Dữ liệu và AI đang thay đổi ngành chứng khoán như thế nào?

Phiên thảo luận tại Hội thảo và Triển lãm chuyển đổi số ngành chứng khoán. Ảnh: IEC Group

Tại Hội thảo và Triển lãm chuyển đổi số ngành chứng khoán (Vietnam Securities Tech Summit 2026), do IEC Group tổ chức vào ngày 21/8 tại TP. Hồ Chí Minh, các chuyên gia và đại diện cơ quan quản lý cho rằng AI, dữ liệu lớn và điện toán đám mây đang ngày càng được đưa sâu vào hoạt động của các công ty chứng khoán, từ phân tích thị trường, hỗ trợ môi giới đến chăm sóc và cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng.

Sự phát triển này được kỳ vọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực vận hành, mở rộng dịch vụ và tăng khả năng cạnh tranh. Tuy nhiên, việc ứng dụng AI trong tư vấn đầu tư cũng đặt ra những vấn đề mới về trách nhiệm, bảo vệ nhà đầu tư và an toàn thị trường.

AI VỪA LÀ RỦI RO, VỪA LÀ “LÁ CHẮN”

Theo ông Nguyễn Xuân Quang, Trợ lý Chủ tịch HĐQT Công ty Chứng khoán SSI, AI có thể giúp công ty chứng khoán phân tích hành vi khách hàng theo thời gian thực, đưa ra gợi ý phù hợp với từng nhà đầu tư và hỗ trợ chatbot, trợ lý ảo xử lý yêu cầu gần như tức thời.

Tuy nhiên, một trong những thách thức lớn là AI có thể tạo ra thông tin hoặc nhận định không chính xác nhưng được trình bày một cách thuyết phục. “Khi áp dụng AI để tư vấn cho khách hàng trong quá trình đầu tư, nếu sai hoặc thua lỗ thì ai chịu trách nhiệm?”, ông Quang đặt vấn đề.

Theo ông, nguy cơ này càng đáng lưu ý khi không chỉ công ty chứng khoán mà nhiều môi giới cũng đang sử dụng AI để phân tích cổ phiếu và đưa ra khuyến nghị. Công nghệ đồng thời có thể bị lợi dụng để mạo danh, tạo khuyến nghị đầu tư giả hoặc phát tán thông tin sai lệch.

Do đó, tại SSI, AI có thể hỗ trợ đưa ra khuyến nghị nhưng không thay thế quyết định của con người. “AI đưa ra khuyến nghị nhưng không quyết định thay con người, mà con người phải giữ quyết định cuối cùng”, ông Quang nhấn mạnh.

Ở góc độ an toàn thông tin, ông Trần Minh Quảng, Giám đốc Trung tâm Phân tích và Chia sẻ nguy cơ an ninh mạng của Viettel Cyber Security, cho rằng AI đang tạo ra thay đổi đáng kể cả ở phía phòng thủ lẫn tấn công.

Trước đây, để tấn công vào một hệ thống, đối tượng phải có trình độ kỹ thuật tương đối cao. Nhưng với sự hỗ trợ của AI, những người không quá giỏi về công nghệ vẫn có thể tổ chức các cuộc tấn công vào hạ tầng số.“Rủi ro lớn nhất không chỉ nằm ở việc đánh vào hệ thống mà là đánh vào niềm tin của thị trường”, ông Quảng nói.

Với thị trường chứng khoán, niềm tin là yếu tố đặc biệt quan trọng. AI có thể được sử dụng để tạo nội dung giả mạo, thao túng thông tin trên mạng xã hội, từ đó tác động đến nhận thức và quyết định của nhà đầu tư. Khi đó, rủi ro không còn dừng ở mất an toàn thông tin hay rò rỉ dữ liệu mà có thể tác động trực tiếp đến hành vi thị trường.

