Dương Nội: Khi mỗi người dân trở thành 'tai mắt' phòng, chống dịch

Thực hiện phun hóa chất diệt muỗi, xử lý ổ dịch tại tổ dân phố An Khang. Ảnh: Thu Oanh

Cuộc gọi giúp phát hiện ổ dịch từ những dấu hiệu đầu tiên

Khi thấy hàng xóm sốt cao nhiều ngày, đồng thời trong gia đình cũng có người xuất hiện các triệu chứng nghi mắc sốt xuất huyết, chị Lê Thu Hường, cư dân tổ dân phố An Khang, không chờ bệnh diễn biến nặng mới tìm đến cơ sở y tế. Thay vào đó, chị chủ động gọi điện đến Trạm Y tế phường Dương Nội để thông báo tình hình. Chỉ sau ít giờ, cán bộ y tế có mặt xác minh, điều tra dịch tễ, lấy thông tin các trường hợp nghi mắc bệnh và triển khai các biện pháp xử lý theo quy định.

Từ thông tin ban đầu, lực lượng y tế phát hiện thêm ca bệnh ở hộ dân liền kề, xác định đây là ổ dịch cộng đồng đầu tiên của năm trên địa bàn tổ dân phố An Khang. Sau đó, khu vực được khoanh vùng, giám sát, phun hóa chất, diệt bọ gậy và tuyên truyền đến từng hộ dân.

Chị Lê Thu Hường chia sẻ: "Trước đây nhiều người thường nghĩ sốt vài ngày rồi sẽ tự khỏi. Nhưng khi được tuyên truyền về sốt xuất huyết, tôi hiểu nếu chậm khai báo thì nguy cơ lây lan rất lớn. Vì vậy, ngay khi thấy người thân và hàng xóm có dấu hiệu nghi ngờ, tôi chủ động báo ngay cho Trạm Y tế để được hướng dẫn và xử lý".

Theo báo cáo của UBND phường Dương Nội, từ ngày 25-7-2026 đến ngày 31-7-2026, trên địa bàn ghi nhận 2 ca sốt xuất huyết, hình thành một ổ dịch tại tổ dân phố An Khang. Sau khi phát hiện, Trạm Y tế đã khoanh vùng 160 hộ dân để xử lý ổ dịch và triển khai các biện pháp phòng chống theo quy định.

Từ "chống dịch" sang "chủ động phòng dịch"

Nếu như trước đây lực lượng y tế chủ yếu xử lý khi đã xuất hiện ổ dịch thì nay, phường Dương Nội lựa chọn cách làm mới: Phát hiện nguy cơ trước khi dịch bùng phát. Theo kế hoạch triển khai mô hình chủ động phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm, phường xây dựng hệ thống giám sát ngay tại cộng đồng, tập trung vào các bệnh có nguy cơ cao như sốt xuất huyết, sởi và tay chân miệng; đồng thời hướng tới cảnh báo sớm và kiểm soát các yếu tố nguy cơ từ khi chưa có dịch.

Điểm đặc biệt của mô hình là mọi mắt xích đều được kết nối. Mỗi thành viên Đội xung kích phụ trách khoảng 50 hộ dân, thường xuyên theo dõi tình hình sức khỏe, phát hiện sớm ca bệnh, hướng dẫn người dân vệ sinh môi trường, diệt bọ gậy và kịp thời báo về Trạm Y tế khi xuất hiện dấu hiệu bất thường. Song song với đó, người dân được khuyến khích chủ động phản ánh nguy cơ dịch bệnh qua mã QR, đường dây nóng hoặc các kênh thông tin của địa phương.

Ông Vũ Ngọc Ninh, Tổ trưởng tổ dân phố An Khang cho biết:"Điều chúng tôi thay đổi không phải chỉ là tăng số buổi vệ sinh môi trường mà là thay đổi cách người dân tham gia phòng dịch. Khi mỗi hộ gia đình đều biết quan sát, phát hiện bất thường và báo ngay cho tổ dân phố hoặc Trạm Y tế thì dịch bệnh sẽ được kiểm soát ngay từ những ca đầu tiên. Người dân chính là lực lượng giám sát hiệu quả nhất".

Theo kế hoạch, mô hình được tổ chức thành nhiều lực lượng chuyên trách như Đội xung kích phòng, chống dịch cộng đồng, Đội đáp ứng nhanh, Đội phun hóa chất, Tổ truyền thông và Tổ khám, hướng dẫn điều trị. Các lực lượng phối hợp theo quy trình giám sát - cảnh báo - xử lý liên tục nhằm phát hiện sớm, khoanh vùng nhanh và khống chế dịch ngay từ cơ sở.

Cán bộ, nhân viên trạm y tế cùng đại diện tổ dân phố đi kiểm tra vệ sinh môi trường và thực hiện phun hóa chất diệt muỗi tại tổ dân phố An Khang. Ảnh: Thu Oanh

Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Giám đốc Trạm Y tế phường Dương Nội nhấn mạnh: "Hiệu quả của phòng, chống dịch không được tính bằng số lần phun hóa chất hay số ổ dịch đã xử lý, mà bằng việc phát hiện nguy cơ sớm để không hình thành ổ dịch. Chúng tôi mong muốn xây dựng một mạng lưới giám sát ngay trong từng khu dân cư, nơi mỗi người dân đều biết cách nhận diện dấu hiệu bệnh, chủ động khai báo và cùng ngành y tế bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Khi người dân chủ động thì dịch bệnh sẽ bị chặn ngay từ gốc".

Phòng, chống dịch truyền nhiễm chưa bao giờ là nhiệm vụ riêng của ngành Y tế. Ở Dương Nội, mô hình mới đang hướng đến một mục tiêu lớn hơn: Biến mỗi khu dân cư thành một "lá chắn" phòng dịch, nơi mọi người dân đều là một mắt xích trong hệ thống giám sát cộng đồng.

Bởi đôi khi, chỉ một cuộc điện thoại kịp thời cũng có thể giúp phát hiện sớm một ổ dịch, rút ngắn thời gian xử lý và bảo vệ an toàn cho cả khu dân cư. Đó cũng chính là giá trị cốt lõi mà mô hình chủ động phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm của phường Dương Nội đang hướng tới: Phát hiện từ cơ sở, hành động từ sớm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng ngay từ những điều nhỏ nhất.