Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực: Bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia

Giá điện phải phản ánh đúng chi phí hợp lý

Đóng góp ý kiến về cơ chế giá điện, bảo đảm an ninh tài chính và quyền lợi của người tiêu dùng. Theo ĐBQH Trần Vũ Khiêm, dự thảo khẳng định nguyên tắc thị trường, giá điện phải phản ánh đúng chi phí hợp lý, hợp lệ và có lợi nhuận để nhà đầu tư yên tâm bỏ vốn. Điều này hoàn toàn đúng đắn. Tuy nhiên, chủ trương phát triển kinh tế thị trường nhưng phải có sự điều tiết của Nhà nước, đặc biệt là phải bảo đảm an sinh xã hội.

Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị Trần Vũ Khiêm phát biểu thảo luận tại Tổ 4, chiều 20/10. Ảnh: Bảo Quyên

Đại biểu cũng chỉ ra thực tế, từ thực tế các cuộc TXCT, có thể thấy rất rõ nội dung này cử tri rất quan tâm, lo lắng về áp lực tăng giá điện, đặc biệt là tác động của biểu giá theo thời gian sử dụng trong ngày (giờ cao điểm, thấp điểm) đối với sinh hoạt và sản xuất nhỏ. Chính vì vậy, theo đại biểu việc áp dụng cơ cấu biểu giá điện theo thời gian trong ngày cho khách hàng sinh hoạt chỉ nên thực hiện thí điểm. Cần đánh giá tác động kỹ lưỡng đối với các hộ gia đình thu nhập thấp, đồng thời phải đi kèm với giải pháp hỗ trợ chuyển đổi thiết bị tiết kiệm điện.

Đối với những thời điểm giá bán điện chưa kịp điều chỉnh để đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội, Nhà nước cần có cơ chế bù đắp chi phí hợp lý. Về quy định này đại biểu đồng tình cao. Tuy nhiên, theo đại biểu các khoản chi phí này phải được minh bạch hóa qua kiểm toán, công khai. Đồng thời, chính sách hỗ trợ tiền điện trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và đồng bào vùng sâu, vùng xa phải được triển khai một cách thực chất bằng nguồn ngân sách, đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau", đại biểu Trần Vũ Khiêm nhấn mạnh.

Về tháo gỡ điểm nghẽn đầu tư hạ tầng lưới điện và lựa chọn nhà đầu tư. Đại biểu cho rằng, thời gian qua cho thấy, điểm nghẽn lớn nhất khiến nhiều dự án nguồn và lưới điện chậm tiến độ chính là thủ tục hành chính quá "nhiêu khê, vòng vèo", kéo dài trong một thời gian dài.

Việc dự thảo luật hóa và mở rộng cơ chế miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án lưới điện và các dự án điện lực nằm trong chương trình, dự án thực hiện quy hoạch là một bước đột phá. Điều này giúp cắt giảm hàng loạt thủ tục trùng lặp, "giải cứu" cho tiến độ giải tỏa công suất của các nhà máy điện.

Đặc biệt, đại biểu tán thành cao quy định tại Điều 19 (sửa đổi): Giá điện và thời hạn hợp đồng trúng thầu là giá ký kết hợp đồng luôn, không đàm phán lại sau đấu thầu. Thực tế trước đây, nhà đầu tư mất rất nhiều thời gian tham gia đấu thầu xong phải ngồi đàm phán lại từ đầu rất mệt mỏi và dễ phát sinh tiêu cực. Quy định mới này tạo tính minh bạch và củng cố niềm tin cho nhà đầu tư tư nhân khi tham gia vào ngành điện.

Kịp thời giải quyết bài toán "nghẽn mạch" cho các dự án năng lượng tái tạo hiện nay

Về phát triển năng lượng tái tạo, điện gió ngoài khơi và thị trường. Đại biểu Trần Vũ Khiêm khẳng định, Việt Nam có lợi thế vô cùng to lớn về gió, mặt trời và năng lượng sinh khối.

Quang cảnh thảo luận tại Tổ 4. Ảnh: Bảo Quyên

Với điện gió ngoài khơi, đây là lĩnh vực nước ta có dư địa rất lớn, gắn liền với chủ quyền biển đảo và quốc phòng an ninh (Việt Nam có chiều dài bờ biển dài khoảng 3.260 km, vùng biển rộng hơn 1 triệu km2). Do đó, việc quy định rõ ràng quy trình khảo sát, thẩm định kết quả khảo sát, cũng như ràng buộc trách nhiệm ký quỹ và trích lập kinh phí tháo dỡ công trình sau khi hết hạn là những "hàng rào kỹ thuật" pháp lý rất cần thiết để vừa kêu gọi nhà đầu tư lớn, vừa bảo vệ chủ quyền quốc gia. Bên cạnh đó cũng cần lưu ý kiểm soát chặt chẽ việc chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp của các dự án này để tránh nguy cơ bị thâu tóm ngầm hạ tầng năng lượng chiến lược.

Về hệ thống lưu trữ điện (BESS) và nguồn điện hỗn hợp, việc bổ sung khung pháp lý cho các loại hình này, đại biểu đánh giá cao tính kịp thời để giải quyết bài toán "nghẽn mạch" cho các dự án năng lượng tái tạo hiện nay.

Cùng với đó, việc thiết lập hành lang pháp lý cho Thị trường Chứng chỉ năng lượng tái tạo (REC) và mở rộng Cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) sẽ là "cây đũa thần" giúp các doanh nghiệp, đặc biệt là các tập đoàn xuất khẩu lớn, giải quyết bài toán tiêu chuẩn xanh, qua đó nâng cao sức cạnh tranh quốc gia. Tuy nhiên, theo đại biểu khi mở rộng DPPA qua lưới quốc gia, cần phải tính toán sòng phẳng các chi phí truyền tải, dịch vụ phụ trợ để không làm ảnh hưởng đến hệ thống chung và không đẩy chi phí sang những hộ gia đình không tham gia DPPA.

Ngoài ra, đại biểu đồng tình với xu hướng phân cấp mạnh mẽ cho chính quyền địa phương, nhất là việc xử lý các phương án bảo vệ đập, hồ chứa thủy điện liên tỉnh.

"Phân cấp cần đi đôi với nguồn lực và năng lực thực thi, đi liền đó là chế tài "hậu kiểm" chặt chẽ, đủ mạnh nhằm kiên quyết xử lý nghiêm các vi phạm về an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường và an ninh hệ thống điện", ĐBQH Trần Vũ Khiêm nhấn mạnh.