Dựng 'luồng xanh', tạo chốn an cư nhà ở xã hội

Thực hiện chỉ tiêu phát triển NƠXH được Chính phủ giao, các địa phương đang tăng tốc triển khai các dự án NƠXH. Ảnh ST

Tăng tốc triển khai các dự án 

Ngay sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết số 07/NQ-CP về việc giao chỉ tiêu phát triển NƠXH cho các địa phương giai đoạn 2026-2030, trong đó năm 2026, cả nước phải hoàn thành hơn 158.700 căn NƠXH, các địa phương đã vào cuộc tích cực, quan tâm dành quỹ đất, giao chủ đầu tư, thực hiện khởi công dự án mới đạt và vượt chỉ tiêu năm 2026.

Giai đoạn 2026-2030, tỉnh Hưng Yên được Chính phủ giao chỉ tiêu hoàn thành 44.750 căn NƠXH; trong đó, năm 2026 là 5.900 căn. Để hoàn thành chỉ tiêu Chính phủ giao, tỉnh đang tập trung chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ triển khai 9 dự án, với tổng số căn dự kiến hoàn thành khoảng 6.172 trong năm nay.

Trao đổi với Báo Kiểm toán, Giám đốc Sở Xây dựng Trần Quang Triển cho biết, hiện toàn tỉnh có 11 dự án NƠXH đã được giao đất cho chủ đầu tư tổ chức triển khai thực hiện với quy mô khoảng 27.500 căn; 12 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, đang trong giai đoạn giải phóng mặt bằng và hoàn thiện thủ tục đầu tư xây dựng với quy mô khoảng 9.600 căn; 10 dự án trong giai đoạn thẩm định chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời giao chủ đầu tư theo Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội, với quy mô khoảng 14.700 căn.

“Sở Xây dựng đang xây dựng kế hoạch triển khai mời gọi lựa chọn nhà đầu tư và thực hiện dự án cụ thể của từng năm, trong đó cần ưu tiên những dự án có tiềm năng, chủ đầu tư có uy tín, năng lực” - ông Triển cho biết.

Tại Hà Nội, toàn thành phố có 57 dự án đầu tư xây dựng NƠXH, trong đó có 9 dự án phục vụ lực lượng vũ trang, 48 dự án NƠXH khác. Thành phố đã quy hoạch 19 quỹ đất phát triển NƠXH tập trung với tổng diện tích khoảng 995 ha. Đồng thời, UBND thành phố đã chấp thuận chủ trương đầu tư hơn 90 dự án NƠXH với quy mô khoảng 200 ha.

Việc Hà Nội tập trung phát triển NƠXH đang tạo nên những chuyển biến đáng ghi nhận và là bước đi quan trọng nhằm đưa chính sách an sinh đến gần hơn với người dân theo đúng chủ trương của Đảng, Nhà nước.

Từ góc độ doanh nghiệp tham gia xây dựng NƠXH, ông Nguyễn Hoàng Hải - Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Đầu tư phát triển Hạ tầng Đô thị - cho biết, hưởng ứng chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước về mục tiêu 1 triệu căn NƠXH giai đoạn 2021-2030, đơn vị đang nỗ lực khắc phục mọi rào cản để tập trung phát triển các dự án NƠXH theo đúng kế hoạch và tiến độ đề ra. Đây cũng là 1 trong 18 doanh nghiệp nòng cốt phát triển NƠXH được Bộ Xây dựng đề xuất để ưu tiên tham gia các nhà NƠXH trên toàn quốc.

 “Hiện đơn vị đang tập trung triển khai các dự án như NƠXH N01 Hạ Đình; Dự án xây dựng nhà ở cho lực lượng vũ trang công an nhân dân tại ô đất IA25 - Khu đô thị Nam Thăng Long hay các dự án quy mô lớn đang xin chủ trương đầu tư như tại Đại Mỗ, Đông Ngạc...” - ông Hải cho biết.

Mới đây, Tổng công ty Đầu tư phát triển nhà và đô thị (HUD) tổ chức bốc thăm quyền mua căn hộ NƠXH tại Dự án Khu NƠXH phường Đồng Văn, tỉnh Ninh Bình cho các khách hàng đủ điều kiện theo quy định. Đây là một trong hàng chục dự án NƠXH đang được HUD tập trung triển khai trên khắp cả nước. Trong giai đoạn 2025 - 2030, HUD đặt mục tiêu phát triển mới 16.800 căn hộ NƠXH, tương đương 1,5 triệu m² sàn.

