El Nino khiến sông cạn, cản trở vận chuyển than ở Indonesia

Dòng sông cạn khô tại Palangkaraya ở trung tâm Kalimantan. Hạn hán do hiện tượng El Nino mạnh bất thường năm nay đã làm giảm mực nước các con sông ở phần đảo Borneo thuộc Indonesia, gây gián đoạn việc vận chuyển các mặt hàng như than đá và dầu cọ. Ảnh: Antara

Theo Nikkei Asia, công ty khai thác than Indo Tambangraya Megah tháng trước cho biết năng lực vận chuyển giảm 40% do mực nước sông Mahakam ở Đông Kalimantan xuống thấp, hạn chế hoạt động của các sà lan chở than.

Alamtri Resources Indonesia, một trong những nhà xuất khẩu than lớn, cũng gặp khó khăn tương tự khi sông Barito ở Nam Kalimantan cạn bất thường. Công ty con Adaro Andalan Indonesia sử dụng tuyến sông này để đưa than từ mỏ đến cảng xuất khẩu.

"Chúng tôi tiếp tục theo dõi tình hình trên sông Barito", Karina Novianti, người phát ngôn Alamtri, nói hôm 1/10.

Hendra Sinadia, người đứng đầu ủy ban khai thác khoáng sản và than thuộc Hiệp hội Người sử dụng lao động Indonesia, ước tính mực nước giảm đã làm gián đoạn khoảng 3,9 triệu tấn than trong tháng 9, tương đương hơn 10% lượng than Indonesia xuất khẩu trung bình mỗi tháng trong 8 tháng đầu năm.

Indonesia là nước xuất khẩu than nhiệt điện lớn nhất thế giới, với các thị trường chính gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Philippines và Việt Nam. Trong khi đó, nhu cầu từ khách hàng vẫn chưa có dấu hiệu suy yếu.

Kalimantan, phần lãnh thổ Indonesia trên đảo Borneo, có mạng lưới đường bộ hạn chế nên phụ thuộc nhiều vào đường sông để vận chuyển hàng hóa và hành khách. Trong hai tháng qua, mực nước tại nhiều con sông lớn giảm mạnh do lượng mưa thấp trong bối cảnh El Nino diễn biến mạnh.

Đầu tháng 9, cơ quan quản lý cảng ở Đông Kalimantan yêu cầu các sà lan giảm tải từ mức thông thường 7.000 tấn xuống 5.500-6.000 tấn để giảm mớn nước.

Giá than đã phục hồi từ đầu năm sau khi Indonesia cắt giảm hạn ngạch sản xuất nhằm hỗ trợ giá, trong bối cảnh mặt hàng này từng xuống mức thấp nhất 4 năm vào năm 2025. Khủng hoảng năng lượng liên quan xung đột Mỹ - Israel với Iran và việc eo biển Hormuz bị đóng cửa cũng góp phần đẩy giá lên cao.

Sau khi giảm trong tháng 7 và 8, giá than tương lai tăng mạnh trở lại trong tháng qua, lên gần 150 USD/tấn vào ngày 1/10.

Trading Economics cho biết xuất khẩu than Indonesia tháng 8 giảm 23% so với cùng kỳ năm trước, xuống mức thấp nhất trong tháng này trong 5 năm. Hoạt động xuất khẩu chịu tác động từ hạn ngạch sản xuất, bất định chính sách và gián đoạn vận chuyển do El Nino.

Anthony Prayugo, phó chủ tịch Moody's Ratings, nhận định tình trạng gián đoạn kéo dài có thể khiến các chuyến hàng bị trì hoãn, thậm chí buộc một số nhà sản xuất tuyên bố bất khả kháng. Điều này có thể làm giảm xuất khẩu và thắt chặt nguồn cung than nhiệt điện Indonesia tại thị trường giao ngay.

Nếu hạn hán tiếp diễn, lượng than tồn kho có thể tăng và khiến một số mỏ phải hạn chế sản xuất, tạo thêm áp lực lên giá.

Hạn hán cũng ảnh hưởng ngành dầu cọ. Tại Tây Kalimantan, mực nước sông Kapuas, con sông dài nhất Indonesia, xuống thấp khiến việc vận chuyển dầu cọ bị cản trở.

Eddy Martono, Chủ tịch Hiệp hội Dầu cọ Indonesia, cho biết các nhà sản xuất phải tìm tuyến thay thế cho hành trình sà lan thông thường, làm tăng chi phí vận tải. Việc giao hàng chậm cũng khiến chi phí lưu kho tăng do dầu cọ thô cần được gia nhiệt để duy trì chất lượng.

Khả năng lưu trữ hạn chế đã khiến một số nhà máy phải tạm ngừng mua quả cọ tươi từ nông dân.

Mực nước thấp còn ảnh hưởng hoạt động vận chuyển nhiên liệu. Mars Eka Legowo, Tổng giám đốc Pertamina Patra Niaga, cho biết tàu chở nhiên liệu gặp khó khăn khi tiếp cận các kho đầu mối tại Tây Kalimantan, gây gián đoạn phân phối dầu diesel sinh học.

Trong khi đó, tình trạng bồi lắng và khói mù do cháy rừng, đất than bùn cũng làm gia tăng rủi ro hàng hải trên sông Barito. Doanh nghiệp vận tải Dhama Lautan Utama cho biết khi lòng sông cạn kết hợp với tầm nhìn hạn chế, tàu thuyền có ít không gian hơn để điều động an toàn.

Tình trạng khô hạn được dự báo còn kéo dài, khiến áp lực lên hệ thống vận tải đường sông và chuỗi cung ứng các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Indonesia có thể tiếp tục gia tăng.