Đưa công nghệ số lên nương chè

Trên những nương chè bát úp xanh ngắt trải dài ở xóm Khe Cốc, xã Vô Tranh (Thái Nguyên), hơi thở của thời đại công nghệ đang lan tỏa rõ nét. Giờ đây, người trồng chè không còn chỉ “trông trời, trông đất, trông mây”, mà đã biết “trông” vào dữ liệu và công nghệ để nâng cao giá trị cây chè.

Những nương chè xanh ngắt ở Khe Cốc, xã Vô Tranh, tỉnh Thái Nguyên được ứng dụng công nghệ số trong chăm sóc, quản lý

Trước kia, việc tưới chè hoàn toàn dựa vào sức người. Bà con phải cầm ống nước leo đồi suốt ngày, mùa hè nắng gắt, mùa đông rét buốt, vừa vất vả vừa tốn nhiều công lao động. Vài năm trở lại đây, hệ thống tưới tự động và bán tự động đã được đưa lên nương chè, trở thành bước chuyển quan trọng đầu tiên trong quá trình ứng dụng công nghệ tại địa phương. Đáng chú ý, tại một số diện tích, công nghệ số còn được áp dụng trong kiểm tra độ ẩm đất. Khi cần tưới nước, người dân chỉ cần thao tác "bấm nút" trên phần mềm điện thoại, thuận tiện ngay cả khi không có mặt trên nương chè.

Những cây chè có tuổi đời 40-50 năm tuổi được chăm sóc tốt

Ông Tô Văn Khiêm, Bí thư chi bộ, Trưởng xóm Khe Cốc, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Chè Khe Cốc cho biết: Từ đầu năm 2025, bà con tiến thêm một bước xa hơn, khi hơn 80 hộ trồng chè đã cùng sử dụng app VNPT Green - Nhật ký nông hộ điện tử vào sử dụng. Chỉ cần qua điện thoại, bà con có thể theo dõi được tình hình thời tiết, giám sát việc bón phân, tưới nước, làm cỏ…một cách dễ dàng. "Hằng ngày, bà con lao động sản xuất như thế nào thì về phải ghi chép lại trong một quyển sổ viết tay theo kiểu truyền thống. Rất nhiều hộ bỏ quên việc ghi chép. Bà con bận, tối đến 9-10 giờ đêm mới sao chè xong thì đi ngủ luôn, không nhớ để ghi hôm nay hái ở lô nào, mã bao nhiêu, như thế nào. Từ đó, chúng tôi thấy ứng dụng VNPT Green đưa vào ghi nhật ký nông hộ trên điện thoại cho bà con thì thuận lợi hơn rất nhiều. Còn một thứ nữa là hệ thống tưới tự động toàn phần. Ở đây chúng tôi mới thí nghiệm một mô hình, khoảng 2 ha thôi. Bằng cảm biến tự động, nếu nhiệt độ cao và độ ẩm trong đất xuống dưới mức cho phép cho cây chè thì hệ thống sẽ kích hoạt, van tự mở, đóng điện và máy bơm hoạt động. Tôi thấy cực kỳ thuận lợi và tiện ích cho người làm chè chúng tôi", anh Khiêm cho biết.

Anh Tô Văn Khiêm, Bí thư chi bộ, Trưởng xóm Khe Cốc, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Chè Khe Cốc giới thiệu nương chè với khách tham quan

Vô Tranh là vùng chè có lịch sử canh tác lâu đời. Riêng tại xóm Khe Cốc, nhiều diện tích chè trung du được trồng từ những năm 1970, đến nay đã gắn bó với người dân qua nhiều thế hệ. Khe Cốc có 142 hộ dân thì có đến 137 hộ làm chè với diện tích gần 90ha. Việc đưa công nghệ số, đặc biệt là "Nhật ký nông hộ điện tử" vào canh tác đã biến mỗi búp chè thành một sản phẩm có "lý lịch" rõ ràng. Đó chính là chìa khóa để chè Vô Tranh bước vào các thị trường khó tính. Bên cạnh đó, việc áp dụng công nghệ tưới hiện đại cũng giúp mỗi năm người dân có thêm 1 lứa chè đông, hiệu quả kinh tế nâng lên rõ rệt. Bà Đồng Thị Liên, một người dân ở xóm Khe Cốc, xã Vô Tranh, tỉnh Thái Nguyên chia sẻ: “Về quản lý, giờ mình kiểm soát được đúng thời gian, chăm sóc đúng quy trình và cách ly hợp lý. Sản phẩm làm ra vì thế được người tiêu dùng tin tưởng hơn. Mong muốn là thời gian tới tiếp tục áp dụng tốt để cây chè ngày càng phát triển.”

