E-magazine Dấu nối trăm năm từ biển lên rừng

Ở độ tuổi 90, ni sư Thích Nữ Hạnh Thiện, Trụ trì chùa An Thạnh, từng chia sẻ ước nguyện ấy khi cho rằng mình đã như “chuối chín cây”. Bà có hơn nửa thế kỷ gắn bó với ngôi chùa nằm giữa cánh đồng An Phú, nơi cửa ngõ đô thị Pleiku.

Ni sư Hạnh Thiện cho biết: Lịch sử chùa An Thạnh gắn liền với vợ chồng ông bà Nguyễn Mai Luật - Trần Thị Hạnh (quê Phù Mỹ, Bình Định cũ). Ông bà không có con cái, lại một lòng hướng Phật nên đã biến nơi ở thành chốn tu tập. Nơi đây cũng trở thành “chùa làng” khi thu hút những người cùng quê theo ông bà lên cao nguyên lập nghiệp.

Sau khi ông bà qua đời, các đạo hữu mời sư bà Tâm Hoa, Trụ trì chùa Tâm Ấn (phường Quy Nhơn) lên An Phú tiếp tục gieo duyên Phật pháp. Sư bà vừa tu tập, vừa trồng rau, trồng lúa, mở rộng đất chùa. Ni sư Hạnh Thiện nhớ lại: “Năm 1974, khi đang tu tập tại chùa Tâm Ấn, tôi được sư bà Tâm Hoa đưa lên An Phú.

Lúc đó, sư bà đang trùng tu chùa làng, từ nơi thờ tự nhỏ, mái tranh vách đất thành một quần thể kiến trúc Phật giáo truyền thống. Sau khi được sư bà bàn giao lại để về Quy Nhơn, tôi tiếp tục công cuộc trùng tu, tái thiết chùa làng đến năm 1977 mới tạm xong”.

Giữa vùng nông thôn, nơi đa số cư dân làm nông, ni sư Hạnh Thiện luôn đề cao tinh thần “nông thiền” - vừa làm nông, vừa tu thiền. Mùa nào thức nấy, vườn chùa rộng hơn 5.000 m² luôn ngập tràn hoa trái, rau củ, góp phần cung cấp lương thực cho nhà chùa.

Sư cô Minh Từ - đệ tử của ni sư Hạnh Thiện - hiện trông coi chùa khi sư phụ được đưa về chùa Bửu Châu (phường Thống Nhất) để tiện chăm sóc. Theo sư cô, ni sư là người giữ giới luật nghiêm khắc và rất yêu lao động, không quên gốc gác nông dân của mình.

Trong số các hiện vật ghi dấu lịch sử chùa An Thạnh có bức hoành phi “Đạo mạch trường lưu” - đạo mạch chảy mãi không dứt. Có lẽ đó cũng là tinh thần xuyên suốt của ngôi chùa trong hơn một thế kỷ hình thành. Ở đó, dòng mạch của đạo, của niềm tin, của giáo lý và đời sống tu hành luôn chảy mãi không dứt mà còn đề cao nếp sống, đạo lý và sự gắn bó với cộng đồng được thế hệ trước truyền lại cho thế hệ sau.

Chùa An Thạnh hiện cũng lưu giữ những dấu tích gắn với quá trình khai hoang, lập làng của lớp cư dân người Việt đầu tiên ở cửa ngõ đô thị Pleiku. Trong khuôn viên chùa vẫn còn bức bình phong cổ đắp nổi long mã và linh quy cẩn mảnh sành sứ. Đặc biệt, mộ đôi của vợ chồng ông bà Nguyễn Mai Luật - Trần Thị Hạnh là chứng tích nhắc nhớ hậu thế về những bậc tiền nhân có công khai hoang lập làng.

Những dấu tích ấy góp phần làm rõ hơn lịch sử hình thành vùng đất An Mỹ - An Phú và quá trình Phật giáo hiện diện, bén rễ trên cao nguyên. Để làm rõ hơn những giá trị đặc biệt này, chùa đang được lập hồ sơ để đề nghị xếp hạng di tích cấp tỉnh.

Theo TS Lưu Hồng Sơn (Bảo tàng Pleiku), người phụ trách xây dựng hồ sơ di tích chùa An Thạnh: Trong tự nhiên, những con sông, dòng suối trên cao nguyên đều xuôi về biển. Nhưng trong đời sống văn hóa, lại có những “nguồn mạch” theo chiều ngược lại, từ vùng duyên hải ngược lên cao nguyên, theo hành trình của những lưu dân tìm vùng đất mới.

Những giá trị lịch sử, văn hóa của chùa An Thạnh cũng đang nhận được sự quan tâm từ chính quyền địa phương. Ông Nguyễn Xuân Hà - Phó Chủ tịch UBND phường An Phú - cho hay: Địa phương đang phối hợp hoàn thiện hồ sơ xếp hạng di tích nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị của chùa An Thạnh, đồng thời tạo thêm điểm đến để du khách tìm hiểu lịch sử vùng đất và những dấu ấn giao thoa văn hóa giữa miền biển với cao nguyên.