Dự án, công trình phục vụ APEC 2027: Cơ chế đặc thù phải đi liền với trách nhiệm đặc biệt

Chiều 3/8, tiếp tục Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XIV tiến hành thảo luận tổ về một số nội dung quan trọng.

Tránh tạo tâm lý lợi dụng cơ chế đặc thù để xử lý những việc không thật sự cấp bách

Thảo luận tại Tổ 2, Đoàn ĐBQH TPHCM về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị APEC 2027 tại đặc khu Phú Quốc (tỉnh An Giang), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, những vướng mắc, khó khăn cần được xem xét tháo gỡ với tinh thần khẩn trương, quyết liệt; cơ chế phải khả thi, hiệu quả, đúng pháp luật; giám sát tiến độ chặt chẽ, bảo đảm công khai, minh bạch, không để thất thoát, lãng phí.

"Các công trình đa phần do khu vực tư nhân đầu tư, sau đó sẽ có cơ chế thanh toán bằng nhiều hình thức. Nhưng tinh thần là việc gì đã rõ, đủ căn cứ, đúng thẩm quyền, thật sự cần thiết thì chúng ta ủng hộ mạnh mẽ. Việc gì có rủi ro thì phải thiết kế cơ chế kiểm soát. Việc gì chưa đủ cơ sở thì tiếp tục hoàn thiện. Cần phân định rõ phạm vi thẩm quyền. Cơ chế đặc thù phải đi liền với trách nhiệm đặc biệt", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. Ảnh: Như Ý.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị cần làm rõ trách nhiệm của Chính phủ, các bộ, ngành trong chỉ đạo, hướng dẫn, phối hợp giải quyết kịp thời các công việc thuộc thẩm quyền; bảo đảm phân định trách nhiệm hợp lý giữa Trung ương và địa phương. Nếu Quốc hội ban hành nghị quyết về cơ chế đặc thù thì Quốc hội tiếp tục giám sát việc thực hiện.

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý việc xử lý các trường hợp chưa hoàn thiện thủ tục xây dựng. Cần làm rõ cơ chế thay thế để kiểm soát chất lượng, an toàn công trình trong trường hợp chưa hoàn thành đầy đủ các thủ tục theo quy định của pháp luật về xây dựng, ví dụ như phê duyệt dự án, quy hoạch hoặc điều chỉnh quy hoạch. Nội dung này tới đây cần tiếp tục bổ sung, làm rõ.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị xác định rõ cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm thẩm định, giám định và chịu trách nhiệm đối với các rủi ro phát sinh trong quá trình thi công, nghiệm thu, khai thác và sử dụng công trình. Làm rõ thẩm quyền, căn cứ và trình tự xem xét việc áp dụng tiêu chuẩn nước ngoài hoặc tiêu chuẩn quốc tế để bảo đảm tính khả thi trong tổ chức thực hiện.

Cần quan tâm việc sử dụng phần diện tích lấn biển để tạo quỹ đất thanh toán

Chủ tịch Quốc hội cho biết, một nội dung được Ủy ban Thường vụ Quốc hội rất quan tâm là việc sử dụng phần diện tích lấn biển để tạo quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện dự án BT. Theo Chủ tịch Quốc hội, nên xử lý vấn đề này trong Luật Phát triển đô thị, tức là địa phương nào có đô thị lấn biển thì sẽ thực hiện theo luật, chứ không thể mỗi địa phương lại ban hành một văn bản riêng.

Đối với xử lý vướng mắc về nghiệm thu, bàn giao, thanh quyết toán công trình, Chủ tịch Quốc hội cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thảo luận và đã có phương án xử lý. Khi ban hành nghị quyết này, Quốc hội sẽ giám sát chặt chẽ.

Vấn đề này cũng nhận được sự quan tâm của nhiều đại biểu. Thảo luận tại tổ, đại biểu Trần Thanh Hà, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách TP Hà Nội cho rằng, cần quy định cụ thể danh mục các dự án được áp dụng cơ chế đặc thù, không mở rộng sang các dự án "có liên quan" hoặc "các dự án khác", tránh phát sinh cách hiểu và áp dụng vượt phạm vi nghị quyết. Đồng thời, cần làm rõ khái niệm "sai phạm có tính chất vụ lợi" để bảo đảm không bỏ lọt các hành vi vi phạm nghiêm trọng, dù không xuất phát từ động cơ vụ lợi.

Đối với việc cho phép tiếp tục thi công và giải ngân trong khi hoàn thiện thủ tục đầu tư, xây dựng hoặc PPP, ông Hà nghị phải gắn với các điều kiện kiểm soát chặt chẽ về chất lượng và an toàn công trình. Đối với những hạng mục còn thiếu hồ sơ pháp lý hoặc có dấu hiệu rủi ro, cần có kiểm định, thẩm tra độc lập trước khi nghiệm thu, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, đơn vị tư vấn và cơ quan quản lý nếu phát sinh sai sót hoặc thiệt hại.

Đối với cơ chế sử dụng đất lấn biển để thanh toán hợp đồng BT, Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách TP Hà Nội nhấn mạnh đây là nội dung tác động lớn đến quản lý tài sản công và nguồn lực đất đai. Theo đại biểu, nếu tiếp tục quy định trong nghị quyết, đề nghị cần bổ sung các nguyên tắc kiểm soát chặt chẽ việc định giá đất, kiểm toán, quyết toán, xử lý chênh lệch giá trị và quy định rõ thời hạn áp dụng chỉ phục vụ các dự án APEC 2027, không để trở thành cơ chế áp dụng lâu dài.