Đưa nấm linh chi Vườn quốc gia Tà Đùng thành sản phẩm thương mại

Đề tài nghiên cứu đã phát triển 3 sản phẩm thương mại đạt tiêu chuẩn chất lượng

Làm rõ giá trị khoa học và dược tính của nấm linh chi

Nấm linh chi từ lâu đã được xem là dược liệu quý trong y học cổ truyền Việt Nam và các nước châu Á. Các nghiên cứu hiện đại đã chứng minh nấm linh chi chứa nhiều hoạt chất sinh học quan trọng như: polysaccharide, triterpenoid với tác dụng chống viêm, chống oxy hóa, tăng cường miễn dịch và hỗ trợ điều trị các bệnh mãn tính như: ung thư, tiểu đường, tim mạch.

Vườn quốc gia Tà Đùng của Lâm Đồng được đánh giá là khu vực giàu tiềm năng về nấm dược liệu, đặc biệt là các loài thuộc họ Ganodermataceae. Việc nghiên cứu hệ nấm linh chi tại đây không chỉ giúp làm rõ giá trị khoa học, đặc điểm sinh học, sinh thái, khả năng ứng dụng trong lĩnh vực y dược. Đồng thời, cũng là cơ sở quan trọng cho công tác bảo tồn và phát triển bền vững nguồn tài nguyên nấm dưới tán rừng.

2 năm thực hiện đề tài, nhóm 12 chuyên gia, nhà khoa học thuộc Trường Đại học Tây Nguyên do PGS.TS Nguyễn Phương Đại Nguyên chủ trì đã tập trung vào việc đánh giá tính đa dạng các loài nấm thuộc họ Ganodermataceae tại Vườn quốc gia Tà Đùng; xác định giá trị khoa học và hoạt tính sinh học; xây dựng quy trình nhân giống và nuôi trồng một số loài nấm linh chi (Ganoderma spp). Đồng thời, nghiên cứu sản xuất các sản phẩm thương mại có giá trị cao từ nấm linh chi.

Kết quả thực hiện, đã thu thập được 86 mẫu nấm thuộc họ Ganodermataceae, tiến hành mô tả đặc điểm sinh học, sinh thái, định danh và lập danh mục 14 loài thuộc 2 chi, gồm 6 loài thuộc chi Ganoderma và 8 loài thuộc chi Amauroderma. Đây là nguồn dữ liệu quan trọng, bổ sung cơ sở khoa học về đa dạng nấm dược liệu của rừng Tây Nguyên.

Nhóm nghiên cứu đã tiến hành sàng lọc hoạt tính sinh học của một số loài, ghi nhận các tác dụng như: gây độc tế bào ung thư, chống tăng sinh tế bào ung thư, hỗ trợ điều trị tiểu đường và tăng cường miễn dịch. Những kết quả này cho thấy tiềm năng lớn của nấm linh chi Tà Đùng trong việc phát triển các sản phẩm dược liệu.

PGS.TS Nguyễn Phương Đại Nguyên cho biết: “Đề tài không chỉ dừng lại ở việc nhận diện và phân loại mà còn tập trung đánh giá hoạt tính sinh học, qua đó phát triển sản phẩm thương mại và ứng dụng trong thực tiễn”.

Hoàn thiện quy trình, phát triển sản phẩm

Từ kết quả nghiên cứu, đề tài đã xây dựng bộ dữ liệu và tiêu bản về các loài nấm thuộc họ Ganodermataceae tại Vườn quốc gia Tà Đùng; hoàn thiện quy trình nhân giống và nuôi trồng nấm linh chi làm nguyên liệu sản xuất chế phẩm. Xây dựng 2 mô hình nuôi trồng nấm linh chi gồm một mô hình tại cơ sở sản xuất và một mô hình dưới tán rừng, góp phần kiểm soát chất lượng nguồn nguyên liệu, tạo nguồn cung ổn định.

Trên cơ sở đó, nhóm nghiên cứu đã phát triển 3 sản phẩm thương mại gồm: nấm linh chi khô, cao linh chi và rượu linh chi. Các sản phẩm đều đạt tiêu chuẩn nguyên liệu, tiêu chuẩn cơ sở và các chỉ tiêu an toàn thực phẩm theo quy định. Đồng thời, đề tài cũng xây dựng đầy đủ quy trình công nghệ sản xuất cao linh chi và rượu linh chi với hướng dẫn rõ ràng, dễ áp dụng trong thực tiễn và có khả năng chuyển giao. Đăng ký nhãn hiệu 2 sản phẩm nấm linh chi và cao nấm linh chi có nguồn gốc từ Vườn quốc gia Tà Đùng với Cục Sở hữu trí tuệ. Ngoài ra, đề tài đã hoàn thiện quy trình tạo cao chiết chứa các hoạt chất sinh học cao từ nấm linh chi; xây dựng tiêu chuẩn cơ sở cho từng dòng sản phẩm; đánh giá thành phần và hàm lượng các hoạt chất chính.

Trong tình hình nguồn nấm linh chi hoang dã ở các khu vực giàu đa dạng sinh học như Vườn quốc gia Tà Đùng đang đứng trước nguy cơ suy giảm do khai thác quá mức, phá rừng và biến đổi khí hậu, việc nghiên cứu nhân giống nhân tạo, phát triển nuôi trồng để vừa bảo tồn nguồn gen quý, vừa đáp ứng nhu cầu dược liệu chăm sóc sức khỏe con người là cấp thiết.