Đưa sản phẩm OCOP thành trải nghiệm du lịch nông thôn

Ông Phương Đình Anh, Phó Chánh Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia phát biểu. Ảnh: Bích Hồng/Bnews/vnanet.vn

Ngày 9/10, tại Hà Nội, Hội nghị quảng bá, kết nối và xúc tiến thương mại du lịch nông nghiệp, nông thôn Việt Nam được tổ chức trong khuôn khổ Tuần lễ quảng bá, kết nối du lịch nông nghiệp, nông thôn. Trong bối cảnh tài nguyên nông nghiệp, làng nghề và sản phẩm OCOP ngày càng phong phú, yêu cầu đặt ra là xây dựng những trải nghiệm đặc sắc, kết nối hiệu quả với thị trường, qua đó gia tăng giá trị nông sản và tạo nguồn thu ổn định cho cộng đồng địa phương.

Theo ông Phương Đình Anh, Phó Chánh Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia, đến tháng 9/2026, cả nước có hơn 21.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, với hơn 10.000 chủ thể tham gia; đồng thời hình thành hơn 600 mô hình du lịch nông thôn, trong đó gần 400 điểm du lịch được công nhận.

Đây là nguồn lực quan trọng để phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn. Tuy nhiên, liên kết giữa sản xuất và du lịch vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Nhiều sản phẩm OCOP chủ yếu được trưng bày, bán tại các điểm du lịch, trong khi giá trị về quy trình sản xuất, văn hóa bản địa và câu chuyện nghề chưa được khai thác đầy đủ để tạo trải nghiệm khác biệt, khuyến khích du khách chi tiêu nhiều hơn.

Theo ông Phương Đình Anh, thay vì chỉ đưa sản phẩm vào các điểm du lịch, cần tổ chức không gian sản xuất thành điểm đến. Tại các cơ sở sản xuất chè, cà phê, nước mắm, gốm hay hợp tác xã nông nghiệp, du khách có thể tìm hiểu quy trình sản xuất, trực tiếp tham gia một số công đoạn, thưởng thức sản phẩm và khám phá những câu chuyện văn hóa gắn với nghề truyền thống.

Để hiện thực hóa hướng đi này, các cơ sở sản xuất cần đầu tư không gian đón khách, bảo đảm vệ sinh, an toàn và nâng cao chất lượng phục vụ. Doanh nghiệp lữ hành cũng cần tham gia ngay từ khâu xây dựng sản phẩm, khảo sát nhu cầu thị trường và thiết kế chương trình trải nghiệm phù hợp, thay vì chỉ kết nối khi điểm đến đã hoàn thiện.

Ông Đoàn Trường Giang, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại Nông nghiệp cho biết, nhiều địa phương đã phát triển du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp và làng nghề gắn với đặc sản, sản phẩm OCOP. Tuy nhiên, không phải điểm đến nào cũng chuyển hóa được tiềm năng thành sản phẩm có sức cạnh tranh và khả năng tạo doanh thu ổn định.

Một số sản phẩm còn thiếu nét riêng, hoạt động trải nghiệm chủ yếu dừng ở tham quan, chụp ảnh, ăn uống và mua sắm. Chất lượng dịch vụ, hạ tầng và kỹ năng đón tiếp chưa đồng đều. Trong khi đó, liên kết giữa chính quyền, cơ sở sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp lữ hành và đơn vị truyền thông còn hạn chế, khiến nguồn lực sẵn có chưa được khai thác hiệu quả.

Để khắc phục, cần chuyển từ phát triển từng điểm riêng lẻ sang xây dựng chuỗi trải nghiệm có liên kết. Một hành trình có thể kết hợp tham quan vùng nguyên liệu, tìm hiểu làng nghề, trải nghiệm sản xuất, thưởng thức ẩm thực và mua sắm sản phẩm OCOP. Cách làm này không chỉ làm phong phú hoạt động của du khách mà còn mở rộng đầu ra cho nông sản, thúc đẩy sử dụng dịch vụ tại chỗ và tăng thu nhập cho người dân.

Cùng với việc hoàn thiện sản phẩm, khả năng tiếp cận thị trường cần được chú trọng. Các điểm đến cần ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, cung cấp thông tin, giới thiệu dịch vụ và hỗ trợ đặt chỗ. Việc xây dựng nội dung truyền thông hấp dẫn, làm rõ nét đặc trưng của sản phẩm và trải nghiệm sẽ giúp du khách dễ dàng tìm kiếm, lựa chọn hành trình phù hợp.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: Bích Hồng/Bnews/vnanet.vn

Ông Hoàng Hoa Quân, đại diện Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho rằng cần tăng cường phối hợp giữa du lịch với nông nghiệp, công thương và các lĩnh vực liên quan. Trong đó, chính quyền địa phương có vai trò hỗ trợ kết nối, tháo gỡ khó khăn về hạ tầng; doanh nghiệp lữ hành đảm nhiệm thiết kế chương trình và tiếp cận khách hàng; người dân, hợp tác xã và cơ sở sản xuất trực tiếp cung cấp sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm.

Liên kết giữa các địa phương có thế mạnh bổ trợ cũng mở ra cơ hội xây dựng tuyến du lịch chung, đa dạng hóa lựa chọn và kéo dài thời gian lưu trú. Để hợp tác hiệu quả, các bên cần thống nhất tiêu chuẩn dịch vụ, trách nhiệm và cơ chế phân chia lợi ích, bảo đảm cộng đồng địa phương được hưởng lợi tương xứng từ hoạt động du lịch.

Theo ông Hoàng Hoa Quân, du lịch nông thôn chỉ có thể phát triển bền vững khi cộng đồng thực sự là chủ thể, chủ động tham gia triển khai các sản phẩm du lịch và được hưởng lợi từ quá trình phát triển.

Bên cạnh đầu tư hạ tầng giao thông, cơ sở lưu trú và điểm tham quan, các chuyên gia cho rằng, địa phương cần quan tâm đến nguồn nước, xử lý rác thải, điều kiện vệ sinh, bảo tồn nghề truyền thống và bảo đảm quyền tham gia của người dân. Nếu lượng khách tăng nhưng môi trường suy giảm, văn hóa bản địa bị ảnh hưởng và lợi ích không được phân bổ hợp lý, hiệu quả phát triển sẽ khó duy trì lâu dài. Vì vậy, bảo vệ cảnh quan, quản lý chất thải và sử dụng tài nguyên hợp lý cần trở thành yêu cầu xuyên suốt trong tổ chức hoạt động du lịch nông thôn.

Trong khuôn khổ chương trình, lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn đã diễn ra, tạo cơ sở thúc đẩy liên kết giữa các đơn vị, khai thác tiềm năng và phát triển sản phẩm du lịch theo hướng bền vững.