Đường trong nước ngọt có thể tiếp sức cho ung thư lan rộng?

Ảnh minh họa: iStock

Nhóm nghiên cứu tại Viện Wistar ở Philadelphia vừa phát hiện fructose - một loại đường phổ biến trong nước ngọt, bánh kẹo và nhiều thực phẩm chế biến - có thể giúp các tế bào ung thư còn sống sót sau hóa trị phát đi tín hiệu, kích thích các tế bào ung thư khác lan rộng.

Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí khoa học Nature Ageing.

Tế bào ung thư “sống sót” sau hóa trị có thể kích hoạt di căn

Trong điều trị ung thư, hóa trị được sử dụng để tiêu diệt các tế bào ung thư. Tuy nhiên, không phải tất cả tế bào ung thư đều bị loại bỏ. Một số tế bào có thể sống sót sau quá trình điều trị.

Trước đây, các nhà khoa học đã biết rằng những tế bào này có thể liên quan đến việc ung thư tái phát. Dù không còn phát triển mạnh như trước, chúng vẫn có khả năng hoạt động và tiết ra các phân tử ảnh hưởng đến những tế bào xung quanh.

Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học tập trung vào ung thư buồng trứng - một loại ung thư thường đáp ứng tốt với hóa trị trong giai đoạn đầu nhưng có nguy cơ tái phát cao.

Theo nhóm nghiên cứu, phần lớn trường hợp tử vong do ung thư buồng trứng xảy ra sau khi bệnh tái phát và lan rộng trong ổ bụng.

“Đây là lần đầu tiên chúng tôi cho thấy trong mô hình nghiên cứu tiền lâm sàng rằng chính các phân tử do những tế bào ung thư sống sót sau hóa trị giải phóng có thể thúc đẩy sự lan rộng của ung thư”, tiến sĩ Aidan Cole, một trong những tác giả nghiên cứu, cho biết.

Fructose khiến tế bào ung thư dễ lan sang nơi khác

Phân tích của nhóm nghiên cứu cho thấy fructose được tạo ra từ các tế bào ung thư sống sót sau hóa trị có thể đóng vai trò như một tín hiệu kích hoạt quá trình di căn.

Cụ thể, fructose làm giảm lượng cholesterol trong các tế bào ung thư lân cận.

Cholesterol không chỉ liên quan đến sức khỏe tim mạch mà còn tham gia vào việc giúp các tế bào bám chặt vào nhau. Có thể hình dung cholesterol như một loại “chất kết dính” giúp giữ các tế bào ở đúng vị trí.

Khi lượng cholesterol giảm, các tế bào ung thư có thể dễ dàng tách ra khỏi khối u ban đầu, di chuyển đến những khu vực khác trong cơ thể và hình thành các khối u mới.

Các nhà khoa học cho rằng cơ chế này có thể giải thích một phần vì sao một số bệnh ung thư có khả năng tái phát và lan rộng sau điều trị.

Cảnh báo về đồ uống nhiều đường

Fructose xuất hiện tự nhiên trong trái cây, nhưng lượng lớn fructose mà con người tiêu thụ hiện nay chủ yếu đến từ các loại thực phẩm và đồ uống được bổ sung đường.

Các loại nước ngọt có ga được làm ngọt bằng siro ngô hàm lượng fructose cao đã được chứng minh là làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường. Ảnh:Hiệp hội Hóa học Hoa Kỳ/Eurekalert

Một nguồn phổ biến là siro ngô hàm lượng fructose cao (high-fructose corn syrup), chất tạo ngọt được sử dụng rộng rãi trong nước giải khát, bánh kẹo và thực phẩm chế biến. Một số người có thể hấp thụ lượng calo đáng kể hàng ngày từ loại đường này.

Các nhà nghiên cứu cho rằng phát hiện mới cho thấy chế độ ăn uống có thể ảnh hưởng đến diễn biến ung thư theo những cách trước đây chưa được chú ý.

Tuy nhiên, họ nhấn mạnh chưa có bằng chứng cho thấy chỉ cần giảm ăn đường có thể ngăn ung thư tái phát hoặc thay thế các phương pháp điều trị hiện nay.

Đặt câu hỏi về thuốc hạ cholesterol

Nghiên cứu cũng mở ra cuộc tranh luận mới về nhóm thuốc statin - loại thuốc được kê phổ biến để giảm cholesterol trong máu.

Giáo sư Katherine Aird (bên phải), đồng trưởng nhóm Chương trình Sinh ung thư Phân tử và Tế bào tại Trung tâm Ung thư Ellen và Ronald Caplan thuộc Viện Wistar, tác giả chính của nghiên cứu. Ảnh: Viện Wistar

Vì phát hiện cho thấy việc giảm cholesterol trong tế bào có thể liên quan đến khả năng lan rộng của ung thư, các nhà khoa học đang tìm hiểu liệu statin có ảnh hưởng đến hiệu quả của hóa trị hay không.

Dù vậy, các chuyên gia khuyến cáo bệnh nhân đang dùng statin không nên tự ý ngừng thuốc.

“Chúng tôi chưa kiểm chứng tác động này trên bệnh nhân, nhưng kết quả nghiên cứu đặt ra câu hỏi về việc sử dụng đồng thời thuốc giảm cholesterol và hóa trị, đặc biệt ở bệnh nhân ung thư buồng trứng - nhóm bệnh nhân thường là phụ nữ sau mãn kinh và có thể đang dùng statin”, Giáo sư Katherine Aird, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết.

Nhóm nghiên cứu hiện tiếp tục thử nghiệm để xem liệu cơ chế liên quan đến fructose có xuất hiện ở các loại ung thư khác ngoài ung thư buồng trứng hay không.

Các nhà khoa học kỳ vọng những phát hiện mới có thể giúp hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa dinh dưỡng, lối sống và quá trình phát triển của ung thư, từ đó mở ra những hướng hỗ trợ điều trị trong tương lai.