Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi): Đề xuất chính sách về nguồn lực phát triển Thủ đô
Theo dự thảo Tờ trình của Bộ Tư pháp, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đề xuất HĐND thành phố được quyết định phương án vay trong nước và cơ chế vay lại vốn Chính phủ...
Đáp ứng yêu cầu thực tiễn của Thủ đô
Bộ Tư pháp và thành phố Hà Nội đang phối hợp xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), nhằm thể chế các chủ trương của Đảng, đáp ứng yêu cầu thực tiễn của Thủ đô cũng như yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Trong đó, đáng quan tâm là những đề xuất sửa đổi về nguồn lực phát triển Thủ đô. Theo dự thảo Tờ trình của Bộ Tư pháp, dự thảo Luật đề xuất ngân sách trung ương bổ sung có mục tiêu cho ngân sách thành phố toàn bộ số tăng thu ngân sách trung ương phát sinh trên địa bàn so với dự toán được giao, trên cơ sở tổng hợp các khoản thu, do Bộ Tài chính xác định hằng năm.
Dự toán chi ngân sách hằng năm của thành phố được xác định theo định mức phân bổ cao hơn (1,5 lần) so với các địa phương khác. HĐND thành phố được quyết định phương án vay trong nước và cơ chế vay lại vốn Chính phủ; quyết định việc giữ lại toàn bộ phần ngân sách trung ương được hưởng từ các khoản thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất thuộc thẩm quyền quản lý của thành phố.
Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đề xuất nhiều quy định thu hút đầu tư, ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, kinh doanh. Ảnh: HP
Các khoản thu từ giao dịch tín chỉ các-bon, giảm phát thải khí nhà kính sử dụng ngân sách thành phố được hưởng 100% và không tính vào tỷ lệ phân chia ngân sách.
HĐND thành phố có thẩm quyền quyết định việc thành lập, tổ chức và cơ chế tài chính của các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách; quyết định cơ cấu chi ngân sách, sử dụng ngân sách và các quỹ ngân sách cho đầu tư phát triển; quyết định hỗ trợ tài chính cho cơ quan trung ương, địa phương khác, hỗ trợ quốc tế và hỗ trợ giữa các đơn vị hành chính cấp xã trong các trường hợp cần thiết.
Ngoài ra, HĐND thành phố được quyết định sử dụng ngân sách cho các dự án liên kết vùng, công trình giao thông quan trọng đi qua địa bàn và ban hành chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách thành phố cao hơn hoặc chưa được quy định tại văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên.
Hai phương án quy định thẩm quyền về đầu tư
Cũng theo Tờ trình dự thảo Luật, quy định thẩm quyền về đầu tư có hai phương án: Phương án 1 quy định phân cấp, phân quyền cho thành phố Hà Nội trong quyết định chủ trương đầu tư và quyết định đầu tư đối với các dự án đầu tư công và dự án PPP sử dụng vốn ngân sách địa phương và các nguồn vốn hợp pháp khác, bao gồm cả vốn bổ sung có mục tiêu từ ngân sách trung ương; loại trừ các dự án nhà máy điện hạt nhân và dự án phải áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt thuộc thẩm quyền Quốc hội.
Chủ tịch UBND thành phố được chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án thuộc thẩm quyền theo Luật Đầu tư, trừ một số lĩnh vực nhạy cảm. HĐND thành phố ban hành quy định về tiêu chí phân loại dự án, thẩm quyền, trình tự, thủ tục đầu tư; cơ chế đầu tư công khẩn cấp và lệnh xây dựng khẩn cấp. Trường hợp cần áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt khác với quy định hiện hành, HĐND thành phố trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho phép và báo cáo Quốc hội.
