Dragon Capital: FTSE nâng hạng chỉ là bước khởi đầu, muốn hút vốn dài hạn cần mở rộng nguồn cung và nuôi dưỡng dòng tiền nội

Dư địa tín dụng thu hẹp, tái cấu trúc kênh dẫn vốn trở thành yêu cầu cấp thiết

Chia sẻ tại hội thảo "Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn" do Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức sáng 15/7, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch UBCKNN cho biết, năm 2026 đánh dấu 30 năm Ngày truyền thống ngành chứng khoán Việt Nam. Sau ba thập kỷ hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán đã trở thành cấu phần quan trọng của hệ thống tài chính quốc gia, góp phần phân bổ nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: BTC.

Đến cuối tháng 5/2026, quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 10,61 triệu tỷ đồng, tương đương 82,6% GDP năm 2025; số lượng tài khoản nhà đầu tư đã vượt 13 triệu, hoàn thành sớm mục tiêu 11 triệu tài khoản vào năm 2030. Trong 5 tháng đầu năm, tổng giá trị phát hành cổ phiếu và IPO đạt khoảng 289.500 tỷ đồng, tăng 86,5% so với cùng kỳ năm trước và cao gấp 2,5 lần mức trung bình 5 năm. Quy mô thị trường trái phiếu niêm yết cũng đạt khoảng 2,819 triệu tỷ đồng, tương đương 21,9% GDP.

Theo ông Hải, việc FTSE Russell xác nhận nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ tháng 9/2026, sẽ mở ra cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế. Tuy nhiên, để phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn 2026-2030, nền kinh tế cần khoảng 38 triệu tỷ đồng vốn đầu tư, trong khi ngân sách nhà nước chỉ đáp ứng khoảng 20%, phần còn lại phải huy động từ khu vực tư nhân và vốn quốc tế.

"Trong bối cảnh nguồn lực ngân sách hữu hạn và dư địa tín dụng ngày càng thu hẹp, việc tái cấu trúc các kênh dẫn vốn là yêu cầu cấp thiết, trong đó thị trường chứng khoán cần phát huy mạnh hơn vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn", ông Hải nhấn mạnh.

Cùng quan điểm, ông Phạm Văn Hoành, Tổng Biên tập Báo Tài chính - Đầu tư, cho biết nhu cầu vốn cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030 ước khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Trong khi tín dụng vẫn là kênh dẫn vốn chủ đạo, tốc độ huy động vốn của hệ thống ngân hàng đang chậm hơn tăng trưởng tín dụng, tạo áp lực lên thanh khoản và chi phí vốn của doanh nghiệp. Vì vậy, việc phát triển thị trường vốn bền vững trở thành yêu cầu cấp thiết.

Dragon Capital: Nâng hạng mới là điều kiện cần

Chia sẻ với phóng viên bên lề hội thảo, bà Đặng Nguyệt Minh, Giám đốc Nghiên cứu Dragon Capital, đánh giá việc FTSE Russell chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam là cột mốc quan trọng, ghi nhận nỗ lực của Chính phủ, Bộ Tài chính, UBCKNN và các sở giao dịch trong việc nâng cao chất lượng thị trường và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.

Bà Đặng Nguyệt Minh, Giám đốc Nghiên cứu Dragon Capital. Ảnh: BTC.

Tuy nhiên, theo bà, việc nâng hạng mới chỉ là một phần của bài toán phát triển thị trường vốn.

"Chúng ta đang làm rất nhiều để thu hút dòng vốn ngoại, nhưng lại chưa có nhiều giải pháp để huy động dòng vốn bền vững nhất và lớn nhất, đó chính là dòng vốn trong nước", bà Minh nói.

Theo đại diện Dragon Capital, Việt Nam hiện hội tụ hầu hết các điều kiện hấp dẫn nhà đầu tư. GDP 6 tháng đầu năm tăng 8,2%, thuộc nhóm cao nhất khu vực; lợi nhuận doanh nghiệp năm 2026 vẫn được dự báo tăng khoảng 23% bất chấp những biến động về địa chính trị và thương mại toàn cầu. Bên cạnh đó là mặt bằng định giá hấp dẫn, quá trình cải cách hành chính, nâng cấp hạ tầng thị trường và việc được FTSE Russell nâng hạng.

"Tất cả những yếu tố này đều cho thấy Việt Nam đang là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư. Tuy nhiên, nghịch lý là nhà đầu tư nước ngoài vẫn tiếp tục bán ròng", bà Minh nhận định.

Theo bà, tỷ lệ sở hữu của khối ngoại hiện chỉ còn khoảng 12% giá trị vốn hóa thị trường, giảm khoảng một nửa so với giai đoạn đỉnh năm 2016. Dù xu hướng rút vốn cũng diễn ra tại nhiều thị trường như Indonesia, Malaysia, Thái Lan hay Philippines, mức độ bán ròng tại Việt Nam vẫn khá lớn.

Ảnh:Dragon Capital.

