Dự phòng RSV từ thai kỳ, tạo lá chắn bảo vệ trẻ ngay từ những tháng đầu đời

Theo thống kê, RSV là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới liên quan đến 1,4 triệu ca nhập viện và 27.300 ca tử vong ở trẻ dưới 6 tháng tuổi.

Tại Việt Nam, dữ liệu tại các bệnh viện nhi cho thấy, RSV chiếm khoảng 24-48% nguyên nhân nhiễm trùng đường hô hấp dưới ở trẻ em. Đặc biệt, theo nghiên cứu tại Bệnh viện Nhi Trung ương, gánh nặng bệnh tập trung chủ yếu ở nhóm trẻ dưới 3 tháng tuổi (42,7%), theo sau là nhóm trẻ 3-6 tháng tuổi.

Đây là giai đoạn tạo nên "khoảng trống miễn dịch" trong 6 tháng đầu đời vì hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện và đường thở còn nhỏ. Ngoài ra, đường thở nhỏ khiến RSV dễ gây viêm, phù nề và tắc nghẽn, trong khi cơ thể chưa có đủ kháng thể để chống lại virus, khiến khả năng bị ảnh hưởng nghiêm trọng do RSV cao hơn.

Các chuyên gia trao đổi tại tọa đàm.

Tại tọa đàm khoa học "Chiến lược chăm sóc cho phụ nữ mang thai: Mẹ chủ động - Con được bảo vệ" do Hội Phụ sản Việt Nam phối hợp với Pfizer Việt Nam tổ chức ngày 26/7 tại Hà Nội, GS.TS.BS Nguyễn Viết Tiến - Chủ tịch Hội Phụ Sản Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế, nguyên Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản Quốc gia nhấn mạnh, những năm gần đây, chăm sóc thai kỳ đã vượt ra ngoài việc theo dõi sự phát triển của thai nhi để hướng mạnh hơn tới dự phòng những nguy cơ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ sau sinh, trong đó có RSV.

"Đây cũng là xu hướng được phản ánh trong các hướng dẫn chuyên môn mới nhằm góp phần chuẩn hóa thực hành lâm sàng, hỗ trợ bác sĩ triển khai chăm sóc thai kỳ theo hướng chủ động và dự phòng vì lợi ích lâu dài của cả mẹ và bé", GS.TS.BS Nguyễn Viết Tiến cho hay.

PGS.TS.BS Nguyễn Thị Diệu Thúy - Trưởng Bộ môn Nhi, Trường Đại học Y Hà Nội; Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội báo cáo tại tọa đàm.

Báo cáo tại tọa đàm, PGS.TS.BS Nguyễn Thị Diệu Thúy - Trưởng Bộ môn Nhi, Trường Đại học Y Hà Nội; Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho biết, đa số trẻ điều trị hồi sức tích cực (ICU) do bệnh đường hô hấp dưới liên quan RSV là những trẻ sinh đủ tháng, trước đó khỏe mạnh; khoảng 8/10 trẻ (81,2%) phải điều trị ICU do RSV không có bệnh nền.

"Trẻ khỏe mạnh không có nghĩa là trẻ an toàn trước RSV. Nhiều trẻ ban đầu chỉ ho, sổ mũi, khó thở... nhưng ngay sau đó có thể tiến triển thành viêm tiểu phế quản, suy hô hấp và phải can thiệp hô hấp như thở máy hoặc đặt nội khí quản. Vì vậy, phụ huynh không nên chủ quan và cần dự phòng sớm trước, tránh mắc bệnh rồi mới lo", PGS. Thúy nói.

Theo các chuyên gia, hiện việc điều trị RSV vẫn chủ yếu là điều trị hỗ trợ, tập trung kiểm soát triệu chứng và hỗ trợ hô hấp. Vì vậy, xu hướng hiện nay là chuyển trọng tâm sang dự phòng từ sớm ngay trong thai kỳ. Từ đó, việc bảo vệ trẻ trước các bệnh nhiễm trùng hô hấp cần được thực hiện bằng nhiều biện pháp đồng bộ, từ khám thai định kỳ, duy trì dinh dưỡng hợp lý, tư vấn y khoa đến chăm sóc miễn dịch trong thai kỳ.

Còn theo TS.BS Ngô Thị Yên - Ủy viên BCH Hội Y học Giới Tính Việt Nam, Nguyên Trưởng Khoa Chăm sóc trước sinh, Bệnh viện Từ Dũ chia sẻ, thai kỳ được chăm sóc tốt sẽ giúp người mẹ duy trì sức khỏe đồng thời trao cho con món quà miễn dịch quý giá ngay từ khi chào đời. Trong những tháng cuối thai kỳ, người mẹ truyền một phần kháng thể cho thai nhi, nhờ đó ngay từ hơi thở đầu tiên, trẻ đã có thêm hành trang bảo vệ trước RSV.

TS.BS Ngô Thị Yên - Ủy viên Ban Chấp hành Hội Y học Giới Tính Việt Nam.

Đây là cơ chế đã được ứng dụng trong chăm sóc thai kỳ từ nhiều năm qua. Tại Việt Nam, biện pháp chăm sóc miễn dịch cho phụ nữ mang thai nhằm phòng ngừa uốn ván ở mẹ và trẻ nhũ nhi đã được triển khai rộng rãi. Cùng những tiến bộ của khoa học, phạm vi ứng dụng của miễn dịch thai kỳ tiếp tục được mở rộng đối với nhiều tác nhân gây bệnh, trong đó có các tác nhân hô hấp như RSV.