Ưu tiên bố trí quỹ đất 

Thực tiễn cho thấy, bên cạnh những thuận lợi, việc triển khai thực hiện chủ trương xây dựng NƠXH vẫn còn những bất cập, rào cản nhất định. Điển hình như tại Hà Nội, kết luận thanh tra của TTCP mới đây đã chỉ rõ, giai đoạn 2011-2022, có 8 dự án khu đô thị, nhà ở với quy mô từ 10 ha trở lên nhưng khi phê duyệt quy hoạch, UBND TP. Hà Nội không dành quỹ đất 20% để phát triển NƠXH.

TTCP kết luận, Hà Nội chưa đầu tư xây dựng bằng ngân sách nhà nước đối với 10 dự án đã được bố trí quỹ đất phát triển NƠXH, trong khi khoản thu tương đương với giá trị quỹ đất 20% tại nhiều dự án đã thu được là rất lớn. Điều này gây lãng phí nguồn lực đất đai và ảnh hưởng đến tiến độ phát triển NƠXH trên địa bàn.

“Những thiếu sót này đang tạo thêm áp lực rất lớn cho Hà Nội, khi nhu cầu nhà ở rất cao, song số lượng căn hộ phù hợp lại thiếu hụt nghiêm trọng” - một chuyên gia trong lĩnh vực bất động sản cho biết.

Từ thực trạng trên, TTCP kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo UBND TP. Hà Nội bố trí đủ quỹ đất để xây dựng NƠXH trong năm 2026 đối với 8 dự án không dành quỹ đất, 4 dự án được phép nộp tiền thay thế quỹ đất và 3 dự án bố trí thiếu diện tích nêu trên.

Đồng thời, cơ quan thanh tra yêu cầu thành phố đôn đốc, yêu cầu chủ đầu tư các dự án nhà ở thương mại, khu đô thị khẩn trương xây dựng NƠXH trên phần quỹ đất 20% theo đúng tiến độ được phê duyệt.

Thực tiễn cho thấy, số lượng căn hộ NƠXH còn rất hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân có thu nhập thấp. Ảnh: Hoàng Phúc

Những bất cập trong triển khai các dự án NƠXH tại Hà Nội cũng từng được Kiểm toán nhà nước (KTNN) chỉ ra, kiến nghị chấn chỉnh, trong đó chỉ rõ trách nhiệm của cơ quan tham mưu là Sở Xây dựng.

Không chỉ riêng Hà Nội, những bất cập này cũng xuất hiện tại nhiều địa phương. Qua kết quả kiểm toán năm 2025. KTNN chỉ rõ, còn địa phương không xây dựng, ban hành kế hoạch hằng năm về việc triển khai chương trình phát triển nhà ở, NƠXH giai đoạn 2021- 2025; kế hoạch phát triển NƠXH giai đoạn 2021-2025 chưa xác định cụ thể vị trí các khu đất dự kiến xây dựng NƠXH hoặc vị trí dự kiến xây dựng NƠXH chưa phù hợp quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; xác định chỉ tiêu xây dựng NƠXH thấp hơn so với nhu cầu; thực hiện xây dựng NƠXH giai đoạn 2021-2025 chưa đạt chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao và HĐND, UBND tỉnh đề ra.

Trước hàng loạt những bất cập trong triển khai NƠXH, mới đây, Bộ Xây dựng đã có Công văn gửi các địa phương về việc đẩy mạnh phát triển NƠXH năm 2026 và thực hiện chỉ tiêu được giao theo Nghị quyết số 07/NQ-CP ngày 12/01/2026 của Chính phủ. 

Theo đó, Bộ Xây dựng đề nghị các địa phương ưu tiên bố trí quỹ đất, vị trí thuận lợi để phát triển NƠXH, đảm bảo kết nối đồng bộ với hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng giao thông, y tế, giáo dục, đảm bảo chất lượng sống của người dân và tính bền vững của dự án.

Đối với các dự án đang thi công, có khả năng hoàn thành hoặc hoàn thành một phần trong năm 2026, Thành phố cần làm việc, chủ đầu tư tập trung nguồn lực, áp dụng công nghệ thi công hiện đại để rút ngắn tiến độ; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, phấn đấu hoàn thành ngay trong năm 2026.

Đồng thời, chủ động, khẩn trương rà soát, bám sát diễn biến thị trường, kịp thời cập nhật và công bố thông tin giá vật liệu xây dựng (sắt, thép, cát, đá...), thiết bị công trình trên địa bàn, nhất là trong bối cảnh giá xăng dầu và chi phí đầu vào biến động mạnh. Bảo đảm giá công bố sát thực tế, làm cơ sở để chủ đầu tư quản lý chi phí, kiểm soát trượt giá và nâng cao chất lượng, hiệu quả của dự án.

