Luật sư Bùi Thanh Vũ-Trưởng Văn phòng Luật sư Vinh Phú kiêm Trưởng Chi nhánh Gia Lai tư vấn pháp luật liên quan thuế thu nhập cá nhân trong thừa kế quyền sử dụng đất.
*Bạn đọc hỏi: anh Minh Ngọc trú tại Q.Liên Chiểu (TP Đà Nẵng), hỏi: Cha tôi mất vào năm 2003. Cha mẹ tôi có 2 người con là tôi và em trai tôi, cả hai anh em tôi đều đã yên bề gia thất. Vào năm 2013, mẹ tôi mua một căn nhà và đã được cấp sổ đỏ đứng tên bà. Đến năm 2021, mẹ tôi đã lập di chúc để lại toàn bộ nhà đất của bà cho cháu nội đích tôn là con trai tôi. Tại thời điểm lập di chúc, mẹ tôi vẫn còn rất minh mẫn nhưng bị mù, không nhìn thấy gì nên bà đã nhờ người hàng xóm viết giúp một bản di chúc và việc lập di chúc này có 4 thành viên trong gia đình người hàng xóm cùng làm chứng. Vào tháng 8/2024, mẹ tôi mất. Hiện tại, tôi muốn làm thủ tục thừa kế tài sản của mẹ sang cho con trai tôi như ý nguyện của bà. Vậy cho tôi hỏi di chúc do mẹ tôi để lại có hợp pháp không? Con tôi cần phải làm gì để nhận được di sản của mẹ tôi?
Tại Điều 609 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về quyền thừa kế như sau: cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình; để lại tài sản của mình cho người thừa kế theo pháp luật; hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật. Người thừa kế không là cá nhân có quyền hưởng di sản theo di chúc.
Trường hợp nào không được hưởng thừa kế đất đai hiện nay?
Theo quy định pháp luật, di sản sau khi thực hiện xong nghĩa vụ của người để lại di sản sẽ được phân chia theo di chúc hoặc pháp luật. Việc phân chia này ngoài tuân thủ các quy định pháp luật, còn cần phải tôn trọng sự thỏa thuận giữa những người thụ hưởng di sản và gắn kết tình thân.
Mỗi lần các anh về, họ lại bàn bạc xem ai sẽ được phần nào, và mẹ tôi thường chỉ im lặng, không nói gì. Tôi thì chẳng quan tâm nhiều, vì nghĩ rằng tài sản của mẹ, bà muốn chia cho ai cũng là quyền của bà.
Hỏi: Tôi cho bạn vay 1 tỷ đồng để kinh doanh, chẳng may bạn tôi bị tai nạn qua đời. Khoản vay của tôi có ba người bạn khác làm chứng trong hợp đồng vay. Tuy nhiên, vợ của bạn tôi lại từ chối trả nợ cho chồng vì cô ấy nói không biết việc chồng đã vay khoản này. Xin tòa soạn cho biết, theo quy định tôi có thể lấy lại được khoản tiền mình đã cho vay không? (Phạm Minh Hiếu - Thường Tín, Hà Nội).
Theo quy định pháp luật hiện hành, con cái không phụng dưỡng cha mẹ có được quyền thừa kế tài sản không, căn cứ điều khoản nào để áp dụng?
Căn cứ Bộ luật Dân sự 2015, có một số trường hợp dù có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng với người để lại di sản nhưng không được hưởng thừa kế nhà đất.
Bạn đọc hỏi: bà Trần Thị Q., trú Q.Sơn Trà (TP Đà Nẵng), hỏi: Ba mẹ tôi có 4 người con gồm: ông N., bà C., tôi và ông S. Trong quá trình chung sống, ba mẹ tôi có tạo lập được một mảnh đất khá lớn và đã xây nhà trên đó, hiện do ông N. đang quản lý sử dụng. Ba mẹ của tôi đã mất cách đây 20 năm và khi mất có để lại di chúc nhà đất cho 4 anh em chúng tôi. Khi ba mẹ mất, bà C., ông S. và tôi đều đi nước ngoài làm ăn, do đó toàn bộ nhà đất này do ông N. sử dụng từ đó đến nay mà chúng tôi không có ý kiến gì cả. Hiện nay cả 3 đều đã về nước sinh sống nên muốn chia một phần diện tích đất của ba mẹ để có nơi làm nhà ở. Tuy nhiên, ông N. nhiều lần trì hoãn dẫn đến tình hình gia đình không vui vẻ. Cho tôi hỏi, nhà đất của cha mẹ tôi mà ông N. đang quản lý sử dụng từ 20 năm nay thì chúng tôi có được yêu cầu chia thừa kế hay không?
Một số trường hợp dù có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng với người để lại di sản nhưng không được hưởng thừa kế nhà đất.
Việc xác định đối tượng được hưởng di sản thừa kế là rất quan trọng. Pháp luật hiện nay cũng có quy định về những trường hợp tuy không có tên trong di chúc nhưng vẫn được nhận di sản thừa kế. Vậy trường hợp nào không có tên trong di chúc vẫn được hưởng thừa kế?
*Bạn đọc hỏi: anh Nguyễn Văn M. hiện đang sinh sống tại Mỹ hỏi: Gia đình tôi có 4 người con là anh trai tôi Nguyễn Văn B., chị gái Nguyễn Thị N., em gái Nguyễn Thị Th. và tôi. Tháng trước, anh trai tôi là Nguyễn Văn B. đã mất và để lại một sổ tiết kiệm tại Ngân hàng Agribank gần 2 tỷ đồng. Khi mất, anh không để lại di chúc. Anh tôi sống một mình không có vợ con, bố mẹ tôi cũng đã mất trước anh nhiều năm. Hiện tại chị gái tôi là bà Nguyễn Thị N. muốn một mình thừa kế số tiền mà anh tôi để lại với lý do là tôi và em gái tôi đã định cư ở nước ngoài nhiều năm, không chăm sóc anh trai. Tuy nhiên, chị gái tôi nghiện cờ bạc nên tôi không muốn chị tôi đổ số tiền anh tôi vất vả tích góp được vào cờ bạc. Cho tôi hỏi trong trường hợp này tôi và em gái tôi có được nhận thừa kế không? Trong trường hợp chị gái tôi không muốn chia di sản thừa kế thì tôi có thể làm thế nào?
Quyền thừa kế nhà, đất là một trong những quyền cơ bản được pháp luật bảo vệ, song không phải lúc nào người thừa kế cũng có thể nhận được phần tài sản đó.
*Bạn đọc hỏi: anh H.S, trú tại TP Hội An (Quảng Nam), hỏi: ông bà nội của tôi có 3 người con gồm: chú Hai, cô Ba và ba tôi. Năm 2011, ba tôi mất vì tai nạn giao thông. Bà nội tôi qua đời từ năm 2000 và đến năm 2023 thì ông nội tôi cũng mất mà không để lại di chúc. Ông bà nội có một căn nhà (mẹ và tôi đã ở căn nhà này cùng ông bà từ trước khi ba tôi mất) và hai mảnh đất. Nay, chú Hai và cô Ba của tôi muốn chia số tài sản này mà không chia phần cho gia đình tôi vì cho rằng ba tôi mất đã lâu, mẹ con tôi không liên quan đến số tài sản này. Xin hỏi, trong trường hợp này, tôi có quyền nhận phần thừa kế của ba tôi từ số tài sản của ông bà nội không? Nếu được, tôi mong muốn được nhận phần di sản là căn nhà hiện tôi và mẹ đang sinh sống và thờ cúng ông bà, tôi có quyền được hưởng phần di sản là căn nhà này không?
Cha mẹ già yếu muốn để lại tài sản cho người thân thì có được ủy quyền cho con lập di chúc không, điều luật nào quy định?
Hỏi: 'Ông nội tôi mất mà không để lại di chúc. Tất cả người trong gia đình đều đồng ý ký tên chấp nhận chia đất nhưng có 1 người con dâu không đồng ý dù chồng của người này ký tên. Tôi xin hỏi, con dâu có quyền trong việc chia đất đai của gia đình không?', Nguyễn Thị Lan (Bình Dương).
Tài sản thừa kế nào phải nộp thuế thu nhập cá nhân là câu hỏi nhiều người thắc mắc.
Sổ tiết kiệm không chỉ là công cụ bảo toàn tài sản hiệu quả mà còn được sử dụng như một phương tiện để chuyển giao tài sản giữa các thế hệ.
'Di chúc viết tay có hiệu lực hay không?' - đây là một trong những vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm, đặc biệt là trong những trường hợp liên quan đến di sản thừa kế.
Di sản thừa kế là tài sản do người chết để lại và trong một số trường hợp người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản thừa kế. Vậy thủ tục từ chối nhận di sản thừa kế được quy định như thế nào?
Thông thường di chúc sẽ được lập thành văn bản, tuy nhiên luật pháp vẫn cho phép di chúc miệng trong một số trường hợp. Vậy khi nào di chúc miệng có hiệu lực?
Di chúc là một tài liệu quan trọng, thể hiện ý nguyện cuối cùng của cá nhân về việc phân chia tài sản sau khi qua đời.
Trong nhiều trường hợp thực tế, khi người đứng tên sổ đỏ qua đời mà không để lại di chúc, việc sang tên sổ đỏ là vấn đề tương đối phức tạp.
*Bạn đọc hỏi: bác Đinh Văn An, trú tại Q.Cẩm Lệ (TP Đà Nẵng), hỏi: Hiện vợ chồng tôi có quyền sử dụng 420m² đất ở và căn nhà 2 tầng trên đó tại phường Hòa Thọ Tây (Q.Cẩm Lệ). Nay chúng tôi muốn sang tên sổ đỏ nhà đất cho con trai. Tuy nhiên, tôi đang phân vân không biết nên thực hiện việc này thông qua hợp đồng tặng cho hay lập di chúc thừa kế để lại tài sản cho con trai mình. Cho tôi hỏi nên chọn cách nào tiện lợi hơn, tiết kiệm chi phí thực hiện hơn, cũng như có những ưu điểm gì liên quan đến các nghĩa vụ thuế khi thực hiện việc sang tên quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà cho con trai tôi?
Hỏi: Bà An có chồng, hai người con và bố mẹ đẻ đang sống. Trước khi mất do bệnh, bà An để lại di chúc bằng miệng nội dung: 'Tôi để lại 1/2 di sản cho chồng và hai người con, 1/2 di sản để lại cho bố mẹ đẻ'. Tại thời điểm bà An để lại di chúc miệng, chỉ có chồng bà, bố mẹ đẻ bà và một người hàng xóm làm chứng. Như vậy, di chúc miệng bà An để lại có hợp pháp không? - Nguyễn Cường (huyện Hoài Đức, Hà Nội)
Theo Luật Đất đai 2024, người sử dụng đất được thực hiện quyền thừa kế khi có đủ các điều kiện theo quy định. Vậy với đất không có sổ đỏ có được chia thừa kế?
Theo chuyên gia, pháp luật hiện nay có quy định về những trường hợp tuy không có tên trong di chúc nhưng vẫn được hưởng tài sản thừa kế.