Phương án 2 xác định thẩm quyền của HĐND thành phố trong việc quyết định chủ trương đầu tư đối với các dự án đầu tư công và dự án PPP theo pháp luật về đầu tư công, PPP và các dự án quan trọng theo Luật; Chủ tịch UBND thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án đầu tư theo Luật Đầu tư, trừ các dự án thuộc lĩnh vực, ngành nghề đặc biệt. HĐND thành phố quy định thống nhất nội dung, hồ sơ, tiêu chí, trình tự, thủ tục đầu tư và điều chỉnh chủ trương đầu tư.
Với các dự án cấp bách về giao thông, môi trường, trật tự đô thị được áp dụng cơ chế đầu tư công và xây dựng khẩn cấp; việc lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu đối với dự án quan trọng được áp dụng hình thức đặc biệt theo quy định của HĐND thành phố.
Về quản lý, sử dụng và khai thác tài sản công, tài sản kết cấu hạ tầng, dự thảo Luật đề xuất thành phố được ban hành cơ chế đặc thù về quản lý, sử dụng, khai thác tài sản công, đẩy mạnh xã hội hóa và hợp tác công – tư, gắn với yêu cầu công khai, minh bạch, tiết kiệm, chống lãng phí.
Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đề xuất cho phép Thành phố chủ động hơn trong phát triển quỹ đất, khai thác bãi sông. Ảnh: PN
UBND thành phố ban hành chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tư nhân
Nhằm thiết lập khung chính sách đặc thù về quản lý, sử dụng đất đai và tài nguyên theo hướng linh hoạt nhưng chặt chẽ, phù hợp với yêu cầu phát triển đô thị đặc biệt của Thủ đô, dự thảo Luật đề xuất cho phép thành phố chủ động hơn trong phát triển quỹ đất, chỉnh trang và tái thiết đô thị, khai thác bãi sông, đất nông nghiệp gắn với sinh thái và du lịch; đồng thời bảo đảm quản lý, bảo vệ rừng và mở rộng không gian xanh, hướng tới phát triển bền vững.
Đặc biệt, dự thảo bổ sung quy định trên bãi sông được phép tồn tại khu vực dân cư hiện hữu và xây dựng mới công trình, nhà ở với tỷ lệ phù hợp theo quy hoạch phòng, chống lũ và quy hoạch liên quan; các khu vực bãi sông, bãi nổi còn lại chỉ được xây dựng công trình phục vụ không gian công cộng, mục đích công cộng, bảo đảm không tôn cao địa hình, không làm cản trở dòng chảy.
Bên cạnh đó, cơ quan soạn thảo cũng đề xuất các quy định về thu hút đầu tư, ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, kinh doanh kế thừa và phát triển các chính sách ưu đãi đầu tư của Luật Thủ đô 2024.
Đồng thời, dự thảo quy định thẩm quyền của HĐND thành phố trong xác định ngành, nghề ưu tiên, nhà đầu tư chiến lược, danh mục dự án được hưởng ưu đãi; ban hành các chính sách miễn, giảm tiền thuê đất, ưu đãi thuế, hỗ trợ lãi suất và các hỗ trợ khác; quy định trách nhiệm hoàn trả ưu đãi khi nhà đầu tư không thực hiện đúng cam kết; giao UBND thành phố ban hành chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa…
Theo Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) Lê Tuấn Phong, Bộ Tư pháp đang phối hợp chặt chẽ với UBND thành phố Hà Nội trong nghiên cứu, đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù cho Thủ đô.
Luật Thủ đô (sửa đổi) cần xác định các nhóm lĩnh vực trọng tâm thúc đẩy phát triển Thủ đô trong giai đoạn hiện nay, tập trung giải quyết các “điểm nghẽn”, bảo đảm công khai, minh bạch, cạnh tranh nhưng có tính liên kết cao với sự phát triển chung của Vùng Thủ đô và cả nước. Luật cũng cần đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền thành phố; tiếp tục kế thừa các quy định còn phù hợp tại Luật Thủ đô hiện hành, Nghị quyết số 258/2025/QH15 và một số nghị quyết đặc thù của các địa phương khác…
