Bé trai 3 tuổi ho kéo dài hơn một tháng do dị vật trong phế quản

Ho kéo dài là lý do phổ biến khiến nhiều phụ huynh đưa con đến bệnh viện. Phần lớn trường hợp liên quan đến hen phế quản, ho sau nhiễm trùng đường hô hấp hoặc các bệnh lý hô hấp thường gặp.

Tuy nhiên, theo các bác sĩ, vẫn có một nguyên nhân ít gặp nhưng rất dễ bị bỏ sót là dị vật đường thở bị bỏ quên. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, tình trạng này có thể gây nhiều biến chứng nặng nề.

Khoa Hô hấp, Bệnh viện Nhi đồng 1 mới tiếp nhận bé trai 3 tuổi (Đ.Đ.G.V., Khánh Hòa) trong tình trạng ho kéo dài hơn một tháng.

Trước đó, trẻ đã được khám và điều trị tại nhiều cơ sở y tế với chẩn đoán viêm đường hô hấp, viêm phế quản. Dù đã sử dụng kháng sinh và các phương pháp điều trị phù hợp, các triệu chứng vẫn không cải thiện.

Khai thác bệnh sử cho thấy, bệnh khởi phát đột ngột sau khi trẻ đi học nhà trẻ về với biểu hiện khàn tiếng thoáng qua, sau đó xuất hiện những cơn ho ngày càng nhiều. Hai ngày trước khi nhập viện, trẻ sốt từng cơn, ho nhiều đàm nên được chuyển đến Bệnh viện Nhi đồng 1 để tiếp tục điều trị.

Kết quả chụp X-quang ngực ghi nhận tổn thương đám mờ vùng 1/3 giữa phổi trái. Điều đáng lưu ý là hình ảnh này gần như không thay đổi so với phim chụp cách đó 3 tuần tại tuyến trước, mặc dù trẻ đã được điều trị kháng sinh thích hợp.

Diễn tiến bệnh bất thường cùng việc đáp ứng kém với điều trị khiến các bác sĩ nghĩ nhiều đến khả năng có dị vật đường thở.

Để làm rõ nguyên nhân, bệnh nhi được chỉ định chụp cắt lớp vi tính lồng ngực độ phân giải cao (HRCT) kết hợp dựng hình đường thở.

Kết quả phát hiện một dị vật nằm trong lòng phế quản thùy lưỡi, gây tắc nghẽn một phần và dẫn đến tình trạng viêm nhiễm kéo dài ở nhu mô phổi thùy lưỡi.

Khi dị vật lưu lại trong đường thở nhiều ngày hoặc nhiều tuần, phản ứng viêm mạn tính sẽ kích thích mô hạt tăng sinh bao quanh dị vật. Tình trạng này làm hẹp lòng phế quản, tăng nguy cơ chảy máu, khiến việc lấy dị vật qua nội soi trở nên khó khăn hơn.

Trong một số trường hợp, nếu dị vật nằm quá sâu, bám chặt, bị mô hạt che phủ hoặc không thể lấy an toàn bằng nội soi, người bệnh có thể phải phẫu thuật mở ngực.

Trước ca bệnh này, ê-kíp đã hội chẩn đa chuyên khoa và chuẩn bị đầy đủ các phương án dự phòng. Với sự phối hợp giữa nhóm nội soi hô hấp can thiệp và Gây mê hồi sức, dị vật được lấy ra thành công bằng nội soi phế quản ống mềm.

Dị vật là một mẩu xương lươn có nhiều góc cạnh sắc nhọn, nằm sâu trong lòng phế quản và gần như bị mô hạt che phủ hoàn toàn.

Việc can thiệp thành công không chỉ loại bỏ nguyên nhân gây viêm nhiễm kéo dài mà còn giúp bệnh nhi tránh được nguy cơ phải phẫu thuật mở ngực.

Các bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng 1 cho biết, không phải mọi trường hợp dị vật đường thở đều biểu hiện bằng cơn sặc dữ dội hoặc tím tái ngay từ đầu.

Sau giai đoạn xâm nhập ban đầu, nhiều trẻ chỉ còn các triệu chứng không điển hình như ho kéo dài, khò khè khu trú một bên, viêm phổi tái diễn tại cùng một vị trí, xẹp phổi kéo dài hoặc đáp ứng kém với điều trị kháng sinh.

Đây là những dấu hiệu rất dễ nhầm lẫn với các bệnh lý hô hấp thông thường, khiến việc chẩn đoán bị chậm trễ.

Việc khai thác kỹ bệnh sử, đặc biệt là tiền sử sặc hoặc ho đột ngột khi ăn hay chơi, kết hợp duy trì mức độ nghi ngờ lâm sàng phù hợp có ý nghĩa rất quan trọng trong chẩn đoán.

Đáng lưu ý, X-quang ngực không phải lúc nào cũng phát hiện được dị vật. Với các dị vật không cản quang, phim X-quang có thể hoàn toàn bình thường hoặc chỉ ghi nhận các dấu hiệu gián tiếp, khiến bệnh dễ bị bỏ sót nếu không tiếp tục đánh giá bằng các phương tiện chẩn đoán chuyên sâu như HRCT hoặc nội soi phế quản.

Nếu để kéo dài, dị vật đường thở có thể gây viêm phổi mạn tính, xẹp phổi, giãn phế quản và để lại tổn thương phổi khó hồi phục.

Do đó, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu có các dấu hiệu:

- Sặc đột ngột, ho dữ dội khi đang ăn hoặc chơi.

- Khó thở, tím môi hoặc tím tái.

- Thở rít, không thể nói, khóc hoặc phát ra âm thanh.

- Ho liên tục kèm khó thở sau cơn sặc.

Cần đưa trẻ khám chuyên khoa hô hấp nhi sớm nếu:

Có tiền sử sặc hoặc ho đột ngột khi ăn, ngậm thức ăn hoặc chơi với đồ vật nhỏ, dù sau đó trẻ có vẻ bình thường.

- Ho hoặc khò khè kéo dài sau cơn sặc nghi ngờ.

- Ho kéo dài không rõ nguyên nhân hoặc điều trị nhiều lần không khỏi.

- Khò khè tái diễn hoặc kéo dài không rõ nguyên nhân.

- Viêm phổi tái đi tái lại hoặc tổn thương phổi kéo dài tại cùng một vị trí.

Phụ huynh không nên chờ đến khi trẻ khó thở nặng mới đưa đi khám. Dị vật đường thở có thể âm thầm tồn tại trong nhiều ngày hoặc nhiều tuần với biểu hiện duy nhất là ho kéo dài, nhưng nếu bị bỏ quên sẽ làm tăng nguy cơ biến chứng và khiến việc điều trị trở nên phức tạp hơn.

Khuyến cáo phòng ngừa

- Loại bỏ kỹ xương cá, xương lươn, xương gà và các hạt cứng trước khi cho trẻ ăn; cắt nhỏ thức ăn phù hợp với độ tuổi.

- Không để trẻ vừa ăn vừa chạy nhảy, cười đùa hoặc xem điện thoại, tivi.

- Luôn quan sát trẻ trong bữa ăn và để các vật nhỏ như pin cúc áo, đồng xu, cúc áo, mảnh đồ chơi... ngoài tầm với.

BS Nguyễn Ngọc Phúc, BS Phạm Minh Nhựt, BS Lê Bình Bảo Tịnh (Nhóm Nội soi khoa Hô hấp, Bệnh viện Nhi đồng 1)

Mời quý độc giả theo dõi video: Việt Nam đang đối mặt với bài toán dân số già hóa