Đưa kinh tế số thành động lực tăng trưởng mới

Đó là nội dung được các chuyên gia, nhà quản lý, doanh nghiệp chia sẻ tại Diễn đàn Kinh doanh 2026 với chủ đề “Tháo gỡ điểm nghẽn, đưa kinh tế số thành động lực tăng trưởng trong kỷ nguyên phát triển mới”, chiều 14-8, tại Hà Nội do Liên đoàn thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức.

Các diễn giả chia sẻ tại Diễn đàn. Ảnh: Hoàng Anh

Thay đổi tư duy chính sách linh hoạt

Ông Bùi Trung Nghĩa, Phó Chủ tịch VCCI cho hay, Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc chiến lược để thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Ông Bùi Trung Nghĩa, Phó Chủ tịch VCCI phát biểu. Ảnh: Hoàng Anh

Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là những động lực quan trọng của mô hình tăng trưởng mới, trong đó kinh tế số hướng tới đóng góp tối thiểu 30% GDP vào năm 2030. Chính phủ cũng đặt mục tiêu phát triển nền kinh tế số dựa trên nền tảng số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, qua đó nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Ông Nghĩa cho rằng, kinh tế số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà còn dựa trên dữ liệu, nền tảng số, AI và đổi mới sáng tạo. Vì vậy, doanh nghiệp cần được nhìn nhận cả từ giá trị dữ liệu, mã nguồn, thuật toán và khách hàng, đồng thời chính sách cần linh hoạt, sát thực tiễn hơn.

Ông Nguyễn Hoa Cương, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương) chia sẻ tại Diễn đàn. Ảnh: Hoàng Anh

Theo ông Nguyễn Hoa Cương, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương), để kinh tế số thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới, Việt Nam cần tạo đột phá về tư duy và thể chế phát triển. Trong đó, ưu tiên hoàn thiện khung pháp lý, mở rộng cơ chế thử nghiệm (sandbox) đối với các lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain, dữ liệu mở và tài sản số, đồng thời thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn.

Bên cạnh đó, tiếp tục phát triển đồng bộ hạ tầng số, dữ liệu số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận công nghệ, tài chính và thị trường để thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Tháo gỡ các điểm nghẽn

Tại diễn đàn, các diễn giả chỉ ra, kinh tế số đang nổi lên là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế. Giai đoạn 2020-2025, tỷ trọng kinh tế số trong GDP tăng từ 12,66% lên hơn 14%, tương đương quy mô trên 70 tỷ USD. Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng của khu vực này luôn cao hơn mức tăng GDP chung, phản ánh xu hướng chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng dựa trên công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, hiện nhiều điểm nghẽn đang cản trở quá trình phát triển, gồm thể chế chưa theo kịp thực tiễn, hạ tầng số và dữ liệu chưa đồng bộ, năng lực công nghệ của doanh nghiệp còn hạn chế và thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao.

Toàn cảnh Diễn đàn. Ảnh: Hoàng Anh

Theo GS.TS Tô Trung Thành, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân, kinh tế số không chỉ là ứng dụng công nghệ, mà là quá trình tái cấu trúc mô hình tăng trưởng. Dữ liệu, nền tảng số và tri thức sẽ dần trở thành những tài sản cốt lõi của doanh nghiệp, tạo ra giá trị và năng suất mới cho nền kinh tế.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Nhật Quang, Viện trưởng Viện Khoa học Công nghệ (VINASA) cho rằng, dư địa tăng trưởng lớn nhất nằm ở việc đưa AI và công nghệ số vào các ngành kinh tế truyền thống như nông nghiệp, công nghiệp, logistics và dịch vụ, qua đó nâng cao năng suất và giá trị gia tăng thay vì chỉ tập trung phát triển các sản phẩm công nghệ.

Các chuyên gia thống nhất quan điểm, để hiện thực hóa mục tiêu kinh tế số chiếm tối thiểu 30% GDP vào năm 2030 theo Nghị quyết số 57-NQ/TW, cần tạo cú hích về thể chế, phát triển hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu, nguồn nhân lực số và hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu, góp phần nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững.