Thẩm định 2 hiện vật đề nghị công nhận bảo vật quốc gia

Ngày 11/9, UBND tỉnh Lâm Đồng tổ chức họp Hội đồng thẩm định hiện vật và hồ sơ khoa học hiện vật, đề nghị công nhận bảo vật quốc gia cấp tỉnh đối với 2 hiện vật Linga - Yoni Mương Mán và Linga thạch anh.

Báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng cho biết, hiện vật Linga - Yoni Mương Mán kết cấu liền khối, chất liệu là sa thạch hạt mịn màu xám đen; kích thước tổng thể 51cm × 35cm × 7cm; Linga cao 13cm, đường kính 9cm, trọng lượng 27,6kg.

Hiện vật được phát hiện tháng 4/2007 tại thôn Đằng Thành, xã Mương Mán, huyện Hàm Thuận Nam, tỉnh Bình Thuận cũ (nay là xã Hàm Kiệm, tỉnh Lâm Đồng), được đánh giá là một trong số rất ít bộ Linga - Yoni liền khối còn tương đối nguyên vẹn được phát hiện trong nền móng kiến trúc Champa cổ.

Hiện vật được chế tác tinh xảo, cân đối, thể hiện trình độ điêu khắc phát triển cao của cư dân Champa thời kỳ hưng thịnh.

Phần Linga có dạng hình trụ tròn, trong khi phần Yoni hình vuông, vòi dẫn thuôn dài mềm mại, các góc cạnh được bo cong hài hòa, thể hiện kỹ thuật tạo tác đạt trình độ thẩm mỹ cao.

 Hai hiện vật được thẩm định để đề nghị công nhận bảo vật quốc gia. Ảnh: Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng.

Hiện vật thứ 2 là Linga thạch anh, chất liệu là thạch anh tinh thể bán trong suốt (SiO₂), độ cứng 7/10 theo thang Mohs, kích thước dài 25cm, đường kính thân lớn nhất 9,2cm, đường kính chân 7,5cm, trọng lượng 3.435g; được phát hiện năm 1993 tại phế tích kiến trúc số 4 thuộc Di tích khảo cổ Cát Tiên, xã Cát Tiên, tỉnh Lâm Đồng.

Hiện vật có dạng hình trụ tròn, thân phình nhẹ, hai đầu thu nhỏ cân đối, bề mặt được mài nhẵn với độ hoàn thiện cao.

Đánh giá của giới nghiên cứu nói, đây là hiện vật linga bằng thạch anh có kích thước lớn nhất được phát hiện tại khu vực Nam Bộ và vùng phụ cận.

Không chỉ mang giá trị khảo cổ học đặc biệt, hiện vật còn phản ánh đậm nét ảnh hưởng của Hindu giáo trong đời sống tín ngưỡng cư dân cổ. Với đặc tính vật lý của thạch anh, loại khoáng vật được xem có khả năng tích tụ và phát tỏa năng lượng, Linga từng giữ vai trò trung tâm linh thiêng trong không gian thờ thần Shiva tại thánh địa cổ Cát Tiên.

 PGS.TS Bùi Chí Hoàng - Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia và PGS.TS Bùi Văn Liêm - Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hội Khảo cổ học Việt Nam, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia tại cuộc họp. Ảnh: Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng.

Hai hiện vật là minh chứng sinh động cho quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa giữa văn minh Ấn Độ với văn hóa bản địa ở khu vực Nam Tây Nguyên và duyên hải miền Trung, gắn với hai nền văn hóa lớn là Óc Eo muộn - Cát Tiên và Champa.

Việc đề nghị công nhận Bảo vật quốc gia không chỉ góp phần khẳng định giá trị độc bản, quý hiếm của hiện vật mà còn mở ra điều kiện thuận lợi cho công tác nghiên cứu, bảo tồn và quảng bá di sản văn hóa địa phương đến đông đảo công chúng trong và ngoài nước.

Cả hai hiện vật có niên đại nửa cuối thế kỷ VIII và đang được lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng.

Tại cuộc họp, Hội đồng thẩm định đã biểu quyết với tỉ lệ 100% thành viên tán thành, đồng ý thông qua hồ sơ đề nghị công nhận Bảo vật quốc gia đối với 2 hiện vật.

Các chuyên gia đề nghị tiếp tục bổ sung, làm rõ một số nội dung về nguồn gốc, tính độc bản, giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng, khoa học và nghệ thuật của từng hiện vật.

Kết quả thẩm định là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, trình cấp có thẩm quyền công nhận Bảo vật quốc gia.