Dự kiến giảm hơn 17.000 đầu mối cơ sở giáo dục công lập

Học sinh Trường Tiểu học Thanh Bình (tỉnh Ninh Bình). Ảnh: NTCC.

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) thông tin, việc sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp công lập đang được các địa phương triển khai với tiến độ khác nhau. Tính đến thời điểm này, 34/34 địa phương đều đặt mục tiêu hoàn thành việc sắp xếp trong tháng 8, để các cơ sở giáo dục có thời gian kiện toàn tổ chức, bố trí nhân sự và chuẩn bị cho năm học 2026 - 2027.

Theo số liệu tổng hợp của Bộ GDĐT, sau sắp xếp, số cơ sở giáo dục công lập tại 34 tỉnh, thành phố giảm 17.353 đầu mối, tương ứng 46,7%. Mức giảm giữa các địa phương có sự khác biệt đáng kể, phản ánh đặc điểm mạng lưới trường học, dân số, địa lý cũng như phạm vi cơ sở giáo dục được đưa vào phương án sắp xếp. 

10 địa phương dự kiến giảm trên 50% số đầu mối gồm Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hà Tĩnh, Lào Cai, Thái Nguyên, Quảng Trị, Vĩnh Long, Đồng Tháp và Cà Mau. Trong nhóm này, Đồng Tháp có tỷ lệ giảm cao nhất, từ 1.075 cơ sở xuống còn 375 cơ sở, giảm 700 đầu mối, tương ứng 65,1%. Hưng Yên giảm từ 1.163 xuống 460 cơ sở, giảm 703 đầu mối, tương ứng 60,4%. Hà Tĩnh giảm 361 đầu mối, từ 652 xuống 291 cơ sở, tương ứng 55,4%. Thái Nguyên giảm từ 929 xuống 426 cơ sở, tương ứng 54,1%; Lào Cai giảm 537 cơ sở, tương ứng 53,2%.

Hà Nội, địa phương có số lượng cơ sở giáo dục lớn, dự kiến giảm từ 2.153 xuống còn 1.015 cơ sở, giảm 1.138 đầu mối, tương ứng 52,9%. Ninh Bình cũng dự kiến giảm 52,9%, từ 1.566 xuống 737 cơ sở. Quảng Trị giảm 472 đầu mối, tương ứng 51,7%; Vĩnh Long giảm 677 đầu mối, tương ứng 53,81%; Cà Mau giảm 371 đầu mối, tương ứng 50,27%. 

Bên cạnh 10 địa phương giảm trên 50%, có 13 địa phương dự kiến giảm từ 45% đến 50% và 10 địa phương khác dự kiến giảm từ 35% đến dưới 45%.

TPHCM là địa phương có mức giảm thấp nhất trong 34 tỉnh, thành phố, với tỷ lệ dự kiến từ 30% đến dưới 35%.

Bộ GDĐT lưu ý mức giảm khác nhau không đồng nghĩa với địa phương triển khai chậm hay kém hiệu quả. Đây là kết quả của sự khác biệt về mạng lưới, dân số, địa lý và phạm vi cơ sở được đưa vào phương án. Tuy nhiên, khi số đầu mối giảm mạnh, quy mô và phạm vi quản trị của các cơ sở giáo dục sau sắp xếp cũng sẽ lớn hơn. 

Theo Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông Thái Văn Tài, việc sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục sẽ tác động đến tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ quản lý và nhân viên trường học tại các địa phương. Vì vậy, phương án xử lý đội ngũ được xây dựng theo hướng tiếp nhận và sử dụng tối đa nhân sự hiện có, nhằm bảo đảm hoạt động của các cơ sở giáo dục sau sắp xếp ổn định, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của những người chịu tác động.

Một tác động khác được ngành giáo dục tính đến là tình trạng thiếu giáo viên. Ông Vũ Minh Đức - Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục thông tin , việc sắp xếp tổ chức đầu mối dự kiến có thể giải quyết khoảng 20 -25%, tối đa 30% số giáo viên còn thiếu so với quy định hiện nay. Cụ thể, khoảng 11.000 hiệu trưởng, hiệu phó sau săp xếp sẽ trở lại làm giáo viên.

Tuy nhiên, việc giảm số đầu mối không đồng nghĩa với việc giảm tương ứng số điểm trường hay làm thay đổi ngay địa điểm học của học sinh.

Thứ trưởng Thường trực Bộ GDĐT Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh mục tiêu cao nhất của việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức các cơ sở giáo dục công lập là bảo đảm cơ hội học tập cho mọi học sinh, lấy người học làm trung tâm. Quá trình này cũng không tránh khỏi những tác động đối với đội ngũ nhà giáo.

Theo ông Thưởng, nếu việc sắp xếp cơ sở giáo dục không được thực hiện tốt, chất lượng dạy và học cũng như quyền lợi của học sinh có thể bị ảnh hưởng. 

Vì vậy, cùng với việc giảm số lượng đầu mối, yêu cầu đặt ra là các trường sau sắp xếp phải vận hành ổn định, hiệu quả, không làm gián đoạn việc học tập. Việc tổ chức trường chính, phân hiệu, điểm trường và bố trí lại đội ngũ cần phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa bàn.

Cùng với yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, Chính phủ nhấn mạnh việc sắp xếp trường học phải gắn với bảo đảm điều kiện dạy và học.

Đối với các cơ sở giáo dục sau sắp xếp, yêu cầu đặt ra không chỉ là giảm số lượng đầu mối quản lý mà còn phải nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Bộ GDĐT được giao hướng dẫn các địa phương rà soát, sắp xếp mạng lưới trường, lớp, bảo đảm đủ giáo viên, sách giáo khoa và thiết bị dạy học tối thiểu, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo.