Đừng để có sai phạm mới kiểm tra

Trong tuần, Chủ tịch UBND thành phố Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn kiểm tra hoạt động khai thác khoáng sản, tiến độ các dự án nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân và tình hình giao thông trên quốc lộ 18. Những cuộc kiểm tra ở các lĩnh vực khác nhau nhưng cùng đặt ra yêu cầu: Phải chủ động phát hiện, giải quyết những bất cập ngay từ khi mới phát sinh, không để sai phạm kéo dài, khó khăn chồng chất mới tìm cách xử lý.

Tại một số mỏ khoáng sản, đoàn kiểm tra phát hiện những thiếu sót trong ghi chép nhật ký khai thác, biển chỉ dẫn, hệ thống cảnh báo nguy hiểm. Chính quyền địa phương cũng thừa nhận công tác kiểm tra, giám sát chưa triệt để, một số tồn tại chưa được khắc phục kịp thời. Điều đáng suy nghĩ là những thiếu sót ấy thuộc trách nhiệm quản lý thường xuyên tại cơ sở, không nhất thiết phải chờ cấp trên kiểm tra mới phát hiện.

Thực tế trong lĩnh vực xây dựng càng cho thấy hệ lụy của việc phát hiện vi phạm muộn. Tháng 6/2026, cơ quan chức năng kiểm tra, phát hiện nhiều hạng mục tại dự án của Công ty trách nhiệm hữu hạn Công nghệ Victory Giant (Việt Nam), Khu công nghiệp VSIP Bắc Ninh II, thi công không đúng giấy phép, thiết kế được phê duyệt. Khi ấy, các công trình vi phạm đã xây xong phần thô đến tầng 5-7. Doanh nghiệp bị xử phạt 270 triệu đồng, đình chỉ thi công các hạng mục vi phạm. Một công trình không thể từ móng vươn lên nhiều tầng chỉ sau một đêm. Nếu được phát hiện, ngăn chặn ngay từ đầu, việc xử lý hẳn sẽ ít tốn kém và phức tạp hơn.

Quy định số 225-QĐ/TW ngày 14/10/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng nhấn mạnh yêu cầu chủ động phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn vi phạm từ sớm. Tinh thần ấy cũng đặt ra yêu cầu đối với quản lý nhà nước: Kiểm tra phải thường xuyên, chấn chỉnh kịp thời, xử lý dứt điểm.

Kiểm tra vừa để phát hiện, xử lý sai phạm cũng là để tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy công việc. Tại cuộc kiểm tra ngày 20/10, Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các dự án nhà ở xã hội, bảo đảm giá bán hợp lý, ngăn chặn trục lợi chính sách; đồng thời chỉ đạo giải quyết những bất cập trong tổ chức giao thông trên Quốc lộ 18. Giải quyết kịp thời những vấn đề ấy không chỉ thúc đẩy tiến độ công việc mà còn hạn chế những hệ lụy về sau.

Trách nhiệm kiểm tra trước hết thuộc về cơ quan, đơn vị, địa phương trực tiếp quản lý. Cấp trên kiểm tra để chỉ đạo, đôn đốc, tháo gỡ những vấn đề vượt thẩm quyền, không thể làm thay công việc thường xuyên của cấp dưới. Người đứng đầu cần nắm chắc địa bàn, lĩnh vực phụ trách, biết nguy cơ ở đâu, công việc vướng ở chỗ nào và ai chịu trách nhiệm giải quyết. Không thể lấy việc kiểm tra, nhắc nhở hay đã xử phạt làm thước đo hoàn thành trách nhiệm khi những tồn tại vẫn chưa được khắc phục.

Hiệu quả kiểm tra không chỉ thể hiện ở số cuộc kiểm tra, số vụ vi phạm được phát hiện hay số tiền xử phạt, mà quan trọng hơn là những sai phạm được ngăn ngừa, những khó khăn được giải quyết và chuyển biến thực chất sau kiểm tra.

Đừng để sai phạm xảy ra mới kiểm tra. Càng không thể kiểm tra xong, kết luận đã có mà tồn tại vẫn còn nguyên. Kỷ cương phải được giữ từ công việc hằng ngày, bằng trách nhiệm của từng cấp, ngành và người đứng đầu.