Du khách đến tham quan HTX chè Khe Cốc

Trong quá trình chuyển đổi số tại Vô Tranh, chính quyền xã đã đóng vai trò là "cầu nối" để đưa các tổ hợp tác, hợp tác xã cùng tham gia vào hệ sinh thái số. Từ việc sử dụng app để theo dõi thời tiết đến theo dõi lịch nông hộ, công nghệ đang giúp cắt giảm tối đa chi phí lao động và giúp bà con "hiểu" cây chè của mình hơn thông qua các thông số dữ liệu chính xác. Bà Nguyễn Thị Thúy, Chủ tịch Hội nông dân xã Vô Tranh, tỉnh Thái Nguyên chia sẻ: “Xuất phát từ nhu cầu thực tế nên khi chúng tôi đưa công nghệ về bà con rất phấn khởi. Chúng tôi đã phối hợp với các trung tâm số như VNPT, các chi cục chuyên môn và Hội Nông dân tỉnh để triển khai các lớp tập huấn chuyên sâu về chuyển đổi số. Trong năm 2025 vừa rồi, chúng tôi đã tổ chức các lớp chuyển đổi số, trong đó hướng dẫn bà con áp dụng truy xuất nguồn gốc trong sản xuất. Qua đó, các hộ nông dân từng bước hiểu rõ hơn vai trò, tầm quan trọng và ý nghĩa của việc áp dụng chuyển đổi số, đặc biệt là truy xuất nguồn gốc. Việc truy xuất nguồn gốc giúp bà con công khai thông tin sản phẩm, từ đó nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh trên thị trường cho sản phẩm của địa phương”.

Cây chè giúp người dân xóm Khe Cốc thoát nghèo, vươn lên làm giàu bền vững

Tại Vô Tranh, chuyển đổi số không phải là phong trào nhất thời, mà là nhiệm vụ trọng tâm được cụ thể hóa bằng nghị quyết của Đảng bộ xã. Theo ông Hoàng Văn Thiên, Bí thư Đảng Ủy xã Vô Tranh, tỉnh Thái Nguyên: Mục tiêu của địa phương là số hóa toàn diện chuỗi giá trị, từ khâu trồng trọt, thu hoạch đến chế biến và tiêu thụ, nhằm xây dựng một thương hiệu trà Vô Tranh không chỉ ngon về vị, mà còn mạnh về uy tín trên môi trường số. “Trong nhiệm kỳ này, tôi xác định phải đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong nông nghiệp, trọng tâm là cây chè. Mục tiêu đặt ra là 100% doanh nghiệp, hợp tác xã có vùng nguyên liệu chè sẽ ứng dụng công nghệ số trong canh tác và quản lý chuỗi nông sản, từ sản xuất, thu hoạch, sơ chế, bảo quản, vận chuyển đến tiêu thụ. Qua đó, bảo đảm minh bạch thông tin, truy xuất nguồn gốc, nâng cao chất lượng và thương hiệu trà Vô Tranh", ông Hoàng Văn Thiên, Bí thư Đảng ủy xã Vô Tranh thông tin.

Chỉ qua chiếc điện thoại thông minh, anh Khiêm có thể quản lý toàn bộ nương chè của gia đình từ xa

Những "nút bấm" của ông Khiêm, những "cuốn nhật ký số" của bà con xóm Khe Cốc đang tạo nên một diện mạo mới cho nông thôn Vô Tranh. Chuyển đổi số đã và đang trở thành đòn bẩy quan trọng, không chỉ giúp nâng cao giá trị cây chè mà còn làm thay đổi tư duy của người nông dân: từ sản xuất nông nghiệp thuần túy sang kinh tế nông nghiệp thông minh, bền vững.

CTV Hoàng Tú-Công Luận/VOV-Đông Bắc