Elon Musk lao vào cuộc đua robot hình người với Trung Quốc

CEO Elon Musk: Robot hình người Optimus và mẫu taxi tự lái Cybercab sẽ chiếm phần lớn giá trị của Tesla trong tương lai. Ảnh: Sohu.

Điều trớ trêu là trong khi Mỹ liên tục hô hào “kiềm chế Trung Quốc”, các doanh nghiệp robot của họ lại phát hiện mình khó có thể hoạt động nếu thiếu linh kiện Trung Quốc. Theo phân tích, nếu Tesla loại bỏ chuỗi cung ứng Trung Quốc, chi phí sản xuất robot của họ có thể tăng gần 200%.

Tuyên bố của Elon Musk phản ánh sự lo ngại của doanh nghiệp Mỹ

Hôm 18/10, CEO Tesla Elon Musk tuyên bố trong một bài viết đăng trên mạng xã hội X: “Optimus and Cybercab will be the vast majority of Tesla’s value” (robot hình người Optimus và mẫu taxi tự lái Cybercab sẽ chiếm phần lớn giá trị của Tesla trong tương lai). Tuyên bố này cho thấy trọng tâm phát triển của hãng đang chuyển sang robot hình người và trí tuệ nhân tạo (AI).

Tesla đặt mục tiêu sản xuất ít nhất 10.000–20.000 robot trong năm 2026, đồng thời phấn đấu đạt công suất 2.000–2.500 robot mỗi tuần vào cuối năm. Về lâu dài, hãng hướng tới sản lượng một triệu robot mỗi năm. Elon Musk cho biết phần lớn thiết bị phục vụ dây chuyền sản xuất quy mô một triệu chiếc đã được đưa tới nhà máy Fremont, nhưng có thể vẫn cần hơn một năm nữa mới đạt công suất thiết kế.

Tất nhiên, những con số Musk đưa ra mới chỉ là kế hoạch. Khả năng Tesla thực sự sản xuất robot hàng loạt với quy mô như vậy vẫn còn là dấu hỏi. Dù hãng tuyên bố thế hệ robot hình người Optimus thứ ba đã sẵn sàng cho sản xuất đại trà, tiến độ thương mại hóa của dự án được cho là đã bị trì hoãn tới tám lần. Đến nay, robot vẫn chủ yếu được thử nghiệm tại nhà máy Fremont của Tesla, với sản lượng hàng trăm chiếc mỗi tuần.

Robot Optimus của Tesla đang được sản xuất thử nghiệm với quy mô nhỏ. Ảnh: Qudong.

Nói cách khác, lập kế hoạch và thực sự sản xuất hàng loạt là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.

Đối với Elon Musk và Tesla, việc tận dụng chuỗi cung ứng robot của Trung Quốc giúp tiết kiệm thời gian quý báu, đồng thời tạo lợi thế về chi phí, qua đó đẩy nhanh quá trình đưa dự án Optimus từ bản thiết kế trên giấy vào thực tế. Đây là cách tạo giá trị gia tăng bằng việc tận dụng những lợi thế sẵn có của đối tác: Tesla sử dụng năng lực sản xuất đã được Trung Quốc tích lũy để đẩy nhanh quá trình phát triển của chính mình.

Có lẽ việc Elon Musk nóng lòng tham gia cuộc đua robot hình người còn xuất phát từ mong muốn giúp nước Mỹ lấy lại phần nào thể diện. Điều Tesla thiếu lúc này không phải là bản thiết kế robot. Optimus đã được giới thiệu và trình diễn. Vấn đề thực sự vẫn chưa được giải quyết là làm thế nào biến vài chục hay vài trăm robot thành hàng chục nghìn sản phẩm có thể được sản xuất ổn định và bàn giao đúng tiến độ.

Trong phòng thí nghiệm, việc chế tạo robot hình người có thể sử dụng những linh kiện tốt nhất, cho kỹ sư điều chỉnh thủ công và xử lý từng vấn đề trên từng thiết bị. Nhưng khi chuyển sang dây chuyền sản xuất hàng loạt, mọi thứ đều khác. Từ động cơ, bộ giảm tốc, vít me, cảm biến, bộ điều khiển đến vỏ máy, từng linh kiện đều phải đáp ứng đồng thời các yêu cầu về chi phí, tuổi thọ, độ đồng nhất và tốc độ cung ứng.

Công nghệ robot là thành quả của quá trình tích lũy vốn và năng lực công nghiệp. Khi nguồn lực được tích lũy đủ lớn, sự phát triển công nghệ mới có thể diễn ra thuận lợi. Trong hàng nghìn công nghệ khác nhau, yếu tố nào quyết định việc một công nghệ được đưa vào ứng dụng thương mại thực tế? Đó chính là vốn đầu tư.

Trong gần một thập niên qua, công nghệ Trung Quốc phát triển nhanh chóng, giúp nước này từng bước đuổi kịp, thậm chí vượt qua phương Tây ở một số lĩnh vực công nghệ cao. Sự trỗi dậy mạnh mẽ của ngành robot Trung Quốc vì thế khiến Mỹ không thể ngồi yên.

Điều khiến Elon Musk thực sự lo ngại không hẳn là mức độ ấn tượng của công nghệ robot hình người Trung Quốc, mà là khả năng các doanh nghiệp Trung Quốc sản xuất robot nhanh hơn và rẻ hơn doanh nghiệp Mỹ.