Ông Trần Minh Quảng, Giám đốc Trung tâm Phân tích và Chia sẻ nguy cơ an ninh mạng Viettel Cyber Security

Ở chiều ngược lại, AI cũng là công cụ hỗ trợ hiệu quả cho công tác bảo mật. Với dữ liệu đủ tốt, AI có thể phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, cảnh báo gian lận, lừa đảo và hỗ trợ xử lý sự cố, qua đó giảm áp lực về nguồn lực.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh con người vẫn phải giữ vai trò kiểm soát. “AI và con người là "bộ đôi" cần được đầu tư song song về công nghệ lẫn năng lực nhân sự. Ngay cả khi AI được tự động hóa, vẫn phải có con người kiểm soát và có người chịu trách nhiệm”, ông nói.

Ở góc độ giải pháp, ông Tuấn Võ, Kiến trúc sư Giải pháp cấp cao tại G-AsiaPacific Vietnam (GAPV), cho rằng doanh nghiệp chứng khoán đang bước vào giai đoạn cần quản trị AI bài bản hơn.

Theo ông, tại nhiều công ty chứng khoán, nhân sự đã chủ động sử dụng AI để xử lý công việc nhưng thiếu cơ chế quản trị tập trung. Điều này có thể khiến chi phí hạ tầng và mô hình AI gia tăng khó kiểm soát, đồng thời tạo rủi ro đối với dữ liệu tài chính nhạy cảm.

“Doanh nghiệp chứng khoán không chỉ cần những công cụ AI rời rạc mà cần một nền tảng AI thống nhất, vừa kiểm soát chi phí, bảo vệ dữ liệu, vừa tối ưu hiệu suất làm việc”, ông Tuấn Võ nói.

Qua đó, GAPV giới thiệu hướng tiếp cận AI tác tử (Agentic AI) trên nền tảng AWS Cloud. Trong đó, Amazon Quick cho phép kết nối dữ liệu từ hệ thống nội bộ, đám mây và các ứng dụng SaaS, đồng thời tích hợp cơ chế phân quyền, bảo mật, giám sát và nhật ký kiểm toán. Nền tảng có thể hỗ trợ xây dựng trợ lý AI nội bộ, phân tích dữ liệu và tự động hóa hoạt động nghiên cứu thị trường.

Trong khi đó, Kiro IDE dành cho khối kỹ thuật, đưa AI vào toàn bộ vòng đời phát triển phần mềm, từ lập tài liệu, xây dựng, kiểm thử đến triển khai và vận hành. Công cụ cũng hỗ trợ theo dõi mức sử dụng và kiểm soát ngân sách khi doanh nghiệp sử dụng nhiều mô hình AI.

GAPV cho biết sẽ triển khai các chương trình workshop, tư vấn kiến trúc và đào tạo nhân lực, đồng thời cung cấp gói hỗ trợ POC miễn phí trong 3 tháng cho doanh nghiệp đăng ký sớm, gồm quyền sử dụng Amazon Quick, Kiro IDE và AWS Credit cho nền tảng Bedrock.

DỮ LIỆU VÀ AN TOÀN SỐ LÀ NỀN TẢNG

Từ góc độ cơ quan quản lý, ông Lê Văn Phương, Phó trưởng Ban Công nghệ và Chuyển đổi số, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết cùng với tốc độ phát triển công nghệ số, thị trường chứng khoán phải đối mặt với các nguy cơ như tấn công mạng, rò rỉ dữ liệu, gian lận công nghệ cao và lừa đảo trên môi trường số.

Điều này đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao năng lực bảo đảm an toàn thông tin, đồng thời tăng cường các biện pháp bảo vệ nhà đầu tư.

Theo ông Phương, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong công tác quản lý, thanh tra và giám sát, nâng cao khả năng phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và quản lý rủi ro.

Mục tiêu là góp phần bảo đảm thị trường hoạt động công khai, minh bạch và an toàn trong bối cảnh công nghệ ngày càng được ứng dụng sâu rộng.

“Việc hiện đại hóa hạ tầng công nghệ, phát triển dữ liệu, an toàn số và nâng cao năng lực quản lý cũng là một trong những yếu tố quan trọng góp phần đáp ứng các tiêu chí nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam theo các thông lệ quốc tế”, ông Phương nói.