Dữ liệu số, định danh số và hành trình phục vụ công dân

Từ chủ trương đến hành động

Xác định dữ liệu là “nguồn tài nguyên mới”, định danh số là hạ tầng quan trọng của quốc gia số, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm hoàn thiện thể chế, xây dựng hệ sinh thái dữ liệu thống nhất và thúc đẩy chuyển đổi số trên phạm vi toàn quốc. Đây là nền tảng phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số, đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Dữ liệu số và định danh số là nền tảng thúc đẩy những thay đổi trong chuyển đổi số quốc gia. Ảnh minh họa

Một trong những định hướng quan trọng là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nghị quyết đặt ra yêu cầu phát triển hạ tầng số hiện đại; xây dựng đồng bộ cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành; tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, tổ chức, qua đó khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên dữ liệu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Cụ thể hóa chủ trương này, Quốc hội đã ban hành Luật Dữ liệu, tạo hành lang pháp lý cho việc thu thập, quản lý, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu. Luật hướng tới xây dựng hệ sinh thái dữ liệu thống nhất, đồng thời quy định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong quản trị, sử dụng dữ liệu đúng mục đích, đúng thẩm quyền và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong môi trường số.

Cùng với đó, Đề án 06 của Chính phủ tiếp tục giữ vai trò động lực quan trọng trong quá trình hiện thực hóa các mục tiêu chuyển đổi số. Trọng tâm của Đề án là khai thác hiệu quả Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, phát triển định danh và xác thực điện tử, kết nối dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương; qua đó đơn giản hóa thủ tục hành chính, hạn chế việc người dân phải kê khai lặp lại thông tin và nâng cao hiệu quả giải quyết công việc trên môi trường số.

Nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng phát biểu chỉ đạo tại Chương trình Chào mừng Ngày Chuyển đổi số Quốc gia năm 2025. Ảnh: Chinhphu.vn

Bên cạnh việc hoàn thiện thể chế, Chính phủ cũng đang triển khai nhiều giải pháp để mở rộng phạm vi ứng dụng của định danh điện tử VNeID. TạiChương trình Chào mừng Ngày Chuyển đổi số Quốc gia năm 2025, nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng đặt mục tiêu cụ thể: "Năm 2026, phấn đấu 100% người trưởng thành có danh tính số, tài khoản thanh toán và tài khoản dịch vụ công", Đây là bước đi mang ý nghĩa nền tảng, từ đó hình thành mô hình Chính phủ số.

Việc liên tục hoàn thiện hệ thống chính sách cho thấy quyết tâm của Việt Nam trong việc xây dựng hạ tầng dữ liệu và định danh số đồng bộ, hiện đại. Đây không chỉ là nền tảng để nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia mà còn tạo điều kiện thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số và mang đến nhiều tiện ích hơn cho người dân, doanh nghiệp trong kỷ nguyên số.

Từng bước đi vào cuộc sống

Định danh số và dữ liệu số đang từng bước hiện diện trong nhiều hoạt động hằng ngày, góp phần thay đổi cách người dân tiếp cận dịch vụ công và các dịch vụ thiết yếu. Việc khai thác hiệu quả Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư cùng các cơ sở dữ liệu chuyên ngành đã tạo nền tảng để đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm giấy tờ, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và nâng cao chất lượng phục vụ.

Chuyển đổi số - nền tảng thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính. Ảnh minh họa

Một trong những kết quả rõ nét là việc triển khai tài khoản định danh điện tử VNeID. Thông qua kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, người dân có thể sử dụng một tài khoản duy nhất để xác thực danh tính khi thực hiện nhiều dịch vụ trên môi trường số. Nhiều loại giấy tờ như căn cước, giấy phép lái xe, đăng ký xe hay thẻ bảo hiểm y tế đã được tích hợp trên ứng dụng VNeID theo lộ trình, tạo thuận lợi khi thực hiện các giao dịch hành chính, khám chữa bệnh, đi lại và nhiều hoạt động khác.

Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước cũng góp phần nâng cao hiệu quả cung cấp dịch vụ công. Khi thông tin đã được đồng bộ, nhiều thủ tục không còn yêu cầu người dân phải kê khai hoặc xuất trình lại những giấy tờ đã có trong hệ thống, giúp giảm thời gian, chi phí thực hiện và tăng tính minh bạch trong giải quyết hồ sơ.

Không chỉ trong lĩnh vực hành chính, dữ liệu số và định danh số còn được mở rộng ứng dụng trong y tế, giáo dục, bảo hiểm và an sinh xã hội. Việc sử dụng căn cước công dân gắn chip hoặc tài khoản VNeID khi khám, chữa bệnh hỗ trợ xác thực thông tin nhanh chóng; hồ sơ sức khỏe điện tử, học bạ điện tử và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành đang từng bước được hoàn thiện, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng cung cấp dịch vụ.

Có thể thấy, dữ liệu số và định danh số không còn là những khái niệm mang tính công nghệ mà đang trở thành hạ tầng quan trọng của đời sống số. Khi dữ liệu được kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả, người dân sẽ được tiếp cận các dịch vụ công nhanh hơn, thuận tiện hơn, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Chính phủ số lấy người dân làm trung tâm.