Ngăn trục lợi nhà ở xã hội

Một trong những vấn đề được dư luận xã hội, các cơ quan chức năng đặc biệt quan tâm là phải đảm bảo NƠXH được đến với đúng đối tượng. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, công tác này còn tiềm ẩn những nguy cơ, rủi ro cao về đối tượng mua, bán chưa đúng quy định.

Đây cũng là những “lỗ hổng” được KTNN chỉ ra qua kiểm toán năm 2025. Trong đó, một số nguy cơ được KTNN nhận diện như: Chưa ban hành văn bản để quy định cụ thể và công bố công khai các tiêu chuẩn, đối tượng và điều kiện được mua, thuê, thuê mua NƠXH trên phạm vi địa bàn phù hợp với điều kiện của từng địa phương theo quy định; Sở Xây dựng chưa cập nhật và gửi danh sách các đối tượng được mua, thuê, thuê mua NƠXH lên Cổng thông tin điện tử theo quy định.

Trong Chỉ thị số 34/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành cuối năm 2025 về việc chấn chỉnh, tăng cường minh bạch, phòng ngừa tiêu cực trong việc xét duyệt, mua - bán, cho thuê NƠXH cũng nêu: Thực tiễn triển khai việc xét duyệt, mua, thuê mua, cho thuê NƠXH trong thời gian gần đây tại một số dự án tại Hà Nội, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh... cho thấy còn một số tồn tại, bất cập và nguy cơ phát sinh tiêu cực, như: Hiện tượng tập trung đông người khi nộp hồ sơ, thiếu điều tiết quy trình tiếp nhận dẫn đến bức xúc, tạo điều kiện phát sinh các dịch vụ tiêu cực; xuất hiện tình trạng “cò mồi”, môi giới trái phép, “chạy suất”, hứa hẹn “trúng bốc thăm”, quảng cáo “suất ngoại giao”, “làm hồ sơ đảm bảo trúng”; một số cá nhân lợi dụng chính sách, nộp hồ sơ tại nhiều dự án, nhờ người thân đứng tên... chưa thực sự hiệu quả, tiềm ẩn nguy cơ đầu cơ, trục lợi chính sách.

Để kịp thời chấn chỉnh, khắc phục các bất cập nêu trên, bảo đảm việc xét duyệt, bán, thuê mua, cho thuê NƠXH đúng đối tượng, đúng quy định pháp luật, công khai, minh bạch, công bằng và hiệu quả, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các tỉnh, thành phố công khai dự án; tiến độ thực hiện; số lượng căn hộ; thời gian bắt đầu, kết thúc nhận hồ sơ; thời điểm bắt đầu bán... của dự án.

Tổ chức kiểm tra, xác minh đúng đối tượng, đủ điều kiện, hạn chế trường hợp một đối tượng nộp đơn tại nhiều dự án; thông báo danh sách đối tượng đủ điều kiện được hưởng chính sách NƠXH cho Chủ đầu tư đúng thời gian quy định.

Công khai, minh bạch đối tượng phù hợp được mua, thuê mua NƠXH là yêu cầu quan trọng trong thực hiện chính sách an cư cho người dân. Ảnh: Hoàng Phúc

Công khai danh sách người được mua, thuê mua NƠXH sau khi ký hợp đồng và cập nhật Danh sách các đối tượng được mua, thuê mua NƠXH lên Trang Thông tin điện tử của Sở Xây dựng phục vụ công tác hậu kiểm và tránh trùng lặp đối tượng.

Tổ chức thực hiện thanh tra, kiểm tra, đảm bảo giá bán NƠXH được tính đúng, tính đủ theo quy định của pháp luật, tránh tình trạng doanh nghiệp lợi dụng chính sách thông thoáng của nhà nước để trục lợi; phối hợp cơ quan công an xử lý nghiêm hành vi môi giới trái phép, trục lợi trong việc làm thủ tục, hồ sơ, mua - bán NƠXH.

Xử lý nghiêm đối với những chủ đầu tư, doanh nghiệp vi phạm quy định pháp luật trong việc xét duyệt đối tượng hoặc các tổ chức, cá nhân có hoạt động môi giới trái phép, trục lợi chính sách.

Chấn chỉnh bất cập trong triển khai NƠXH, đặc biệt là tiêu cực trong mua bán NƠXH là giải pháp quan trọng nhằm đảm bảo tính đúng đắn của chính sách an sinh xã hội; đồng thời góp phần giữ vững niềm tin của người dân đối với Đảng, Nhà nước và chính quyền các cấp, từ đó tạo động lực, thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước./.