Thói quen cất thức ăn vào tủ lạnh tưởng vô hại nhưng có thể khiến vi khuẩn sinh sôi

Tủ lạnh giúp làm chậm quá trình hư hỏng của thực phẩm nhưng không thể tiêu diệt mọi loại vi khuẩn. Một số tác nhân như Listeria monocytogenes vẫn có thể tồn tại và phát triển trong môi trường lạnh, làm tăng nguy cơ ngộ độc và nhiễm trùng nếu người dùng chủ quan trong khâu bảo quản và chế biến.

Nhiều người cho rằng chỉ cần bảo quản thực phẩm trong tủ lạnh là có thể yên tâm sử dụng trong nhiều ngày. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo đây là quan niệm sai lầm. Một loại vi khuẩn nguy hiểm mang tên Listeria monocytogenes vẫn có thể sinh trưởng trong môi trường lạnh, thậm chí tồn tại trong ngăn đá suốt nhiều tháng. Đặc biệt vào mùa hè, khi nhu cầu sử dụng thực phẩm lạnh tăng cao, việc hiểu đúng về vi khuẩn này là cách quan trọng để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.

Ảnh minh họa/Nguồn: AI

Listeria là "kẻ sát nhân vô hình" vẫn sống khỏe trong tủ lạnh

Không ít người xem tủ lạnh như một "chiếc két an toàn" giúp ngăn chặn mọi loại vi khuẩn phát triển. Thực tế, phần lớn vi khuẩn sẽ bị ức chế hoạt động ở nhiệt độ khoảng 4 độ C trong ngăn mát. Thế nhưng, Listeria monocytogenes lại là ngoại lệ.

Loại vi khuẩn này được nhiều chuyên gia gọi là "kẻ giết người trong tủ lạnh" bởi môi trường từ 0 đến 4 độ C lại là điều kiện thuận lợi để chúng tiếp tục phát triển. Ngay cả khi được bảo quản trong ngăn đá ở nhiệt độ khoảng -20 độ C, Listeria vẫn có thể tồn tại hơn một năm.

Điều đó đồng nghĩa với việc, những gì nhiều người tin rằng đang giúp thực phẩm tươi ngon hơn đôi khi lại vô tình tạo điều kiện cho loại vi khuẩn này tồn tại nếu thực phẩm đã bị nhiễm khuẩn từ trước.

Tuy nhiên, Listeria cũng có một điểm yếu rất rõ ràng không chịu được nhiệt độ cao. Khi thực phẩm được đun nóng ở khoảng 60 - 70 độ C trong ít nhất 5 phút, vi khuẩn có thể bị tiêu diệt. Vì vậy, chế biến và hâm nóng đúng cách vẫn là biện pháp bảo vệ hiệu quả.

Những thực phẩm dễ trở thành "ổ chứa" vi khuẩn Listeria

Mùa hè là thời điểm nhiều gia đình ưu tiên các món ăn lạnh hoặc thực phẩm chế biến sẵn để tiết kiệm thời gian. Đây cũng chính là nhóm thực phẩm có nguy cơ cao nếu không được bảo quản đúng cách.

Các chuyên gia khuyến cáo cần đặc biệt lưu ý với sữa tươi chưa tiệt trùng, phô mai mềm và kem. Đây là nhóm thực phẩm từ sữa có nguy cơ nhiễm Listeria nếu không đảm bảo quy trình sản xuất và bảo quản.

Ảnh minh họa

Bên cạnh đó, các loại thịt chín như giăm bông, xúc xích, thịt hầm hoặc các sản phẩm chế biến sẵn cũng cần được bảo quản đúng nhiệt độ và sử dụng trong thời gian ngắn.

Những món ăn nguội, salad, sashimi cùng nhiều thực phẩm ăn liền khác cũng là môi trường thuận lợi để vi khuẩn tồn tại nếu không đảm bảo vệ sinh. Không chỉ vậy, dưa hấu đã cắt, các loại trái cây bảo quản lạnh, rau củ chưa rửa sạch hay thức ăn thừa để trong tủ lạnh quá lâu cũng đều có thể trở thành nguồn lây nhiễm.

Theo các chuyên gia, giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 9 hằng năm là thời điểm số ca nhiễm Listeria có xu hướng gia tăng, trùng với mùa nắng nóng và nhu cầu sử dụng thực phẩm lạnh tăng cao.

Những đối tượng có nguy cơ gặp biến chứng nghiêm trọng

Đối với phần lớn người khỏe mạnh, việc ăn phải thực phẩm nhiễm Listeria có thể chỉ gây tiêu chảy hoặc sốt nhẹ trong vài ngày rồi tự khỏi.

Tuy nhiên, với một số nhóm nguy cơ cao, hậu quả có thể nghiêm trọng hơn rất nhiều. Phụ nữ mang thai là nhóm cần đặc biệt lưu ý vì vi khuẩn có khả năng đi qua nhau thai, lây sang thai nhi và làm tăng nguy cơ sảy thai, sinh non hoặc các biến chứng nghiêm trọng ở trẻ sơ sinh.

Trẻ sơ sinh cũng dễ bị nhiễm trùng huyết và viêm màng não nếu mắc Listeria, trong khi người cao tuổi có nguy cơ cao gặp các biến chứng thần kinh do hệ miễn dịch suy giảm theo tuổi tác.

Ngoài ra, người mắc ung thư, bệnh nhân ghép tạng, người đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch hoặc điều trị hormone kéo dài cũng có nguy cơ diễn tiến nặng hơn sau khi nhiễm bệnh. Chính vì vậy, các gia đình có người già, phụ nữ mang thai hoặc trẻ nhỏ cần cẩn trọng hơn trong việc lựa chọn, chế biến và bảo quản thực phẩm.

5 nguyên tắc đơn giản giúp phòng tránh Listeria

Phòng ngừa nhiễm Listeria không quá phức tạp nếu duy trì những thói quen an toàn trong chế biến và bảo quản thực phẩm.

Trái cây sau khi cắt nên được sử dụng càng sớm càng tốt. Với các loại nhiều nước như dưa hấu hoặc dưa lưới, nếu để trong tủ lạnh quá lâu, vi khuẩn có thể phát triển trên bề mặt. Trong trường hợp chưa dùng hết, nên bảo quản đúng cách và cắt bỏ lớp ngoài trước khi ăn vào ngày hôm sau.

Thức ăn thừa sau khi lấy từ tủ lạnh cần được hâm nóng kỹ trước khi sử dụng. Việc đun nóng ở khoảng 60 - 70 độ C trong ít nhất 15 phút giúp giảm đáng kể nguy cơ tồn tại của Listeria.

Thực phẩm sống và thực phẩm chín cần được bảo quản riêng biệt để tránh lây nhiễm chéo. Thịt sống và hải sản nên đặt ở ngăn dưới cùng của tủ lạnh, trong khi thức ăn đã nấu chín, trái cây và thực phẩm ăn ngay nên để ở ngăn trên. Dao và thớt dùng cho thực phẩm sống cũng cần tách riêng với thực phẩm chín.

Đối với phụ nữ mang thai, người cao tuổi hoặc người có sức đề kháng kém, các chuyên gia khuyến nghị nên hạn chế sử dụng sữa chưa tiệt trùng, phô mai mềm, sashimi và các món ăn nguội có nguy cơ cao.

Khi nào cần đến bệnh viện?

Nếu xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau nhức cơ thể, tiêu chảy hoặc mệt mỏi sau khi sử dụng thực phẩm bảo quản lạnh, đặc biệt ở những người thuộc nhóm nguy cơ cao, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám sớm.

Khi đi khám, người bệnh nên chủ động thông báo với bác sĩ về việc gần đây có sử dụng thức ăn bảo quản trong tủ lạnh hoặc thực phẩm ăn liền. Đây là thông tin quan trọng giúp bác sĩ định hướng chẩn đoán, bởi Listeria không phải lúc nào cũng được phát hiện qua các xét nghiệm thông thường và có thể cần những kỹ thuật nuôi cấy chuyên biệt.

Điều đáng mừng là nhiễm khuẩn Listeria hoàn toàn có thể điều trị nếu được phát hiện và can thiệp kịp thời.

Mùa hè là thời điểm những món ăn mát lạnh như dưa hấu, nước giải khát, salad hay các món nguội trở nên hấp dẫn hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, tủ lạnh không phải là "lá chắn" tuyệt đối trước vi khuẩn. Bảo quản thực phẩm đúng cách, hâm nóng kỹ trước khi ăn và duy trì vệ sinh trong quá trình chế biến mới là chìa khóa giúp bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình. Đặc biệt với những gia đình có người cao tuổi, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ, sự cẩn trọng trong từng bữa ăn luôn là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất.