Đưa giáo dục bảo tồn đại dương đến gần hơn với học sinh

Ngày 24/6 tại Hà Nội, Văn phòng UNESCO tại Việt Nam và Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam (VNIES) đã tổ chức Hội thảo tổng kết Dự án “Bảo tồn Đại dương của chúng ta” tại Việt Nam, với sự tham gia của gần 100 đại biểu từ các cơ quan quản lý giáo dục, các KDTSQ thế giới tại Việt Nam, nhà trường, chuyên gia, tổ chức quốc tế và cộng đồng địa phương.

Các đại biểu dự hội thảo (ảnh BTC)

Với đường bờ biển dài hơn 3.260 km, Việt Nam có nhiều cộng đồng, sinh kế và hệ sinh thái gắn chặt với biển. Nhưng biển cũng đang chịu sức ép ngày càng lớn từ ô nhiễm rác thải nhựa, suy giảm đa dạng sinh học và biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh đó, giáo dục bảo tồn đại dương có vai trò thiết yếu trong việc giúp học sinh hiểu mối liên hệ giữa con người và biển, từ đó hình thành trách nhiệm và hành động cụ thể trong đời sống hằng ngày.

Tại Việt Nam, dự án “Bảo tồn Đại dương của chúng ta” được triển khai tại KDTSQ Cù Lao Chàm - Hội An và KDTSQ Rừng ngập mặn Cần Giờ. Trọng tâm của dự án là xây dựng bộ học liệu giáo dục bảo tồn đại dương dành cho học sinh tiểu học, học sinh trung học cơ sở, giáo viên và cộng đồng, đồng thời hỗ trợ nhà trường đưa chủ đề này vào hoạt động dạy và học. Thông qua việc giới thiệu học liệu phù hợp, nâng cao năng lực giáo viên, tổ chức học tập trải nghiệm tại các KDTSQ và hỗ trợ các sáng kiến do học sinh đề xuất, dự án góp phần chuyển hóa kiến thức về đại dương thành những hành động cụ thể tại cộng đồng.

Học sinh đóng góp ý kiến tham luận tại hội thảo (ảnh BTC)

Sau 2 năm triển khai, hơn 10.000 học sinh đã hưởng ứng chuỗi hoạt động tìm kiếm ý tưởng bảo tồn đại dương trong trường học với hơn 100 sáng kiến thiết thực. 580 tiết học tích hợp nội dung bảo tồn đại dương được triển khai, thu hút hơn 3.500 học sinh tham gia. Đồng thời, 70 giáo viên được nâng cao năng lực để lồng ghép giáo dục bảo tồn đại dương vào các hoạt động giáo dục nhà trường, góp phần tạo nền tảng để các nội dung của dự án tiếp tục được duy trì trong tương lai.

Ngoài ra, dự án còn triển khai nhiều hoạt động truyền thông và nâng cao nhận thức cho học sinh và cộng đồng. Trong đó, cuộc thi “Vẽ tương lai biển – Viết tương lai em” nhận được hơn 7.000 bài dự thi của học sinh từ nhiều địa phương trên cả nước. Ngày hội Đại dương Xanh tại AEON MALL Hà Đông cũng thu hút hàng chục nghìn lượt khách tham quan, góp phần lan tỏa thông điệp bảo tồn đại dương, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững tới đông đảo người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Dự án “Bảo tồn Đại dương của chúng ta: Xây dựng mối quan hệ lành mạnh với đại dương thông qua giáo dục vì sự phát triển bền vững” là sáng kiến cấp vùng của UNESCO được triển khai tại Indonesia, Thái Lan và Việt Nam nhằm thúc đẩy hiểu biết về đại dương và nâng cao năng lực cho thế hệ trẻ thông qua học tập trải nghiệm và giáo dục vì sự phát triển bền vững. Tại Việt Nam, dự án được triển khai tại Khu Dự trữ sinh quyển Cù Lao Chàm – Hội An và Khu Dự trữ sinh quyển Rừng ngập mặn Cần Giờ, thông qua các hoạt động giáo dục, học tập trải nghiệm và sự tham gia của cộng đồng gắn với hệ sinh thái biển – ven biển.

Bà Miki Nozawa, Trưởng Ban Giáo dục, Văn phòng UNESCO tại Việt Nam, chia sẻ: “Điểm nổi bật của dự án là đã kết nối giáo dục với khoa học bảo tồn, nhà trường với cộng đồng, và kiến thức với hành động. Khi được tiếp cận tri thức khoa học, hiểu biết địa phương và trải nghiệm thực tế, học sinh không chỉ hiểu các vấn đề môi trường mà còn có thể đề xuất giải pháp và hành động phù hợp với chính bối cảnh của mình.”

GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam nhấn mạnh, Dự án “Bảo tồn đại dương của chúng ta” đã tạo ra sự kết nối giữa nhà trường, cộng đồng, các khu dự trữ sinh quyển, các nhà khoa học, cơ quan quản lý và các tổ chức quốc tế trong nỗ lực chung vì bảo tồn đại dương và phát triển bền vững. Đây không chỉ là một dự án về giáo dục bảo tồn đại dương, mà còn là một hành trình gieo mầm nhận thức, truyền cảm hứng chạm đến trái tim, và vun đắp nâng cao trách nhiệm xã hội cho thế hệ trẻ hành động vì tương lai của biển. Chính vì vậy các kết quả của dự án cần tiếp tục được lan tỏa và phát huy với sự chung tay hành động của nhà trường, cộng đồng và xã hội.

Những đóng góp tại hội thảo tập trung thảo luận cách tiếp tục duy trì và nhân rộng các mô hình hiệu quả. Các đại biểu nhấn mạnh nhu cầu lồng ghép giáo dục bảo tồn đại dương trong nhà trường, phát huy vai trò của các KDTSQ thế giới như không gian học tập thực tiễn, đồng thời tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục, chuyên gia, tổ chức quốc tế và cộng đồng.

Trong khuôn khổ dự án cấp vùng của UNESCO, tại Việt Nam, dự án được triển khai tại Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An và Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Rừng ngập mặn Cần Giờ. Sau hai năm, Dự án đã tiếp cận hơn 10.000 học sinh thông qua các hoạt động giáo dục bảo tồn đại dương; xây dựng bộ học liệu chuyên biệt dành cho học sinh, giáo viên và cộng đồng; triển khai 580 tiết học tích hợp nội dung bảo tồn đại dương; và hỗ trợ hơn 100 sáng kiến do học sinh dẫn dắt.