Thiếu doanh nghiệp công nghệ, sản xuất quy mô lớn

Theo Dragon Capital, một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay nằm ở cơ cấu hàng hóa trên thị trường chứng khoán.

Nếu năm 2020, nhóm tài chính, ngân hàng và bất động sản chiếm khoảng 56% vốn hóa thị trường, thì đến nay tỷ trọng này đã tăng lên 68%. Trong khi đó, ngành sản xuất - lĩnh vực được hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu - mới chỉ chiếm khoảng 10% vốn hóa, còn tỷ trọng nhóm tiêu dùng giảm từ khoảng 17% xuống còn 11%.

Ảnh: Dragon Capital.

"Nhà đầu tư quốc tế rất thích câu chuyện vĩ mô của Việt Nam. Nhưng khi nhìn vào thị trường chứng khoán, họ cần có hàng hóa để đầu tư. Hiện cơ cấu doanh nghiệp niêm yết vẫn chủ yếu là các ngành kinh tế truyền thống, trong khi còn thiếu những doanh nghiệp công nghệ cao, sản xuất quy mô lớn", bà Minh nhận định.

Theo bà Minh, Việt Nam cần tận dụng làn sóng IPO và cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước để bổ sung thêm các doanh nghiệp chất lượng cao lên sàn, đồng thời có cơ chế cởi mở hơn đối với các doanh nghiệp công nghệ.

Một giải pháp khác được Dragon Capital đánh giá cao là triển khai chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết (NVDR).

Theo bà Minh, hiện chỉ khoảng 10-12% giá trị vốn hóa tại các doanh nghiệp chất lượng còn dư địa cho nhà đầu tư nước ngoài. Việc triển khai NVDR sẽ mở rộng đáng kể khả năng tiếp cận của khối ngoại, đồng thời tạo thêm động lực cho mục tiêu được MSCI nâng hạng trong năm 2027.

Tuy nhiên, bà nhấn mạnh, về dài hạn, điều quan trọng hơn là phát triển dòng vốn nội địa. Theo Dragon Capital, tổng tài sản do các quỹ trong nước quản lý hiện khoảng 32 tỷ USD, tương đương khoảng 6% GDP, trong đó phần lớn là trái phiếu. Nếu chỉ tính các quỹ mở đầu tư cổ phiếu, quy mô tài sản hiện còn dưới 1% giá trị vốn hóa thị trường.

Đáng chú ý, sau gần 10 năm triển khai, tổng tài sản của các quỹ hưu trí tự nguyện tại Việt Nam mới đạt khoảng 81 triệu USD, thấp hơn rất nhiều so với quy mô hàng chục tỷ USD tại Indonesia hay Ấn Độ.

Theo bà Minh, đây là dư địa rất lớn cần được khai thác thông qua các chính sách khuyến khích, đặc biệt là ưu đãi thuế đối với các sản phẩm đầu tư dài hạn.

"Kinh nghiệm của nhiều quốc gia cho thấy sự phát triển của các quỹ đầu tư nội địa đều gắn với các chính sách ưu đãi thuế rất mạnh và nhất quán. Việt Nam cần kích hoạt dòng vốn này ngay từ bây giờ, bởi chúng ta không còn nhiều thời gian để tiếp tục phụ thuộc vào dòng vốn nước ngoài", bà nói.

Đại diện Dragon Capital cũng cho rằng thị trường chứng khoán Việt Nam có mức sinh lời dài hạn tương đối tốt so với khu vực, nhưng vẫn có độ biến động cao.

"Có những năm thị trường tăng hơn 40%, nhưng cũng có năm giảm gần 30%. Điều mà các nhà đầu tư tổ chức quan tâm không chỉ là lợi nhuận mà còn là lợi nhuận sau khi điều chỉnh theo rủi ro", bà Minh cho biết.

Theo bà, nguyên nhân quan trọng là thị trường hiện thiếu dòng tiền đầu tư định kỳ từ các quỹ nội địa và quỹ hưu trí. Khi thị trường điều chỉnh, nhiều quốc gia có thể tận dụng dòng tiền đóng góp hằng tháng của người dân để mua vào ở vùng giá hấp dẫn, qua đó giảm biến động và tạo nền tảng tăng trưởng dài hạn. Trong khi đó, Việt Nam vẫn thiếu nguồn vốn đầu tư đều đặn này.

Kết luận, bà Đặng Nguyệt Minh cho rằng để thị trường vốn thực sự trở thành động lực cho chu kỳ tăng trưởng mới, Việt Nam cần đồng thời giải quyết hai bài toán cốt lõi là mở rộng nguồn cung doanh nghiệp chất lượng cao và xây dựng lực cầu dài hạn từ các nhà đầu tư trong nước.

"Nếu giải quyết được hai vấn đề này, Việt Nam không chỉ có thể phát triển nhanh hơn mà còn đi xa hơn và bền vững hơn trong chu kỳ tăng trưởng mới", bà nhấn mạnh.