. Bài học có nhiều từ vựng mới, những giai điệu âm nhạc vui nhộn tạo thêm năng lượng và sự hào hứng cho chúng em."

Em Lê Hà Bảo Hân (Học sinh lớp 8A1) chia sẻ"Việc sử dụng tiếng Anh để tìm kiếm tài liệu học Toán rất có ích. Qua đó, em mở rộng được vốn từ vựng và hỗ trợ tốt hơn cho việc học môn Toán cũng như các môn học khác."

"Để chuẩn bị cho bài học Toán bằng tiếng Anh, em chủ yếu học thuộc các từ vựng cần thiết để trả lời câu hỏi của thầy. Buổi học hôm nay rất vui và mang đến nhiều điều mới mẻ. Em mong thầy cô sẽ tiếp tục sáng tạo thêm nhiều phương pháp học mới thú vị hơn nữa!", em Trịnh Hà Phương (Học sinh lớp 8A1) chia sẻ.

Sự thành công rực rỡ của Chuyên đề mô hình điểm Mức độ 3 tại Trường TH&THCS Chu Văn An ngày 13/11/2026 không chỉ khẳng định tính đúng đắn, khoa học của Kế hoạch số 259/KH-UBND và Công văn 5595 của Sở GD&ĐT Hà Nội, mà còn đập tan những e ngại ban đầu về rào cản ngôn ngữ khi giảng dạy các môn khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh.

Nhiệm vụ đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học không còn là khẩu hiệu trên giấy, mà đã và đang hiện diện sinh động qua từng giờ học, từng phiếu bài tập, từng nụ cười tự tin của học sinh Thủ đô. Với sự vào cuộc quyết liệt của Sở GD&ĐT Hà Nội, sự tâm huyết của Ban Giám hiệu cùng tinh thần đổi mới sáng tạo của đội ngũ nhà giáo, tin tưởng rằng mô hình dạy học Toán bằng tiếng Anh từ hạt nhân Chu Văn An sẽ tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ, góp phần đào tạo nên một thế hệ công dân toàn cầu năng động, tri thức và vững vàng hội nhập.

Một số hình ảnh tại chương trình: