Đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng cần hơn 224.500 tỷ đồng vốn trung hạn

Ảnh minh họa. Nguồn: VNR.

Bộ Xây dựng vừa có văn bản gửi Bộ Tài chính về nhu cầu bố trí kế hoạch vốn và khả năng hấp thụ vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 đối với Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Tổng nhu cầu vốn đăng ký cho giai đoạn này là 224.586 tỷ đồng, gồm 94.507 tỷ đồng vốn đối ứng và 130.079 tỷ đồng vốn vay. Nhu cầu vốn được phân bổ theo tiến độ triển khai dự án, với mức cao nhất vào năm 2028.

Cụ thể, năm 2026, nhu cầu vốn là 15.110 tỷ đồng để thực hiện giải phóng mặt bằng, khảo sát và lập thiết kế kỹ thuật. Năm 2027, nhu cầu vốn dự kiến 33.043 tỷ đồng, phục vụ giải phóng mặt bằng, lựa chọn nhà thầu và khởi công xây dựng. 

Sang năm 2028, nhu cầu vốn tăng lên 73.194 tỷ đồng, tập trung cho giải phóng mặt bằng và thi công xây dựng. Năm 2029, dự kiến cần 59.346 tỷ đồng để đẩy mạnh thi công và mua sắm thiết bị. Đến năm 2030, nhu cầu vốn là 43.893 tỷ đồng, phục vụ hoàn thiện cơ bản công tác xây dựng, lắp đặt thiết bị và chạy thử.

Theo Bộ Xây dựng, tiến độ phân bổ vốn được xây dựng bám sát kế hoạch tổng thể của dự án, với mục tiêu phấn đấu hoàn thành cơ bản vào năm 2030. Nhu cầu vốn trong giai đoạn 2027-2028 tập trung lớn cho bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; giai đoạn 2028-2030 là cao điểm giải ngân cho thi công xây lắp và thiết bị.

Như vậy, so với nhu cầu vốn trung hạn giai đoạn 2026-2030 mà Bộ Xây dựng đăng ký tại văn bản số 12402/BXD-KHTC ngày 7/8/2026, ở mức 148.478 tỷ đồng, nhu cầu vốn tính toán lần này tăng thêm 76.108 tỷ đồng.

Tuy vậy, theo giải trình của Chính phủ trước Quốc hội hồi tháng 8/2026, tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án sau điều chỉnh là 289.339 tỷ đồng, tăng 86.108 tỷ đồng so với phương án trước đó. Mức tăng chủ yếu đến từ chi phí xây lắp, thiết bị và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; trong đó có việc bổ sung đoạn Yên Viên - Gia Lâm và đầu tư đường đôi trên đoạn Hà Nội - Hải Phòng.

Với nhu cầu vốn giai đoạn 2026-2030 là 224.586 tỷ đồng, trong khi kế hoạch đầu tư công trung hạn đã bố trí 148.478 tỷ đồng, dự án còn thiếu 76.108 tỷ đồng. Trước Quốc hội, Bộ Xây dựng cho biết sẽ cân đối phần vốn này từ nguồn kế hoạch đầu tư công trung hạn chưa phân bổ chi tiết, nguồn dự phòng chung và các nguồn vốn hợp pháp khác.

Tuy nhiên, tại báo cáo mới nhất về khả năng hấp thụ vốn, Bộ Xây dựng cho biết trước mắt chưa đề nghị bổ sung vốn trung hạn do tiến độ triển khai và khả năng giải ngân thực tế cần được xác định rõ hơn khi các gói thầu xây lắp được triển khai.

Riêng năm 2026, để thực hiện các mốc tiến độ theo Nghị quyết số 127/NQ-CP ngày 13/5/2025 của Chính phủ, Bộ Xây dựng đã xây dựng nhu cầu kế hoạch vốn khoảng 33.313 tỷ đồng. Tuy nhiên, quá trình chuẩn bị dự án phát sinh các vấn đề kỹ thuật, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai và khả năng giải ngân.

Bộ Xây dựng đánh giá đây là dự án đường sắt điện khí hóa mới, quy mô lớn và phức tạp, trong khi chủ đầu tư, tư vấn và nhà thầu trong nước chưa có kinh nghiệm triển khai loại hình công trình này. Vì vậy, sự tham gia hỗ trợ của tư vấn, nhà thầu quốc tế trong quá trình lập báo cáo nghiên cứu khả thi và các bước tiếp theo là cần thiết.

Trong quá trình lập báo cáo nghiên cứu khả thi, tư vấn hỗ trợ kỹ thuật của Trung Quốc (Viện 4) phát hiện nhiều đoạn tuyến giao cắt hoặc chạy song song với các đới đứt gãy địa chất, gồm đới đứt gãy sông Hồng, sông Lô và sông Chảy. Một số vị trí cần được nghiên cứu điều chỉnh hướng tuyến; đồng thời, một số đoạn tuyến và vị trí nhà ga cũng phải điều chỉnh cục bộ để phù hợp với địa hình, phương án tiếp cận và định hướng phát triển đô thị.

Những công việc phát sinh này ảnh hưởng đến tiến độ triển khai và khả năng hấp thụ nguồn vốn đã bố trí. Vì vậy, tại văn bản số 11395/BXD-KHTC ngày 22/7/2026, Bộ Xây dựng đã báo cáo, kiến nghị Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh giảm 29.189 tỷ đồng vốn năm 2026 chưa có nhu cầu sử dụng và chưa có khả năng giải ngân, nhằm phù hợp với tiến độ thực tế và tránh lãng phí nguồn lực.

Với tính chất phức tạp của dự án và tình hình giải ngân năm 2026, Bộ Xây dựng cho biết khả năng hấp thụ vốn sẽ được xác định chính xác hơn khi các gói thầu xây lắp được triển khai. Trước mắt, Bộ chưa đề nghị bổ sung vốn trung hạn giai đoạn 2026-2030 cho dự án.