Tại cuộc họp công bố kết quả kinh doanh quý 4/2025, Musk từng nhận xét Trung Quốc có năng lực mở rộng quy mô sản xuất rất xuất sắc và nhiều doanh nghiệp nước này sẽ trở thành những đối thủ cạnh tranh lớn nhất của Tesla. Đến cuộc họp công bố kết quả kinh doanh tháng 1/2026, ông trực tiếp gọi Trung Quốc là “đối thủ cạnh tranh mạnh nhất” của Tesla trong lĩnh vực robot hình người.

Trên thực tế, Trung Quốc sở hữu một hệ sinh thái công nghiệp robot tương đối hoàn chỉnh, từ bộ giảm tốc, động cơ servo đến cảm biến và bộ điều khiển. Tỷ lệ nội địa hóa tổng thể của các linh kiện cốt lõi được cho là đã đạt 94%, giúp các doanh nghiệp Trung Quốc giảm đáng kể sự phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài.

Rajat Bagaria, người đứng đầu một công ty khởi nghiệp robot tại San Francisco, được dẫn lời nhận xét rằng số robot Trung Quốc sản xuất trong một tuần còn nhiều hơn số robot Mỹ sản xuất trong cả năm.

Ngày nay, Mỹ chứng kiến robot hình người Trung Quốc ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong công nghiệp và đời sống, nhưng không thể dễ dàng sao chép mô hình này bởi thiếu nền tảng sản xuất và các kịch bản ứng dụng mà Trung Quốc đã tích lũy qua nhiều năm.

Vấn đề không đơn thuần là lòng tự tôn bị tổn thương. Điều bị thách thức sâu sắc hơn là niềm tin lâu nay của Mỹ rằng nước này phải luôn dẫn đầu về công nghệ. Thực tế cũng phơi bày những hạn chế trong tính toán của Mỹ khi cho rằng có thể duy trì lợi thế bằng cách ngăn chặn đối thủ tiếp cận công nghệ và chuỗi cung ứng. Khả năng sản xuất robot hàng loạt của Trung Quốc tự thân đã trở thành một lợi thế cạnh tranh cốt lõi.

Cybercab - mẫu robotaxi của Tesla không có vô lăng không có hệ thống bàn đập tăng, giảm tốc. Ảnh: Qudong.

Các công ty công nghệ Mỹ, trong đó có Tesla, từ lâu quen với việc dựa vào ưu thế công nghệ để mở đường vào thị trường. Nhưng trong cuộc đua robot hình người, một yếu tố mới đang nổi lên: Đó là tốc độ chuyển từ bản thiết kế sang sản xuất hàng loạt cũng có thể trở thành “hào lũy” bảo vệ doanh nghiệp trước đối thủ.

Vấn đề của Mỹ trong lĩnh vực robot, nằm ở một sai lầm trong tư duy chiến lược: cho rằng chỉ cần công nghệ đủ tiên tiến là có thể giành chiến thắng. Nhưng nếu không có năng lực đưa công nghệ vào sản xuất và ứng dụng thực tế, thì công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng chẳng khác nào một tòa nhà trống rỗng.

Từ tầm nhìn đến thực tế là cả một vấn đề

Tuyên bố ngày 18/10/2026 của Elon Musk có ý nghĩa lớn hơn việc quảng bá hai sản phẩm mới. Ông đang phát đi tín hiệu rằng Tesla muốn chuyển mình từ một hãng sản xuất ô tô điện thành doanh nghiệp AI, robot và dịch vụ vận tải tự hành. Trong tầm nhìn của Musk, xe điện vẫn quan trọng, nhưng robot hình người Optimus và taxi tự lái Cybercab mới là những sản phẩm có thể quyết định phần lớn giá trị kinh tế của Tesla trong tương lai.

Tuyên bố của Musk còn phản ánh sự thay đổi trong cạnh tranh công nghệ toàn cầu. Các hãng công nghệ đang tìm cách kết hợp AI, phần cứng, dữ liệu và năng lực sản xuất để tạo ra những hệ thống có thể hoạt động trong thế giới thực.

Tesla có lợi thế tiềm năng nhờ kinh nghiệm chế tạo xe điện, hệ thống pin, phần mềm và tự động hóa nhà máy. Nhưng hãng vẫn phải đối mặt với những đối thủ mạnh trong lĩnh vực robot và sản xuất, trong đó có các doanh nghiệp Trung Quốc.

Trong cuộc đua này, việc tạo ra một nguyên mẫu robot biết đi hay một chiếc xe tự lái trình diễn thành công chưa đủ. Lợi thế lâu dài phụ thuộc vào khả năng sản xuất hàng loạt, giảm giá thành, duy trì độ tin cậy và tìm được thị trường đủ lớn.

Có thể khái quát thông điệp của Musk như sau: Tesla không muốn chỉ bán những chiếc xe tốt hơn đối thủ; hãng muốn sở hữu công nghệ có khả năng tự động hóa ngày càng nhiều hoạt động sản xuất và vận tải. Nếu thành công, Optimus và Cybercab có thể làm thay đổi quy mô thị trường mà Tesla tham gia. Nếu thất bại hoặc thương mại hóa chậm, kỳ vọng lớn của nhà đầu tư cũng có thể trở thành áp lực đối với giá trị công ty.

Elon Musk đang đặt cược vào một Tesla hậu ô tô điện, nhưng con đường từ tầm nhìn AI và robot đến lợi nhuận thực tế vẫn còn nhiều thử thách.