Đức sửa Luật Bao bì, doanh nghiệp Việt cần lưu ý nghĩa vụ EPR

Quốc hội Liên bang Đức đã chính thức thông qua Luật Thực thi quy định bao bì mới (VerpackDG). Đây là bước đi nhằm điều chỉnh hệ thống pháp luật Đức phù hợp với Quy định Bao bì và Chất thải bao bì của Liên minh châu Âu (EU), có hiệu lực trên toàn EU từ ngày 12/8/2026.

Mô hình EPR (Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất) yêu cầu doanh nghiệp chịu trách nhiệm đối với sản phẩm và bao bì trong toàn bộ vòng đời, từ thiết kế, sản xuất đến thu gom, tái chế và xử lý sau sử dụng. Ảnh minh họa

Luật mới thay thế Luật Bao bì hiện hành, tạo nền tảng pháp lý cho việc thực thi các yêu cầu mới về giảm phát sinh rác thải bao bì, nâng cao khả năng tái chế và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Theo Bộ Công Thương, Luật Bao bì sửa đổi của Đức có 5 thay đổi quan trọng. Trước hết là mở rộng trách nhiệm của nhà sản xuất. Các doanh nghiệp đưa bao bì ra thị trường Đức sẽ phải tham gia nhiều hơn vào hoạt động phòng ngừa phát sinh chất thải bao bì. Ngoài nghĩa vụ thu hồi và tái chế hiện có, nhà sản xuất và tổ chức thực hiện EPR phải đóng góp tài chính cho các chương trình giảm thiểu chất thải bao bì, thúc đẩy tái sử dụng và tái nạp.

Luật mới cũng tăng yêu cầu cấp phép đối với các tổ chức EPR, mở rộng phạm vi cấp phép đối với nhà sản xuất thực hiện nghĩa vụ EPR theo hình thức riêng lẻ, tổ chức quản lý trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất và đơn vị xử lý bao bì thương mại. Quy định này nhằm tăng tính minh bạch, kiểm soát trong toàn bộ chuỗi quản lý chất thải bao bì.

Một nội dung đáng chú ý khác là nâng cao chỉ tiêu tái chế. Đức đặt mục tiêu tái chế cao hơn mức chung của EU đối với nhiều loại vật liệu. Từ năm 2028, tỷ lệ tái chế nhôm và sắt thép tăng thêm 5%. Với chất thải bao bì nhựa, tỷ lệ tái chế tối thiểu đạt 75% từ năm 2028 và tiếp tục tăng lên 80% vào năm 2030. Các quy định này hướng tới giảm phụ thuộc vào xử lý năng lượng, thúc đẩy tái chế vật liệu thực chất.

Cùng với đó, Đức tăng cường yêu cầu về thiết kế bao bì. Song song với PPWR của EU, doanh nghiệp phải thiết kế bao bì theo hướng dễ tái chế hơn, giảm sử dụng vật liệu khó tái chế, hạn chế các chất có nguy cơ gây hại môi trường, đồng thời hỗ trợ tái sử dụng và tái nạp nhiều lần. Quy định này tác động trực tiếp đến nhà sản xuất bao bì, doanh nghiệp FMCG, thương mại điện tử và nhà nhập khẩu.

Luật mới cũng đặt ra nghĩa vụ ghi nhãn và thông tin tái chế thống nhất. Các loại bao bì lưu hành tại EU sẽ phải sử dụng hệ thống ghi nhãn hài hòa để hướng dẫn người tiêu dùng phân loại, xử lý sau sử dụng. Việc chuẩn hóa thông tin trên bao bì được kỳ vọng cải thiện hiệu quả thu gom và tái chế trên toàn châu Âu.

Một số yêu cầu kỹ thuật và mục tiêu tái chế cao hơn sẽ được triển khai theo lộ trình từ năm 2028 đến năm 2030.

Trước những thay đổi này, Thương vụ Việt Nam tại CHLB Đức khuyến nghị doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu hoặc bán hàng vào thị trường Đức cần rà soát nghĩa vụ EPR và đăng ký bao bì LUCID.

Doanh nghiệp cũng cần đánh giá khả năng tái chế của bao bì hiện tại, chuẩn bị cho các yêu cầu mới về thiết kế bao bì theo PPWR, theo dõi lộ trình tăng tỷ lệ tái chế và nghĩa vụ báo cáo. Đồng thời, doanh nghiệp nên xem xét các giải pháp bao bì tái sử dụng hoặc tái nạp nhằm giảm chi phí tuân thủ trong thời gian tới.

Việc Quốc hội Đức thông qua VerpackDG đánh dấu bước chuyển trong chính sách quản lý bao bì của nước này. Cùng với PPWR của EU, khuôn khổ pháp lý mới được kỳ vọng thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, giảm phát sinh chất thải và tạo áp lực đổi mới đối với chuỗi cung ứng bao bì tại châu Âu.

EPR là tên viết tắt của cụm từ tiếng Anh Extended Producer Responsibility, nghĩa là trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất. Đây là cách tiếp cận chính sách môi trường, theo đó trách nhiệm của nhà sản xuất đối với một sản phẩm không dừng lại ở khâu đưa sản phẩm ra thị trường, mà được mở rộng đến cả giai đoạn sản phẩm trở thành chất thải.

EPR được xây dựng trên nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền”. Theo đó, nhà sản xuất có trách nhiệm tham gia quản lý sản phẩm sau sử dụng, bao gồm thu gom, vận chuyển, phân loại, tháo dỡ, làm sạch, tái sử dụng, tái chế, thu hồi năng lượng hoặc tiêu hủy. Trách nhiệm này có thể được thực hiện thông qua việc đóng góp tài chính, trực tiếp tham gia vận hành hệ thống quản lý chất thải, hoặc thực hiện riêng lẻ, theo nhóm hay thông qua tổ chức đại diện.

Được triển khai đầu tiên tại châu Âu vào những năm 1990, EPR hiện đã được áp dụng tại hơn 40 quốc gia. Cơ chế này khuyến khích quản lý vật liệu theo hướng tuần hoàn, trong đó sản phẩm và bao bì sau sử dụng được thu hồi, tái chế, tái sử dụng để tạo ra sản phẩm mới thay vì đưa đến bãi chôn lấp.

Việc áp dụng EPR góp phần giảm áp lực môi trường, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, đồng thời thúc đẩy đổi mới trong thiết kế, sản xuất và tiêu dùng. Vì vậy, EPR được xem là một công cụ quan trọng trong quản lý chất thải rắn và là động lực thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.