Dự án SHIFT dẫn dắt dòng vốn cho chuyển đổi xanh tại Việt Nam

Khởi động Dự án “Chuyển dịch đầu tư theo hướng chuyển đổi xanh” dự án SHIFT. Ảnh: UNDP.

Ngày 27/1/2026, tại Hà Nội, Dự án “Chuyển dịch đầu tư theo hướng chuyển đổi xanh” (SHIFT) chính thức được khởi động trong khuôn khổ hợp tác giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và sáu tổ chức trong nước, quốc tế gồm: Tổ chức Hợp tác Phát triển Đức GIZ, Tổ chức tư vấn phi lợi nhuận Agora Energiewende, Học viện Ngân hàng, Tập đoàn tài chính quốc tế (IFC), Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV) và Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam.

Dự án đánh dấu bước đi cụ thể của Việt Nam trong việc tổ chức và dẫn dắt dòng vốn cho quá trình chuyển dịch xanh - một yêu cầu ngày càng cấp thiết trong bối cảnh tăng trưởng và cạnh tranh toàn cầu mới.

CHUYỂN DỊCH XANH – BÀI TOÁN CỦA TĂNG TRƯỞNG BỀN VỮNG

SHIFT được triển khai nhằm thúc đẩy tài chính xanh, tài chính bền vững, đồng thời hỗ trợ tổ chức dòng vốn cho chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam. Không đơn thuần là một dự án hỗ trợ kỹ thuật, SHIFT phản ánh cách Việt Nam đang tìm lời giải cho bài toán cốt lõi của phát triển bền vững: làm thế nào để biến cam kết khí hậu thành dòng vốn thực, và dòng vốn thực thành động lực tăng trưởng dài hạn.

Trong bối cảnh chuyển dịch xanh đang trở thành trục chiến lược của các nền kinh tế lớn, Việt Nam bước vào giai đoạn then chốt: tăng trưởng nhanh hơn nhưng phải xanh hơn và bền vững hơn. Thách thức không còn nằm ở nhận thức hay cam kết, mà ở khả năng huy động, phân bổ và dẫn dắt những dòng vốn đủ lớn, đủ dài hạn và đi đúng hướng.

Ông Chu Dức Lam: "Tăng trưởng nhanh chỉ có ý nghĩa khi đi kèm với chất lượng và tính bền vững". Ảnh: UNDP.

Phát biểu tại lễ khởi động dự án, ông Chu Đức Lam, Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành (Bộ Tài chính), cho biết Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, sau khi GDP năm 2025 đạt 8,02%. Tuy nhiên, tăng trưởng nhanh chỉ có ý nghĩa khi đi kèm với chất lượng và tính bền vững.

Ông Chu Đức Lam, Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành (Bộ Tài chính).

“Tăng trưởng nhanh nhưng phải bền vững; tăng trưởng cao nhưng phải xanh hơn, thông minh hơn và bao trùm hơn”, ông Lam nhấn mạnh, đồng thời khẳng định chuyển đổi xanh không phải là khẩu hiệu, mà là sự dịch chuyển toàn diện về mô hình tăng trưởng, công nghệ, cơ cấu năng lượng và cấu trúc đầu tư.

Từ góc độ tài khóa - đầu tư, chuyển đổi xanh đặt ra yêu cầu rất lớn về quy mô và cấu trúc nguồn lực tài chính.

Từ thực tiễn điều hành chính sách tiền tệ và tín dụng, bà Phạm Thị Thanh Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam), cho biết nhu cầu vốn cho chuyển đổi xanh của Việt Nam trong thập kỷ tới ước tính khoảng 670-700 tỷ USD, con số này vượt xa khả năng đáp ứng của các công cụ tài chính truyền thống.

“Dù dư nợ tín dụng xanh của hệ thống ngân hàng đã đạt khoảng 770 nghìn tỷ đồng vào cuối năm 2025, với tốc độ tăng trưởng bình quân hơn 20% mỗi năm, cao hơn mức tăng trưởng tín dụng chung của nền kinh tế, song ngân hàng không thể và không nên là “người gánh” duy nhất cho quá trình chuyển đổi”, bà Tùng nhấn mạnh.

Bà Phạm Thị Thanh Tùng: "Ngân hàng không thể và không nên là “người gánh” duy nhất cho quá trình chuyển đổi". Ảnh:UNDP.

Thực tế này đặt ra yêu cầu phải đa dạng hóa các kênh huy động vốn, phát triển thị trường vốn và các công cụ tài chính bền vững nhằm chia sẻ vai trò cung ứng vốn trung và dài hạn. Đây cũng là điểm giao thoa giữa chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ và khu vực tư nhân, nơi các sáng kiến đơn lẻ khó có thể tạo ra tác động đủ lớn nếu thiếu một nền tảng phối hợp thống nhất.

Theo bà Tùng, việc khởi động dự án SHIFT có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ hệ thống ngân hàng nâng cao năng lực triển khai tài chính xanh, đồng thời thúc đẩy sự tham gia sâu hơn của khu vực tư nhân và thị trường vốn vào quá trình chuyển dịch.

NỀN TẢNG CHÍNH SÁCH CHO DÒNG VỐN XANH

Ở góc độ đối tác phát triển, bà Alexandra Westwood, Tùy viên Kinh tế và Hợp tác phát triển của Đại sứ quán Cộng hòa Liên bang Đức tại Việt Nam, cho rằng chuyển dịch năng lượng và tài chính xanh là một quá trình phức tạp, đòi hỏi khung chính sách đồng bộ cùng năng lực tài chính và kỹ thuật chuyên sâu. Việc kết hợp thế mạnh của các bên thông qua SHIFT sẽ tạo ra tác động lan tỏa và tránh tình trạng can thiệp rời rạc, manh mún trong triển khai tài chính xanh.

Bà Alexandra Westwood: "Chuyển dịch năng lượng và tài chính xanh là một quá trình phức tạp, đòi hỏi khung chính sách đồng bộ... Ảnh: UNDP.

Khác với nhiều chương trình hỗ trợ trước đây, SHIFT được thiết kế như một nền tảng chính sách - kỹ thuật, thay vì chỉ là một dự án hỗ trợ đơn lẻ. Với cơ quan chủ quản là Bộ Tài chính, dự án phối hợp cùng Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tài chính và khu vực tư nhân nhằm xây dựng môi trường đầu tư xanh thuận lợi, đồng thời nâng cao năng lực cho doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi mô hình kinh doanh.

Điểm đáng chú ý của SHIFT nằm ở cách tiếp cận toàn diện, tập trung đồng thời vào chính sách, công cụ tài chính và năng lực thực thi. Các trọng tâm hành động bao gồm: đề xuất giải pháp huy động và sử dụng hiệu quả nguồn vốn, thúc đẩy phát triển trái phiếu xanh, hỗ trợ hình thành thị trường carbon trong nước và phát triển các sản phẩm tài chính xanh mới.

Ở tầng sâu hơn, SHIFT còn được xem là phép thử cho khả năng phối hợp liên ngành, đây là yếu tố then chốt nhưng lâu nay vẫn là “điểm nghẽn” trong triển khai tài chính bền vững tại Việt Nam. Khi Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và các đối tác quốc tế cùng tham gia từ khâu thiết kế đến thực thi, tài chính xanh mới có cơ hội thoát khỏi trạng thái “thử nghiệm chính sách” để trở thành dòng chảy chủ đạo của nền kinh tế.

Chu Khôi