Du lịch Việt Nam trước lợi thế cạnh tranh

Sau gần một thập niên thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TW về phát triển du lịch, ngành du lịch Việt Nam đã có bước tiến đáng kể. Năm 2025, Việt Nam đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế và 137 triệu lượt khách nội địa; tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 1 triệu tỷ đồng. Trong 8 tháng năm 2026, lượng khách quốc tế đạt gần 16 triệu lượt.

Khách quốc tế tham quan Hồ Gươm, Hà Nội. (Nguồn: Trung tâm Thông tin du lịch)

Những con số cho thấy du lịch ngày càng đóng góp rõ nét vào phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời trở thành một kênh quan trọng quảng bá hình ảnh đất nước, con người và văn hóa Việt Nam ra thế giới.

Tuy nhiên, chính sự tăng trưởng đó cũng đặt ra câu hỏi về bước phát triển tiếp theo để mỗi chuyến đi đến Việt Nam không chỉ được tính bằng số lượng khách hay mức chi tiêu, mà còn được ghi dấu bằng những trải nghiệm văn hóa khác biệt.

Gắn du lịch với giá trị văn hóa

Việt Nam sở hữu hệ thống di sản phong phú, từ các di sản thế giới, di tích lịch sử, kiến trúc, lễ hội, nghệ thuật truyền thống đến kho tàng ẩm thực và văn hóa của 54 dân tộc. Nhưng lợi thế về tài nguyên văn hóa chỉ thực sự trở thành lợi thế du lịch khi được chuyển hóa thành những sản phẩm có khả năng hấp dẫn, giữ chân và tạo trải nghiệm cho du khách.

Nghị quyết số 26-NQ/TW yêu cầu phát triển các sản phẩm du lịch có bản sắc, khác biệt, gắn với văn hóa, di sản, thiên nhiên và ẩm thực; đồng thời tăng cường liên kết giữa du lịch với các ngành công nghiệp văn hóa như điện ảnh, âm nhạc, giải trí, thời trang và kinh tế đêm.

Điều này mở ra một cách tiếp cận rộng hơn đối với văn hóa trong phát triển du lịch. Một di sản không chỉ là một điểm tham quan; một lễ hội không chỉ là một sự kiện diễn ra theo mùa; một làng nghề không chỉ là nơi sản xuất sản phẩm thủ công.

Đằng sau mỗi tài nguyên ấy là câu chuyện về lịch sử, cộng đồng, lối sống, tri thức bản địa và những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ. Khi những giá trị đó được kể lại một cách hấp dẫn, được tổ chức thành trải nghiệm phù hợp và kết nối với nhu cầu của du khách, văn hóa có thể trở thành một phần quan trọng tạo nên giá trị gia tăng cho du lịch.

Một trong những yêu cầu quan trọng khác của Nghị quyết 26-NQ/TW là phát triển du lịch theo hướng xanh, thông minh, sáng tạo và bền vững; đồng thời phát huy vai trò của cộng đồng, để người dân trở thành chủ thể tham gia và thụ hưởng từ phát triển du lịch. Điều này đòi hỏi ở chất lượng trải nghiệm, từ cách cộng đồng ứng xử với du khách, cách di sản được bảo tồn, cách sản phẩm văn hóa được sáng tạo và cách không gian sống được gìn giữ.

Công nghệ mở rộng không gian của văn hóa

Nếu văn hóa tạo nên bản sắc thì công nghệ có thể mở rộng khả năng tiếp cận và trải nghiệm. Nghị quyết 26-NQ/TW xác định khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một trong những đột phá của ngành du lịch, hướng tới hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh, số hóa điểm đến, bản đồ số, vé điện tử, trợ lý ảo đa ngôn ngữ và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý, quảng bá.

Nghị quyết 26-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030 du lịch đóng góp trực tiếp 10-12% GDP, đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế và phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa; đến năm 2045, Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn, chất lượng cao, đẳng cấp và mang đậm bản sắc Việt Nam.

Du khách nước ngoài trải nghiệm mua sắm lụa tại phố cổ Hà Nội. (Ảnh: Trang Anh)

Để những mục tiêu đó không chỉ dừng ở những con số, yếu tố văn hóa sẽ cần được nhìn nhận như một nguồn lực phát triển thực chất. Khi mỗi điểm đến có câu chuyện riêng, mỗi sản phẩm có bản sắc riêng và mỗi trải nghiệm giúp du khách hiểu hơn về con người, lịch sử và đời sống Việt Nam, du lịch sẽ không chỉ tạo ra doanh thu mà còn góp phần lan tỏa giá trị văn hóa.

Trong cách tiếp cận ấy, câu chuyện của du lịch Việt Nam trong giai đoạn mới không còn đơn thuần là đón được bao nhiêu khách, mà là du khách nhớ gì sau khi rời Việt Nam. Đây chính là thước đo sâu hơn của một nền du lịch lấy văn hóa làm nền tảng, lấy trải nghiệm làm giá trị và lấy bản sắc làm lợi thế cạnh tranh.